Әсет Матаев — ҚазТАГ ақпарат агенттігінің бас директоры әрі иесі. Ол екі рет сотталды. 2016 жылы әкесі, Журналистер одағының төрағасы Сейітқазы Матаевпен бірге 5 жылға колонияға кесілді. 2022 жылы Жоғарғы сот бұл үкімнің күшін жойып, қылмыс болмағанын мойындады. Ал 2026 жылғы 31 шілдеде Алматының Алмалы аудандық соты Әсет Матаевқа 3,5 жыл бас бостандығын шектеу жазасын тағайындап, үш жыл журналистикамен айналысуға тыйым салды.
Матаевтар 2016 жылы не үшін сотталды
2016 жылғы ақпанда Сейітқазы Матаев, наурызда ұлы Әсет үй қамағына алынды. Айып — мемлекеттік ақпараттық тапсырыс бойынша бюджет қаражатын жымқыру және аса ірі көлемде салық төлеуден жалтару. Мемлекеттік ақпараттық тапсырыс дегеніміз — мемлекеттің өз жұмысы туралы жарияланымдар үшін БАҚ-қа төлейтін ақшасы. Жәбірленуші ретінде «Қазақтелеком» мен Байланыс және ақпарат комитеті танылды. Іс 150 томнан тұрды, сотта 50-ге жуық куә сөйледі.
2016 жылғы 3 қазанда Астананың № 2 Есіл аудандық соты үкім шығарды:
- Сейітқазы Матаев — мүлкі тәркіленіп, жалпы режимдегі колонияда 6 жыл;
- Әсет Матаев — мүлкі тәркіленіп, жалпы режимдегі колонияда 5 жыл;
- ақпарат министрлігіне ортақ 169 млн теңге қайтару, бұған қоса Сейітқазы Матаевтан «Қазақтелеком» пайдасына 144 млн теңгеге жуық сома өндірілді.
Екеуі де кінәсін мойындамай, істі саяси деп атады. Сот барысын — сараптамаларды, мүлікке салынған тыйымды, жауап алуды — сол кезде «Радиоточка» да егжей-тегжейлі жазды. 2016 жылғы 9 желтоқсанда Астана сотының апелляциялық алқасы мерзімдерді өзгертпей, тек қосымша жазаны жеңілдетті.
Матаевтар қашан босады және неге ақталды
Тәуелсіздіктің 25 жылдығына орай жарияланған рақымшылық бойынша Сейітқазы Матаевтың мерзімі 2 жыл 8 айға қысқарды. Ол 2017 жылғы 4 желтоқсанда бостандыққа шықты. Әсет Матаев тағайындалған мерзімін өтеді, соңғы бөлігін колония-қонысында өткерді.
2022 жылғы 19 шілдеде Жоғарғы сот алқасы Бас прокурордың наразылығы бойынша бұрынғы шешімдердің бәрінің күшін жойды. Іс қылмыс құрамының болмауына байланысты тоқтатылды. Яғни сот олар сотталған әрекеттің қылмыс болмағанын мойындады. Әке мен бала келтірілген зиянды өтетуге құқық алды.
ҚазТАГ пен Freedom Finance ісі: 2025–2026 жылдары не болды
Жаңа іс ҚазТАГ-тың Freedom Finance брокерлік компаниясы туралы жарияланымдарынан басталды. Сот деректері бойынша, агенттік бір жарым жылда компанияны алаяқтық пен ақша шығарды деп айыптаған 250-ге жуық материал жариялаған. Оған брокерлік шотында ақшасынан айырылған зейнеткердің оқиғасы себеп болды. Оның қаражатын жымқыру туралы іс 2025 жылы тоқтатылды: тергеу мәмілелерді оның өзі растағанын анықтады.
2025 жылғы қазанда Freedom Finance іскерлік беделін қорғау туралы талап арыз берді. 2026 жылғы ақпанда Алматының Медеу аудандық соты талапты қанағаттандырып, агенттікке мәліметтерді теріске шығаруды және мақалаларды өшіруді міндеттеді. Редакция шешімді орындамады. 2025 жылдың соңында ҚазТАГ басшылығына қатысты қылмыстық іс бар екені белгілі болды.
2026 жылғы наурызда іске жаңа эпизод қосылды. 18 наурызда Әсет Матаев Алматыдағы Dostyk Plaza сауда орталығы маңындағы төбелестен кейін ұсталды, 20 наурызда сот оны бұзақылық бабы бойынша қамауға алды. 30 наурызда қамау үй қамағымен ауыстырылды. Қорғаушылар бұл эпизодты арандату деп атады. Сот процесі 2026 жылғы 15 маусымда басталды.
Әсет Матаев 2026 жылы қандай үкім алды
2026 жылғы 31 шілдеде Алмалы аудандық сотының судьясы Ернар Қасымбеков үкім жариялады. Матаевқа тағылған жалған ақпарат тарату айыбы алынып тасталды.
| Сотталушы | ҚР ҚК баптары | Жаза |
|---|---|---|
| Әсет Матаев, ҚазТАГ бас директоры | 254-бап (міндеттерге салақ қарау), 293-бап (бұзақылық) | 3 жыл 6 ай бас бостандығын шектеу, рақымшылық бойынша 1 жыл 3 айға дейін қысқарды; 3 жыл журналистикамен айналысуға тыйым |
| Әмір Қасенов, бас редактор | 274-бап (көрінеу жалған ақпарат тарату) | рақымшылықты ескере отырып 1 жыл 3 ай бас бостандығын шектеу; 5 жыл журналистикамен айналысуға тыйым |
| Жанна Капарова | кінәлі деп танылды | рақымшылық бойынша мерзімі нөлге дейін қысқарды |
Бас бостандығын шектеу — колониясыз жаза: адам үйінде тұрады, бірақ пробация қызметінің бақылауында болады және белгілі шектеулер сақтайды. Рақымшылық жаңа Конституцияның қабылдануына байланысты жарияланды. Сот сондай-ақ үш сотталғаннан Freedom Finance пайдасына ортақ 165,4 млн теңге өндірді. Матаев пен Қасенов кінәсін мойындамай, үкімге шағымданатынын бірден мәлімдеді.
Екі іс бойынша шешімдерді, оның ішінде апелляция нәтижесін, office.sud.kz сайтындағы «Сот кабинетінен» тегі және іс нөмірі бойынша табуға болады.
