ОПЕК деректеріне сәйкес, Қазақстанның дәлелденген мұнай қоры шамамен 30 млрд баррель. Бұл әлемде шамамен 12-орын. Энергетика министрлігі тоннамен есептегенде 2025 жылғы 1 қаңтардағы баланстық қорды 4,2 млрд тонна деп атайды. Жылына 100 млн тоннаға жуық өндірілсе, бұл ондаған жылға жетеді. Мұнайдың басым бөлігін үш алып кен орны — Теңіз, Қашаған және Қарашығанақ береді. Ал жаңа ірі қор табу үміті Каспий маңы ойпатының терең қабаттарымен байланысты — «Еуразия» аса терең ұңғыма жобасы да осы үшін ойластырылды.
Қазақстанда қанша мұнай бар: қор сандармен
Сандар әртүрлі, өйткені оларды түрліше есептейді. Дәлелденген қор — қазіргі технология мен баға кезінде өндіруге болатыны анық мұнай. Баланстық қор — елде барланып, есепке алынған мұнайдың бәрі.
| Көрсеткіш | Мөлшері | Дереккөз |
|---|---|---|
| Дәлелденген қор | шамамен 30 млрд баррель (10 жыл бойы өзгермеген) | ОПЕК, 2026 жылғы бюллетень |
| Мұнайдың баланстық қоры | 2025 жылғы 1 қаңтарда 4,2 млрд тонна | Энергетика министрлігі |
| Көмірсутектің болжамды ресурстары | 76 млрд тонна шартты отын | Энергетика министрлігі |
| 2025 жылғы өндіріс | 99,55 млн тонна | Энергетика министрлігі |
| 2026 жылға арналған өндіріс болжамы | 96 млн тонна | Энергетика министрлігі |
Мұнай ең көп Атырау облысында — 3 млрд тоннадан астам. Маңғыстау облысында шамамен 0,5 млрд тонна, Ақтөбе облысында 350 млн тоннаға жуық. Мұны 2025 жылы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі есептеген. 76 млрд тонна болжамды ресурстың 70 млрд тоннасы төрт бассейнде: Каспий маңы, Үстірт-Бозащы, Маңғышлақ және Оңтүстік Торғай бассейндерінде шоғырланған.
Қазақстандағы ең ірі мұнай кен орындары
Негізгі өндірісті үш кен орны береді. 2026 жылғы қаңтар — қыркүйек деректері бойынша, елдегі барлық мұнайдың шамамен үштен екісі солардың үлесіне тиді.
- Теңіз (Атырау облысы) — өндіріс көлемі жағынан ең ірісі. Оны «Теңізшевройл» игереді, оның жартысы американдық Chevron компаниясына тиесілі. 2026 жылдың тоғыз айында — 26,7 млн тонна.
- Қашаған — Каспийдің солтүстігіндегі теңіз кен орны, оны NCOC консорциумы игереді. 2026 жылдың тоғыз айында — 12,8 млн тонна.
- Қарашығанақ (Батыс Қазақстан облысы) — газ конденсаты кен орны, газдан бөлек сұйық конденсат береді. 2026 жылдың тоғыз айында — 7,5 млн тонна.
Маңғыстаудағы Өзен, Жетібай сияқты ескі кен орындары мен Қызылорда облысындағы Құмкөл аз өнім береді әрі сарқылып келеді. 2026 жылы өндіріс азайып отыр: тоғыз айда ел 69,4 млн тонна мұнай алды, бұл бір жыл бұрынғыдан 8,3% аз. Үш алып кен орнының бәрінде өндіріс төмендеді.
«Еуразия» жобасы және аса терең ұңғыма деген не
Каспий маңы ойпаты — Атырау, Батыс Қазақстан, Ақтөбе облыстары мен Ресейдің бір бөлігінің астында жатқан алып ойпат. Геологтардың бағалауынша, оның тереңдігі 20–25 шақырым. Қазіргі кен орындары салыстырмалы түрде таяз жатыр. Одан төменде не бар екені әлі толық зерттелмеген.
Қазақстан «Еуразия» жобасын 2013 жылғы қазанда KAZENERGY Еуразиялық форумында таныстырды. Мақсаты — халықаралық консорциум құрып, ойпаттың ортасында тереңдігі 15 шақырым тірек ұңғыма бұрғылау және ол жерде ірі мұнай бар-жоғын анықтау. Көмірсутек 7–9 шақырым тереңдіктен табылады деп күтілді. Салыстыру үшін: әлемдегі ең терең ұңғыма — Ресейдегі Кола ұңғымасы, шамамен 12,3 шақырым.
2014 жылғы қыркүйекте бұл бірлескен жоба туралы Атырауда Қазақстан мен Ресей президенттері жариялады. Ол кезде Каспийдегі бұрғылауды ескі кен орындары сарқылғанда керек болатын болашақ қоры ретінде түсіндірді. Жоба «100 нақты қадам» жоспарына енгізілді.
2017 жылғы 21 маусымда жоба туралы меморандумға Энергетика министрлігі, «ҚМГ-Еуразия», Eni, «Роснефть», CNPC, SOCAR және NEOS Geosolutions қол қойды. Құны 500 млн доллар, ресурстары 40–60 млрд тонна мұнай баламасы деп бағаланды. Жұмысты 2020 жылға қарай аяқтау көзделді.
«Еуразия» жобасы не болды
Мерзімі бірнеше рет шегерілді. 2020 жылы жоба 2021–2025 жылдарға арналған геологиялық барлаудың мемлекеттік бағдарламасына енгізілді. 2021 жылғы тамызда экология вице-министрі Серікқали Брекешев жұмыс қайта басталғанын хабарлады. Бірінші кезең — ескі геологиялық деректерді қайта өңдеуді бюджет қаржыландырады. Екінші және үшінші кезеңдерді — 8 мың шақырымдық сейсмикалық барлау мен бұрғылаудың өзін жеке инвесторлар қаржыландыруы тиіс.
15 шақырымдық ұңғыманы бұрғылау басталғаны туралы хабар жоқ. Есесіне басқа жобалар тереңірек бұрғылай бастады. Мысалы, Kazinform мәліметінше, «ҚазМұнайГаз» бен қытайлық Sinopec БҚО-дағы «Березовский» учаскесінде тереңдігі 7 шақырым барлау ұңғымасын дайындап жатыр. Билік терең қабаттарды барлауға шетелдік серіктестерді тартқысы келеді.
Қор мен өндіріс туралы соңғы деректерді Энергетика министрлігі gov.kz сайтында, ал елдер бойынша қорытындыны ОПЕК жыл сайынғы статистикалық бюллетенінде жариялайды.
