Қазақстанда 23 коммерциялық банк (екінші деңгейдегі банк) жұмыс істейді. 2026 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша олардың жалпы активі — 75,6 трлн теңге. Бұл соманың 90%-ға жуығы ең ірі он банктің үлесінде. Бірінші орында үлкен айырмашылықпен Halyk Bank тұр (21,5 трлн теңге), оны Тимур мен Динара Құлыбаевтар отбасы бақылайды. Одан кейін Kaspi Bank, Банк ЦентрКредит, мемлекеттік Отбасы банк және ForteBank келеді.
Қазақстанның активі бойынша ең ірі банктері
Деректер — банктердің есептілігі негізінде Ranking.kz есептеген 2026 жылғы 1 тамыздағы көрсеткіштер. Иелері — банктердің ашқан мәліметі мен Forbes Kazakhstan деректері бойынша.
| № | Банк | Активі, трлн теңге | Негізгі иесі |
|---|---|---|---|
| 1 | Halyk Bank (Халық банкі) | 21,47 | Тимур мен Динара Құлыбаевтардың «АЛМЭКС» ХК — 61,99% |
| 2 | Kaspi Bank | 10,54 | Kaspi.kz АҚ; ірі акционерлері — Вячеслав Ким мен Михаил Ломтадзе |
| 3 | Банк ЦентрКредит | 8,97 | Бахытбек Байсеитов — 51,76%, Владислав Ли — 11,92% |
| 4 | Отбасы банк | 6,07 | «Бәйтерек» холдингі арқылы мемлекет — 100% |
| 5 | ForteBank | 5,47 | Болат Өтемұратов — 91,1% |
| 6 | Alatau City Bank (бұрынғы Jusan Bank) | 3,33 | Вячеслав Кимнің United Group Alatau компаниясы |
| 7 | Freedom Bank | 2,98 | Тимур Турловтың Freedom Holding компаниясы |
| 8 | Bank RBK | 2,80 | Владимир Кимнің «КСС Финанс» ЖШС — 84,81% |
| 9 | Еуразиялық банк | 2,79 | Еуразиялық қаржы компаниясы — 100% |
| 10 | Bereke Bank | 2,71 | Катардың Lesha Bank банкі — 100% |
2026 жылдың басынан бері Halyk активі 5,9%-ға, ForteBank активі 5,7%-ға, Банк ЦентрКредит активі 4,7%-ға өсті. Ал Alatau City Bank, Bereke Bank және Еуразиялық банктің активі керісінше азайды.
Банк нарығын кім бақылайды
Банктерді иелері бойынша топтастырсақ, мынадай сурет шығады:
- Құлыбаевтар — елдегі ең ірі банк Halyk Bank. Altyn Bank-тің 40%-ы да Halyk-ке тиесілі. Толығырақ — Тимур Құлыбаев туралы материалда.
- Вячеслав Ким — Kaspi.kz-тің ірі акционері әрі Alatau City Bank иесі. Бұрын Цеснабанк пен Jusan Bank деп аталған бұл банкті ол 2025 жылы сатып алды.
- Болат Өтемұратов — ForteBank, ал ол арқылы Home Credit Bank.
- Бахытбек Байсеитов — Банк ЦентрКредит.
- Мемлекет — «Бәйтерек» холдингі арқылы Отбасы банк пен Даму банкі. Отбасы банк — көлемі бойынша елдегі төртінші банк.
- Шетел капиталы — Bereke Bank (Катар), Altyn Bank (Қытай), Citibank, Shinhan, ICBC, Bank of China және басқа еншілес банктер.
Барлық банкті Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) қадағалайды. Адамның немесе компанияның банктің ірі акционері болуына келісімді де осы агенттік береді.
«Самұрық-Қазына» қандай рөл атқарады
Бүгінде «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры ірі коммерциялық банктердің акционерлері қатарында жоқ. Мемлекеттік банктер басқа холдингке — «Бәйтерекке» біріктірілген.
Бұрын жағдай басқаша болған. 2009 жылғы дағдарыста «Самұрық-Қазына» банктерді құтқарды: БТА Банктің 75,1%-ын, Альянс Банк пен Темірбанкті бақылауды, сондай-ақ Halyk Bank акцияларының төрттен біріне жуығын және Қазкоммерцбанктің 21%-ын алды. 2015 жылға қарай қор бұл банктердің басым бөлігінен шықты. Halyk 2011–2012 жылдары өз акцияларын қайта сатып алды, Темірбанк пен Альянс Банк үлесін 2014 жылы Болат Өтемұратов сатып алды, БТА 2014 жылғы шілдеде Қазкоммерцбанк пен Кенес Ракишевке сатылды. 2015 жылғы наурызда қор ForteBank-тегі соңғы акцияларын Өтемұратовқа сатты.
Bank RBK кімге тиесілі
Bank RBK — активі бойынша елдегі сегізінші банк. Оның иесі кім деген сұрақ 2010 жылдардың ортасында-ақ жиі қойылған. 2017 жылғы тамызда Ұлттық банк KAZ Minerals компаниясының серіктес иесі Владимир Кимге Bank RBK-нің ірі қатысушысы болуға рұқсат берді. Сол жылдың күзінде банк қиын жағдайға тап болды: Ким бұрынғы басшылықтың қателігінен банк «0 теңге тұрады» деп мәлімдеді. Банк қосымша капиталдандырылды, банктердің қаржылық орнықтылығын арттыру жөніндегі мемлекеттік бағдарлама бойынша қолдау алып, лицензиясын сақтап қалды.
Бүгінде банк деректері бойынша Bank RBK акцияларының 84,81%-ы «КСС Финанс» ЖШС-ге тиесілі, оның түпкі иесі — Владимир Ким.
Он жылда нарық қалай өзгерді
2010 жылдардың ортасында банктер саны 30-дан асатын, ал ең ірілері Қазкоммерцбанк пен Halyk саналатын. Содан бері нарық қысқарды. 2018 жылы Halyk Қазкоммерцбанкті өзіне қосып алды. Сол жылы Qazaq Banki мен Delta Bank лицензиясынан айырылды. АТФБанк 2021 жылы Jusan Bank-ке қосылды. Ресейлік Сбербанктің еншілес банкі 2022 жылы Bereke Bank болып, кейін катарлық иеге өтті.
Банктің лицензиясын тексеріп, есептілігін ҚНРДА-ның gov.kz сайтындағы парақшасынан табуға болады.
