2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда қосылған құн салығы (ҚҚС) бұрынғы 12%-дың орнына 16% болды. Бизнесті ҚҚС бойынша міндетті түрде есепке қоятын шек екі есе төмендеді: 20 000 АЕК-тен 10 000 АЕК-ке дейін. АЕК 4 325 теңге болғандықтан, бұл күнтізбелік жылдағы 43,25 млн теңге айналым. Бұл талап Президент 2025 жылғы 18 шілдеде қол қойған жаңа Салық кодексінде бекітілген.
2026 жылы Қазақстанда ҚҚС мөлшерлемесі қанша
Негізгі мөлшерлеме — 16%. Ол тауарлардың, жұмыстар мен қызметтердің басым бөлігіне, сондай-ақ импортқа қолданылады. Мөлшерлеме Салық кодексінің 503-бабында жазылған.
Кейбір тауарларға төмендетілген мөлшерлеме қолданылады:
- 5% — дәрі-дәрмек, медициналық бұйымдар және лицензиясы бар медициналық қызметтер (кейбір ерекшеліктерімен). 2027 жылдан бастап бұл мөлшерлеме 10%-ға көтеріледі.
- 10% — отандық мерзімді баспасөз басылымдары (газеттер, журналдар).
- 0% — бұрынғыдай, тауар экспорты.
Мына салалар ҚҚС-тан мүлде босатылған: тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі (ТМККК) мен міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) аясындағы дәрі-дәрмек пен медициналық қызметтер, үкімет бекіткен тізім бойынша орфандық және әлеуметтік маңызы бар ауруларды емдеу, кітап шығару және археологиялық жұмыстар.
| Не | 2025 жыл | 2026 жыл |
|---|---|---|
| Негізгі мөлшерлеме | 12% | 16% |
| Дәрі-дәрмек және медициналық қызметтер | босатылған | 5% (2027 жылдан — 10%) |
| Мерзімді баспасөз | 12% | 10% |
| Міндетті тіркеу шегі | 20 000 АЕК (78,6 млн теңге) | 10 000 АЕК (43,25 млн теңге) |
| Тұрғын үйді сату және жалға беру | босатылған | салық салынады |
ҚҚС бойынша кім есепке тұруы керек
Жылдық айналымы 43,25 млн теңгеден асқан кез келген ЖК немесе компания есепке тұруға міндетті. Шектен асқан соң бес жұмыс күні ішінде салық органына өтініш беріледі. Егер бір мәміленің өзі шектен асатын болса, өтінішті мәміле жасалмай тұрып беру керек.
Басты жаңалық: арнаулы салық режимдерін, соның ішінде оңайлатылған декларацияны қолданатындар, сондай-ақ жеке нотариустар, адвокаттар және жеке практикамен айналысатын басқа да адамдар енді ҚҚС төлеушісі бола алмайды. Олар ерікті түрде де есепке тұра алмайды. ҚҚС төлеушісі болып қалғысы келгендер жалпыға бірдей белгіленген режимге өтіп, салық органын 2026 жылғы 1 наурызға дейін хабардар етуі тиіс еді.
Есепке тұрмай жұмыс істегені үшін сол кезеңдегі айналымның 15%-ы мөлшерінде айыппұл салынады, ал өтінішті кешіктіргені үшін — 50 АЕК (Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс).
16% ҚҚС-ты қалай есептейді
Баға салықсыз көрсетілсе, оны 0,16-ға көбейтіңіз — бұл ҚҚС сомасы, ал 1,16-ға көбейтсеңіз, салықпен қоса баға шығады. ҚҚС-сыз 10 000 теңге тұратын тауар салықпен бірге 11 600 теңге болады.
Салық бағаның ішінде болса, соманы 116-ға бөліп, 16-ға көбейтіңіз. 11 600 теңгелік чектегі ҚҚС — 1 600 теңге.
Сатып алушылар мен құрылыс салушылар үшін не өзгерді
Сатып алушы үшін ҚҚС — кез келген дерлік тауар бағасының бір бөлігі. Сондықтан мөлшерлеменің 4 пунктке өсуі бағаға әсер етті. Ұлттық банк ҚҚС-тың көтерілуін 2026 жылғы инфляцияның бір себебі ретінде атады.
Тұрғын үйге берілген жеңілдік алынып тасталды: пәтер мен үйді сату және жалға беру енді ҚҚС-қа жатады, құрылыс салушылардың айналымына салық салынады. Құрылыс 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін басталған болса, сол үйдегі пәтерлер сатылып біткенше босату сақталады.
Экспорттаушылар үшін ҚҚС асып кеткен сомасын оңайлатылған тәртіппен 15 жұмыс күнінде қайтару енгізілді.
Қазақстанда ҚҚС-ты қалай жоймақ болды
Он жыл бұрын керісінше — ҚҚС-тан бас тарту талқыланған. 2015 жылғы мамырда Нұрсұлтан Назарбаев ҚҚС-ты сатудан алынатын салықпен ауыстыру мәселесін зерделеуді ұсынды. 2016 жылы Ұлттық экономика министрлігі мөлшерлемесі 5% болатын жаңа салықтың тетігін сипаттады, ал сарапшылар мен бизнес бағаның өсіп кетуі мүмкін екенін айтып дауласты. 2016 жылғы желтоқсанда Премьер-министр Бақытжан Сағынтаев сатудан алынатын салық енгізілмейтінін мәлімдеді: үкімет мұны орынсыз деп тапты.
12% мөлшерлеме 2009 жылдан 2025 жылға дейін сақталды. 2025 жылы жаңа кодексті әзірлеу кезінде үкімет 20%-ды да талқылады, бірақ заңға 16% жазылды.
Компанияның ҚҚС бойынша есепте тұрғанын Мемлекеттік кірістер комитетінің kgd.gov.kz сайтынан БСН немесе ЖСН арқылы тексеруге болады.
