Бұлат Әбілов — қазақстандық кәсіпкер, Butya компаниясының негізін қалаушылардың бірі және оппозицияның бұрынғы көшбасшысы. 2000 жылдары ол «Ақ жол», «Нағыз Ақ жол» және «Азат» партияларын басқарды, ал 2013 жылғы 19 қыркүйекте кино және телевизиялық жобалармен айналысу үшін саясаттан кететінін мәлімдеді. Содан кейін ол Ораз Жандосовпен бірге жасыл энергетикамен айналысты, ал 2022 жылы бұл бизнестегі үлесін сататынын хабарлады.
Бұлат Әбілов кім: өмірбаяны
Бұлат Мұқышұлы Әбілов 1957 жылғы 15 қыркүйекте Қарағандыда туған. Алғашқы ірі жобасын ол 1990 жылы бастады: серіктесімен бірге Қазақстан кинематографистер одағы үшін ақшалай-заттай лотерея ұйымдастырды. 1991 жылғы қарашада Әбілов Рүстем Бектұров, Мұхтар Жәкішев, Ғалым Айдаров және Руслан Адайбековпен бірге Butya компаниясын тіркеді. Атауы оның балалық шақтағы «Бутя» деген лақап атынан алынған.
| Жыл | Оқиға |
|---|---|
| 1957 | Қарағандыда туған |
| 1991 | серіктестерімен бірге Butya компаниясын құрды |
| 1990 жылдар | «Бутя Капитал» қоры купондық жекешелендіруге қатысты |
| шамамен 2000 | президентті қолдайтын «Отан» партиясы төрағасының орынбасары |
| 2002 | «Ақ жол» партиясының тең төрағасы, оппозицияға өтті |
| 2005 | «Нағыз Ақ жол» партиясының негізін қалаушылардың бірі |
| 2009 | «Азат» партиясының көшбасшысы |
| 2013 | саясаттан кетті |
| 2016–2022 | Ораз Жандосовпен бірге жасыл энергетикадағы бизнес |
Әбіловтің бизнесі: «Бутядан» күн электр станцияларына дейін
Butya сыртқы саудамен айналысты. Әбіловтің өз сөзінше, «Бутя Капитал» инвестициялық жекешелендіру қоры 1990 жылдары елдегі ең ірі қор болып, барлық жекешелендіру купондарының шамамен үштен бірін жинаған. Ол 2021 жылы Forbes Kazakhstan-ға берген сұхбатында қор бірнеше миллион доллар шығынға ұшырағанын, ал өзі салымшыларға шамамен 10 млн доллар төлегенін айтты. Оның сөзінше, ол активтерін 2001 жылы сатқан, ал ақшаның көбі оппозициялық қызметке жұмсалған.
2016 жылдан бастап Әбілов бұрынғы вице-премьер Ораз Жандосовпен бірге Eneverse Kunkuat компаниясын дамытты. 2019 жылғы қыркүйекте компания Қапшағай маңында қуаты 100 МВт, құны 27,7 млрд теңге болатын «Нұрғиса» күн электр станциясын іске қосты. 2022 жылғы маусымда Әбілов Forbes Kazakhstan-ға компанияның жалпы қуаты 400 МВт болатын алты күн және жел станциясын салғанын, шамамен 400 млн доллар инвестиция тартқанын, ал өзі бизнестен шығып, үлесін сатып жатқанын айтты. Үлестің көлемі мен сатып алушының аты жарияланған жоқ.
Әбілов неге оппозицияға кетті және қандай соттардан өтті
2000 жылдардың басына дейін Әбілов президентті қолдайтын топта болды, кейін оппозицияға өтті. Саясатта жүрген жылдары оған қатысты бірнеше іс қозғалды. Ол өзі де, серіктестері де бұл істерді саяси астары бар деп атады. Соттар мынадай шешім шығарды:
- 2004 жылғы шілде — Алматыдағы сот «Ақ жолдың» тең төрағасын жала жапқаны үшін кінәлі деп танып, 18 ай шартты түрде жаза тағайындады. Осы үкімге байланысты ол 2004 жылғы қыркүйектегі Мәжіліс сайлауына қатыса алмады.
- 2006 жылғы шілде — полиция қызметкерін қорлағаны және оған күш қолданамын деп қорқытқаны үшін үш жыл шартты түрде жаза. 2006 жылғы қыркүйекте Қарағанды облысының апелляциялық соты үкімді күшінде қалдырды.
- 2009 жыл — сот Әбілов пен оппозицияның тағы екі көшбасшысын кісі өлтірді деп күдіктелген екі адамның Украинадан баспана алуына көмектескені үшін кінәлі деп таныды. 2009 жылғы шілдеде апелляция бұл шешімді растады, бірақ жаза тағайындалған жоқ.
- 2022 жыл — адвокат Абзал Құспанға жала жапқаны үшін 180 АЕК (551 340 теңге) әкімшілік айыппұл: Әбілов Қаңтар оқиғасынан кейін ол жұмыс істеген комиссияны көпшілік алдында сынаған. Алматы қалалық соты айыппұлды күшінде қалдырды.
2009 жылы Әбілов оппозицияны ЖСДП «Азат» партиясына біріктіруді ұсынып, президент сайлауына түсуге дайын екенін айтқан. Алайда 2013 жылғы қыркүйекте «Азат» төрағасы ретінде белсенді саясаттан кететінін мәлімдеді: ол кино түсіріп, телевизиялық жобалар жасап, Қазақстан туралы кітап жазғысы келетінін айтты.
Әбілов отбасына не тиесілі
2017 жылы-ақ журналистер Әбілов отбасы қандай активтерге иелік ететінін талдаған. Бұл туралы ашық дерек аз. Көпшілікке белгілісі — оның Eneverse Kunkuat компаниясындағы үлесі, оны ол өз сөзінше 2022 жылы сатқан. Компаниялар иелері туралы ресми мәліметтерді egov.kz порталындағы заңды тұлғалардың мемлекеттік базасынан және stat.gov.kz сайтындағы статистикалық тізілімдерден тексеруге болады.
