Қазақстанда 2022 жылдан бері бір ғана білім министрі жоқ: ведомство екіге бөлінді. Мектеп пен балабақшаларға оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова жауап береді. Ол бұл қызметте 2025 жылғы 29 қыркүйектен бері істеп келеді. Жоғары оқу орындары мен ғылымды ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек басқарады. Ол министрлікті 2022 жылғы 11 маусымнан бері басқарып келеді. Құрылтай сайлауы өтіп, үкімет 2026 жылғы тамыздың соңында отставкаға кеткен соң, Президент 2026 жылғы 3 қыркүйекте екеуін де бұрынғы орнына қайта тағайындады.
Қазір оқу-ағарту министрі және ғылым министрі кім
Жұлдыз Сүлейменова 1983 жылы туған. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-ды бітірген, мәдениеттану бойынша PhD дәрежесі бар. Алматыдағы гимназияда тарих пәнінен сабақ берген. Он жылдан астам «Назарбаев Зияткерлік мектептерінде» жұмыс істеген. 2021 жылдан Мәжіліс депутаты болған. Оқу-ағарту министрлігіне Ғани Бейсембаевтың орнына келді.
Саясат Нұрбек Ғылым және жоғары білім министрлігін ол 2022 жылғы маусымда құрылған күннен бері басқарып келеді. Ол 2023, 2024 және 2026 жылдары үкімет ауысқанда да орнын сақтап қалды. Оның министрлігі жоғары оқу орындарына, білім грантына және ғылыми бағдарламаларға жауап береді.
2016 жылдан бергі Қазақстанның білім министрлері: тізім
Он жылда мектеп білімін алты басшы басқарды. Осы кезеңде ең ұзақ істеген — Асхат Аймағамбетов, үш жарым жылдан астам.
| Министр | Лауазымы | Қызмет еткен жылдары |
|---|---|---|
| Аслан Сарыңжіпов | білім және ғылым министрі | 2013 жылғы қыркүйек — 2016 жылғы 10 ақпан |
| Ерлан Сағадиев | білім және ғылым министрі | 2016 жылғы ақпан — 2019 жылғы ақпан |
| Күләш Шамшидинова | білім және ғылым министрі | 2019 жылғы ақпан — маусым |
| Асхат Аймағамбетов | білім және ғылым министрі, кейін оқу-ағарту министрі | 2019 жылғы маусым — 2023 жылғы 4 қаңтар |
| Ғани Бейсембаев | оқу-ағарту министрі | 2023 жылғы 4 қаңтар — 2025 жылғы 29 қыркүйек |
| Жұлдыз Сүлейменова | оқу-ағарту министрі | 2025 жылғы 29 қыркүйектен бастап |
| Саясат Нұрбек | ғылым және жоғары білім министрі | 2022 жылғы 11 маусымнан бастап |
Білім министрін неге жиі сынайды
Білім саласы әр отбасына дерлік қатысты. Сондықтан министрдің кез келген шешімін ата-аналар, мұғалімдер мен депутаттар бірден талқылайды. Аслан Сарыңжіпов — соның айқын мысалы. 2015 жылы «Ақ жол» фракциясының жетекшісі Азат Перуашев министрлікті жоғары оқу орындарын аттестаттаудан аккредиттеуге көшіруді сәтсіз өткізді деп айыптады. Министрді ауыстыратын уақыт келгенін де аңғартты. Сарыңжіпов оған жауап ретінде депутат жеке жоғары оқу орындарының мүддесін қорғап жүр деді. Перуашев Бас прокуратураға жүгінді, бірақ 2015 жылғы тамызда іс қылмыс құрамы болмағандықтан тоқтатылды.
Сол 2015 жылы министр Facebook-те ауыл мұғалімін құттықтаған қысқа жазбасындағы қателер үшін сынға ұшырады: қазақша мәтінде үш сөз қате жазылған еді. Сарыңжіпов кешірім сұрап, жазбаны қызметкерлер дайындағанын айтты. Сол кезде көпшілік министрді «кінәлі бала» етіп жатыр деп жазды: бүкіл жүйеге қатысты наразылық соның басына үйілді. 2016 жылғы ақпанда ол қызметінен босатылып, «Назарбаев Қорын» басқарды.
Министрлер қандай реформа жүргізді және олар немен аяқталды
- Ерлан Сағадиев НЗМ үлгісі бойынша жаңартылған білім мазмұнын, БЖБ мен ТЖБ (бөлім және тоқсан бойынша жиынтық бағалау) енгізілген жаңа бағалау жүйесін және үштілді оқытуды бастады. 2016–2018 жылдары бұған шамамен 95 млрд теңге жұмсалды. Кейін көп жыл бойы ата-аналар ең көп шағымданған нәрсе дәл осы БЖБ мен ТЖБ болды.
- Асхат Аймағамбетов тұсында 2019 жылғы желтоқсанда «Педагог мәртебесі туралы» заң қабылданды. Заң мұғалімдердің есеп беру жүктемесін азайтып, оларды артық жұмыстан қорғады. Ол кезде педагогтердің жалақысы кезең-кезеңімен өсе бастады.
- Ғани Бейсембаев «Жайлы мектеп» ұлттық жобасын жүргізді. Алдымен 2025 жылдың соңына дейін 740 мың орындық 369 мектеп салу көзделді. Алайда 2024 жылғы желтоқсанда қаржы қысқарып, жоспар 460,4 мың орындық 217 мектепке дейін азайды. 2025 жылғы қаңтарға қарай олардың 105-і пайдалануға берілді.
- Жұлдыз Сүлейменова 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап 1–4 сыныптарда БЖБ мен ТЖБ-ны алып тастады: енді мұғалімдер баланың сабақтағы жұмысын бағалайды. 5–9 сыныптарда оларды келесі оқу жылынан бастап алып тастау жоспарланып отыр, жоғары сыныптарда бағалау жүйесі 2028 жылы қайта қаралады. Сонымен қатар министрлік оқулықтарды жаңа Конституцияға сай жаңартып жатыр: 2026 жылы 3, 4, 7, 8 және 9 сыныптардың оқулықтары жаңарады.
Жоғары оқу орындары мен түсу емтихандарына енді Ғылым және жоғары білім министрлігі жауап береді. Түсу тестілеуі қалай өтетіні туралы ҰБТ мен шекті балл жайлы материалымыздан оқыңыз. Ал балаңыз мектепке енді баратын болса, 1-сыныпқа қабылдау ережелері пайдалы болады.
Министрліктердің жаңалығын қайдан білуге болады
Оқу-ағарту министрлігінің ресми бұйрықтары мен жаңалықтары gov.kz порталындағы оның парақшасында жарияланады. Ғылым және жоғары білім министрлігінікі — министрлік парақшасында. Білім туралы заңдардың мәтінін adilet.zan.kz сайтынан тексеруге болады.
