Қазақстан бокс федерациясын (ҚБФ) 2024 жылғы ақпаннан бері кәсіпкер Шахмұрат Мұталіп басқарады. Федерация олимпиадалық, яғни әуесқой бокс үшін жауап береді: ерлер мен әйелдер құрамасын жасақтайды, ел чемпионаттарын өткізеді, бапкерлерді бекітеді. Ерлер құрамасының бас бапкері — Нұржан Насанов. Соңғы жылдардағы басты нәтиже — 2025 жылы Ливерпульде өткен әлем чемпионатында жеті алтынмен бірінші орын және 2026 жылы Жапониядағы Азия ойындарында екі алтын.
Қазақстан бокс федерациясын кім басқарады
Шахмұрат Мұталіп ҚБФ президенті болып 2024 жылғы 5 ақпанда Астанада өткен федерацияның жылдық конференциясында сайланды. Ол бұл қызметте Кенес Рақышевтің орнын басты. Федерация дерегіне қарағанда, Мұталіп 1990 жылы Алматы облысындағы Қазцик ауылында туған. Куала-Лумпурда экономика магистрі дәрежесін алған, Integra Construction KZ құрылыс компаниясының иесі. 2026 жылғы наурызда Forbes Kazakhstan олимпиада чемпионы Серік Сапиев федерация президентінің кеңесшісі болғанын хабарлады.
«Қазақ боксын кім басқарады» деген сұрақ он жыл бұрын да қойылған. Ол кезде, 2010 жылдардың ортасында, федерацияны Тимур Құлыбаев басқарған. Ол 2019 жылғы 9 қазанда Ұлттық олимпиада комитетінің президенті болып қайта сайланған соң бұл қызметтен кетті. Құлыбаевтың түсіндіруінше, енді олимпиадалық спорт түрлерін ҰОК өзі қаржыландырады, сондықтан ол мүдделер қақтығысын болдырмағысы келген. Оның айтуынша, өзі басқарған жылдары Қазақстанда 2 олимпиада чемпионы және 11 әлем чемпионы шыққан. Орнына Кенес Рақышев келді.
| ҚБФ президенті | Қызмет еткен жылдары |
|---|---|
| Тимур Құлыбаев | 2019 жылғы қазанға дейін |
| Кенес Рақышев | 2019 жылғы қазан — 2024 жылғы ақпан |
| Шахмұрат Мұталіп | 2024 жылғы ақпаннан бері |
Бокс федерациясы мен құрама қандай қаржымен өмір сүреді
ҚБФ — мемлекеттік орган емес, қоғамдық ұйым: қауымдастық нысанындағы заңды тұлғалар бірлестігі. Ол Ұлттық олимпиада комитетінің құрамына кіреді. 2019 жылы заңнамаға өзгеріс енгізілгеннен кейін олимпиадалық спорт түрлері, оның ішінде бокс, қаржыны ҰОК арқылы алады. Бұл туралы Тимур Құлыбаев федерациядан кетерде айтқан. Сонымен қатар федерацияға демеушілер қолдау көрсетеді.
Ірі турнирлерде жүлде алған боксшылар сыйақы алады, үздіктерін мемлекет марапаттайды. Мысалы, 2025 жылғы әлем чемпионатынан кейін құраманың спортшылары мен бапкерлері мемлекеттік наградаларға ие болды. Құраманың нақты бюджетін федерация көпшілікке жарияламайды.
Қазақстан бокс құрамасының нәтижелері: Рио-2016-дан 2026 жылға дейін
1996 жылдан 2016 жылға дейін Қазақстан әр Олимпиадада бокстан алтын алып жүрді. Токио мен Парижде алтын болмады. Бірақ 2025–2026 жылдары құрама қайтадан әлемдегі ең мықты командалардың біріне айналды.
| Турнир | Қазақстанның нәтижесі |
|---|---|
| 2016 жылғы Олимпиада, Рио-де-Жанейро | 5 медаль: Данияр Елеусіновтің алтыны, Василий Левит пен Әділбек Ниязымбетовтің күмісі, Иван Дычко мен Дариға Шәкімованың қоласы |
| 2020 жылғы Олимпиада, Токио (2021 жылы өтті) | 2 қола: Қамшыбек Қоңқабаев пен Сәкен Бибосынов |
| 2024 жылғы Олимпиада, Париж | Нұрбек Оралбайдың күмісі (80 келіге дейін) және Назым Қызайбайдың қоласы (50 келіге дейін) |
| 2025 жылғы әлем чемпионаты, Ливерпуль | 1-орын: 7 алтын, 1 күміс және 2 қола медаль |
| 2026 жылғы Азия ойындары, Нагоя | 2 алтын (Төрехан Сабырхан мен Айбек Оралбай), 3 қола |
Ливерпульде ерлер арасында Санжар Ташкенбай, Махмұд Сабырхан, Төрехан Сабырхан және Айбек Оралбай, әйелдер арасында Алуа Балқыбекова, Аида Әбікеева және Наталья Богданова әлем чемпионы атанды. Жапониядағы Азиадада Айбек Оралбай финалда өзбекстандық боксшыны жеңді. Қазақстан Азия ойындарында бокстан 2014 жылдан бері алғаш рет алтын алды.
Қазақ боксын алда не күтіп тұр
- 2026 жылғы 29 қазан мен 6 қараша аралығында Таразда Қазақстан чемпионаты өтіп жатыр. Нұржан Насановтың айтуынша, бапкерлер осы жарыста 2027 жылға арналған құраманың құрамын анықтайды.
- 2027 жылы көктемде Астанада бокстан әлем чемпионаты өтеді. Лос-Анджелестегі 2028 жылғы Олимпиадаға іріктеу осы жарыстан басталады.
- World Boxing халықаралық федерациясын қазақстандық Геннадий Головкин басқарады. Ол сонымен бірге Қазақстан ҰОК-ның президенті.
Шатастырмау керек: елде кәсіпқой бокспен басқа ұйым — Қазақстан кәсіпқой бокс федерациясы айналысады. ҚБФ тек олимпиадалық бокс пен құрамалар үшін жауап береді.
