Қалмұханбет Қасымов — полиция генерал-полковнигі. Ол 2011 жылғы сәуірден 2019 жылғы ақпанға дейін, яғни сегіз жылға жуық Қазақстанның Ішкі істер министрлігін басқарды. Кейін Президенттің көмекшісі және Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы болды, ал 2020 жылғы қаңтардан 2021 жылғы шілдеге дейін Мемлекеттік күзет қызметін басқарды. 2021 жылғы 30 шілдеде Қасымов өз өтініші бойынша отставкаға кетті. Төменде — оның ресми деректер бойынша қызмет жолы және тізілімдер мен журналистік зерттеулерден белгілі болған отбасының бизнесі мен мүлкі туралы мәлімет.
Қалмұханбет Қасымов кім: қысқаша өмірбаяны
Қасымов 1957 жылғы 18 мамырда Алматы облысы Іле ауданының Дмитриевка ауылында туған. 1979 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің (қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) заң факультетін бітірген. Бүкіл қызметі ішкі істер органдарында өтті: аудандық тергеушіден министрге дейін көтерілді.
| Жылдар | Лауазымы |
|---|---|
| 1979–1988 | Іле аудандық ІІБ тергеушісі, тергеу бөлімшесінің бастығы, ІІБ бастығының орынбасары |
| 1989 | Қапшағай қалалық ІІБ бастығы |
| 1992 | Алматы облыстық ІІБ криминалдық полиция басқармасының бастығы, бастықтың бірінші орынбасары |
| 1997–2003 | Алматы қалалық ІІББ бастығы |
| 2003–2005 | Алматы облыстық ІІББ (ІІД) бастығы |
| 2005–2009 | ішкі істер бірінші вице-министрі, кейін вице-министрі |
| 2009–2011 | Шығыс Қазақстан облыстық ІІД бастығы |
| 2011–2019 | ішкі істер министрі |
| 2019–2020 | Президенттің көмекшісі, Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы |
| 2020–2021 | Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы |
Полиция генерал-лейтенанты атағын ол 2011 жылғы желтоқсанда, генерал-полковник атағын 2015 жылғы мамырда алды. Тағайындаулар мен босатулардың күндері Ақорданың сайтында жарияланған.
Қасымов ІІМ басында: сегіз жылда не болды
Қасымов министр қызметіне 2011 жылғы 11 сәуірде тағайындалды. Сол жылы Ақтөбедегі ҰҚК ғимаратында өзін-өзі жару және Атыраудағы жарылыстар болды, ал желтоқсанда Жаңаөзен қасіреті орын алды. Forbes.kz жазғандай, сол кезде министр полицейлердің оқ атуға негізі болғанын айтқан. 2016 жылғы шілдеде, оның тұсында, Алматыда Құлекбаевтың атыс оқиғасы болды. 2018 жылдың жазында мәнерлеп сырғанаушы Денис Тен өлтірілді, осыдан кейін қоғамда министрдің отставкаға кетуін талап еткендер болды.
Қасымовтың өзі айтуынша, үкімет ауысқан сайын — 2012, 2014 және 2016 жылдары — ол отставкаға өтініш берген, бірақ әр жолы қайта тағайындалған. Сол жылдардағы ІІМ-дегі елеулі өзгерістердің қатарында полицияның жаңа формасы, жол полицейлерінің таяқшадан бас тартуы, қылмыстық-атқару жүйесі мен төтенше жағдайлар функцияларының министрлікке өтуі бар. 2016–2019 жылдары Қасымов Сағынтаев үкіметінің құрамында болды. 2019 жылғы 12 ақпанда министр болып Ерлан Тұрғымбаев тағайындалды, ал Қасымов Қауіпсіздік кеңесіне ауысты.
Қасымов Мемлекеттік күзет қызметінен неге кетті
2020 жылғы 16 қаңтарда Президент Жарлығымен Қасымов Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы болып тағайындалды. Бір жарым жылдан кейін, 2021 жылғы 30 шілдеде, ол қызметінен босатылды. Сол кезде Президенттің баспасөз хатшысы Берік Уәлидің хабарлауынша, оған Қасымовтың отставкаға кету және мемлекеттік қызметтен кету туралы өтініші негіз болған. Президент оған көпжылғы еңбегі үшін алғыс айтты. Басқа ресми себеп айтылған жоқ. Осыдан кейін Қасымовтың жаңа мемлекеттік лауазымға тағайындалғаны туралы ашық дереккөздерде мәлімет жоқ.
Қасымовтың отбасына не тиесілі: бизнес пен мүлік
Бұрынғы министрдің отбасы неге иелік ететіні туралы мәселені журналистер бірнеше рет көтерген. 2010 жылдары бұл туралы «Радиоточка» порталы «Қалмұханбет Қасымовтың отбасына не тиесілі» деген материал жазған. Кейін бұл тақырыпты басқа басылымдар жалғастырды. Ашық деректер бойынша белгілі болғаны мынау.
- Ұлы Қанат Қасымов. «Азаттық рухы» басылымының 2019 жылғы қазанда бизнес-тізілімдер негізінде жасаған зерттеуіне сәйкес, ол TATI Industries ЖШС (арнайы киім, Алматы), «Месторождение «Кызылсок» ЖШС (керамикалық плитка, Алматы облысы), Standart Equipment және «Жаңа Құрылыс КЗР» (тұрғын үй құрылысы) компанияларының жалғыз иесі болған. Сондай-ақ ол ITECTO (2019 жылғы мамырда жабылған), KAMA.INVEST және KAZTRANSTRAK (жүк тасымалы) компанияларының құрылтайшыларының бірі ретінде көрсетілген. Басылым салық деректері бойынша бұл фирмалардың бір бөлігі салықты іс жүзінде төлемегенін атап өткен.
- Шаруа қожалығы. Ашық тізілімдердің деректеріне қарағанда, 2009 жылдан бері Іле ауданының Қарой ауылында «Касымов К К» шаруа қожалығы (аралас ауыл шаруашылығы) жұмыс істейді, оның басшысы — Қанат Қасымов.
- Дубайдағы пәтер. Азаттық радиосының қазақ қызметі 2024 жылы Дубайдың 2020–2022 жылдардағы жылжымайтын мүлік тізілімі бойынша зерттеу жариялады (деректерді американдық C4ADS ұйымы берген). Осы деректер бойынша бұрынғы министрдің жұбайы Дина Қасымоваға Discovery Gardens ауданында құны шамамен 200 мың доллар болатын, көлемі 90 шаршы метрдей пәтер тиесілі. Журналистер декларация туралы сұрағанда, ол қысқа жауап беріп, толық түсіндірме бермеген.
Компаниялардың құрылтайшылары өзгеруі мүмкін: кез келген ЖШС туралы өзекті деректерді БСН немесе атауы бойынша eGov порталында және Мемлекеттік кірістер комитетінің сервистерінде тегін тексеруге болады.
Forbes.kz жазғандай, 2014 жылы министр жұбайының ағасы Бақыт Отарбаев кедендегі контрабанда жөніндегі «Қорғас ісі» бойынша 13 жылға бас бостандығынан айырылды. Апелляция басты айыпталушыларға шығарылған үкімді өзгеріссіз қалдырды. Басылымның бағалауынша, бұл министрдің мансабына әсер етпеген.
