Қазақстанда зейнетақы үш бөліктен тұрады: базалық (оны мемлекет барлығына төлейді), ынтымақты (1998 жылға дейін жұмыс істегендерге ғана) және БЖЗҚ-дан төленетін төлем (өз жинағыңыздан). 2026 жылы базалық зейнетақы 35 596 теңгеден 60 004 теңгеге дейін, толық еңбек өтілі бар адамның ең төменгі ынтымақты зейнетақысы — 69 049 теңге. Болашақ зейнетақыны enpf.kz сайтындағы тегін зейнетақы калькуляторы дәл есептеп береді, ал шамамен өзіңіз төмендегі формулалар бойынша есептей аласыз.
2026 жылы Қазақстанда зейнетақыны қалай есептейді
Барлық сома ең төменгі күнкөріс деңгейі мен АЕК-ке байланысты. 2026 жылы ең төменгі күнкөріс деңгейі — 50 851 теңге, АЕК — 4 325 теңге. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап базалық және ынтымақты зейнетақы 10%-ға өсті.
| Зейнетақы бөлігі | Кім алады | 2026 жылғы мөлшері |
|---|---|---|
| Базалық | зейнет жасына толғандардың бәрі | 35 596 теңгеден 60 004 теңгеге дейін |
| Ынтымақты | 1998 жылғы 1 қаңтарға дейін кемінде 6 ай еңбек өтілі барлар | орташа табыстың 60–75%-ына дейін; толық өтілмен ең азы — 69 049 теңге |
| БЖЗҚ-дан | зейнетақы жинағы барлардың бәрі | шоттағы сомаға байланысты |
Базалық зейнетақы
Ол тек зейнетақы жүйесіне қатысудың жалпы өтіліне байланысты. Өтіл 10 жылға дейін болса (немесе мүлде болмаса), ең төменгі күнкөріс деңгейінің 70%-ы, яғни 35 596 теңге төленеді. 10 жылдан асқан әр жыл үшін 2% қосылады. Ең жоғарғысы — ең төменгі күнкөріс деңгейінің 118%-ы, яғни 60 004 теңге. Оны 34 жыл және одан көп өтілі барлар алады.
Ынтымақты зейнетақы
Ол былай есептеледі. 1998 жылдан бастап кез келген қатарынан 36 айды алып, орташа айлық табысты табады. Бұл табыс 55 АЕК-тен аспауы керек. 1998 жылға дейінгі өтіліңіз толық болса — ерлерде 25 жыл, әйелдерде 20 жыл — зейнетақы осы табыстың 60%-ын құрайды. Нормадан асқан әр жыл үшін 1% қосылады, бірақ 75%-дан аспайды. Өтіл нормадан аз болса, зейнетақы пропорционалды түрде азаяды.
Мысал. Әйелдің 1998 жылға дейінгі өтілі — 15 жыл, ең жақсы үш жылдағы орташа табысы — 200 000 теңге. Табыстың 60%-ы — 120 000 теңге. Қажетті 20 жылдың 15 жылы — бұл 75%. Ынтымақты зейнетақы: 120 000 × 0,75 = 90 000 теңге. Базалық зейнетақымен бірге (жалпы өтілі 34 жыл және одан көп болса) — шамамен 150 мың теңге, оған БЖЗҚ төлемдері қосылады.
БЖЗҚ-дан төлемдер
Бұл — өз ақшаңыз: жұмыс беруші жалақыдан ұстап, қорға аударатын 10% (МЗЖ) және инвестициялық табыс. 2024 жылдан бастап жұмыс берушілер өз қаражатынан бөлек жарна да төлейді — жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарнасы (ЖМЗЖ), 2026 жылы ол 3,5%. Жинақ неғұрлым көп болса, ай сайынғы төлем соғұрлым көп болады.
БЖЗҚ зейнетақы калькуляторын қалай пайдалануға болады
- enpf.kz сайтын ашып, электрондық қызметтер бөлімінен зейнетақы калькуляторын табыңыз.
- Жынысыңызды, туған күніңізді, жалақыңызды, өтіліңізді және қазіргі жинағыңызды көрсетіңіз (соманы БЖЗҚ қосымшасындағы немесе egov.kz-тегі үзінді көшірмеден алуға болады).
- Калькулятор зейнетақының үш бөлігінің де болжамын көрсетеді. Бұл — болжам ғана: түпкі сома болашақ жалақыға, инфляцияға және жинақтың табыстылығына байланысты.
2026 жылы БЖЗҚ табыстылығы: жинақ өсіп жатыр ма
Зейнетақы жинағының 99%-дан астамын Ұлттық Банк басқарады. 2025 жылы табыстылық 7,43% болды, ал инфляция 12,3%-ға жетті, яғни нақты мәнінде ақша құнсызданды. 2026 жылдың тоғыз айында табыстылық 2,91%, жинақталған инфляция 7% болды. 12 айда (2025 жылғы қазан — 2026 жылғы қыркүйек) табыстылық — 2,64%. 2026 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша Ұлттық Банк басқарып отырған активтер — шамамен 26,6 трлн теңге. Толығырақ — зейнетақы жинақтары инфляциядан оза ма деген мақалада.
2026 жылғы 7 қыркүйектен бастап салымшылар жинағының 100%-ына дейін жеке басқарушыларға бере алады. Тоғыз айда олардың кейбірі инфляциядан озды, кейбірі озбады: әр компанияның табыстылығы 0-ден 11,87%-ға дейін болды.
БЖЗҚ зейнетақы ақшасын қайда салады
БЖЗҚ дерегінше, 2026 жылғы 1 қазанда Ұлттық Банк басқарып отырған портфель былай бөлінген:
- 43,34% — Қаржы министрлігінің мемлекеттік облигациялары;
- 8,27% — квазимемлекеттік компаниялардың облигациялары;
- 2,63% — Ұлттық Банк депозиттері;
- барлық активтің 41,13%-ы — АҚШ долларында, 58,86%-ы — теңгеде.
Зейнетақы ақшасын салу талай рет дау тудырды. 2016 жылғы тамызда Қазақстанның Даму банкі (ҚДБ) БЖЗҚ сатып алған облигацияларды орналастырып, осы қаражаттың 15 млрд теңгесін ЭКСПО аумағындағы құрылысқа бағыттады. Әңгіме Астанадағы MEGA Silk Way сауда орталығы туралы болды: ҚДБ «Бәйтерек девелопмент» компаниясына 15 жылға қарыз берді. Сын көбейгеннен кейін MEGA иесі Нұрлан Смағұлов қарызды мерзімінен бұрын өтеуге уәде етті. 2017 жылғы наурызда 5 млрд теңге мерзімінен бұрын қайтарылды, қалғанын жақын айларда төлеуге уәде берілді. Бұл оқиғаны сол кезде «Радиоточка» да егжей-тегжейлі талдаған.
