Алматыда трамвай 2015 жылдың қазанынан бері жүрмейді. Сол кезде әкімдік депо жұмысын тоқтатты, кейін рельстер бөлшектелді. Гоголь мен Байтұрсынұлы көшелерінің қиылысындағы ескі депо ғимараты сүрілді, енді оның орнында креативті кластер салынып жатыр. Трамвай қалаға жаңа түрде — LRT болып оралады. Ұзындығы 18,3 км алғашқы желінің құрылысы 2026 жылдың сәуірінде басталды, оны 2027 жылдың соңында іске қосу жоспарланған.
Алматыда трамвай қашан және неге жабылды
Алматы трамвайы 1937 жылғы 1 желтоқсанда ашылған, ол қаладағы троллейбустан да ескі. 1990 жылы он бағыт жұмыс істеді. 2000-жылдардың басынан бастап бағыттар бірінен соң бірі жабылып, 2015 жылға қарай екеуі ғана қалды: №4 және №6.
Себебі ретінде түрлі жайт айтылды: шығын, апат, тозған жол мен вагон, кептеліс. Жолаушы саны күрт азайды. Ашық деректерге қарағанда, 2003 жылы шамамен 20 млн сапар болса, 2013 жылы шамамен 1,3 млн-ға түсті. Соған қарамастан, 2013 жылы қала 12 пайдаланылған вагон сатып алды, ал екі жылдан соң қозғалысты тоқтатты.
2015 жылы бұл туралы «Радиоточка» да жазды: Алматы трамваймен қоштасатын болды. Шешім өзгермеді. 2017–2018 жылдары «Алматыэлектротранс» рельстер мен вагондарды сатты. 2018 жылдың наурызында Өскемен Алматының 13 трамвайын 118 млн теңгеге сатып алды, ал апатқа ұшыраған үш вагон 2,3 млн теңгеге металл сынығы ретінде өтті.
2022 жылы бұл шешімді Президент Қасым-Жомарт Тоқаев еске алды. Мемлекет басшысының сөзінше, Алматыдағы трамвай «ешкімге кедергі келтірмеген сияқты еді», бірақ оны алып тастап, рельстерін бөлшектеп тастады.
Алматыдағы трамвай депосы не болды
Гоголь мен Байтұрсынұлы көшелеріндегі депо он жылға жуық бос тұрды. 2016 жылы Алматыны дамыту орталығы осы орындағы қоғамдық кеңістік идеясына байқау жариялады. Сол кезде «Радиоточка» учаскеде кафе мен дүкендер пайда болуы мүмкін екенін жазды. Сауалнамаға қатысқан тұрғындардың көбі саябақты қолдады.
2026 жылдың шілдесінде Алматы әкімдігі ескі құрылыстар сүрілгенін және құрылыс басталғанын хабарлады. Жобаны қала құрылысы кеңесі мақұлдады, ол мемлекеттік сараптамадан өтті. Депоның орнында мыналар болады:
- аумағы шамамен 32 мың шаршы метр креативті кластер;
- концерт залы, іс-шара залдары, студиялар мен шеберханалар;
- қазақстандық дизайнерлердің шоурумдары және заманауи өнер галереясы;
- шығармашылық бизнеске арналған кеңселер;
- амфитеатр, жазғы сахна, саябақ және балалар алаңы.
Құрылыстың қашан аяқталатынын әкімдік әзірге айтқан жоқ.
Алматыда LRT қашан іске қосылады
Алматыдағы LRT — шын мәнінде жүрдек трамвай. Пойыздар жер деңгейіндегі рельспен жүреді, ал жол көліктен жиекпен бөлінеді. Астанадағы LRT басқаша — ол эстакада үстімен өтеді.
| Не | Дерек |
|---|---|
| Алғашқы желінің ұзындығы | 18,3 км |
| Бағыты | Алатау ауданындағы Индустриялық аймақтан Момышұлы, Төле би көшелері және Абылай хан даңғылы арқылы «Алматы-2» вокзалына дейін |
| Аялдамалар | 34 |
| Құрылыстың басталуы | 2026 жылғы сәуір, алғашқы рельстер — 2026 жылғы 18 қыркүйек |
| Іске қосу | 2027 жылдың соңы (жоспар) |
| Бірінші кезеңге қаражат | Алматының 2026 жылғы бюджетінде 61,4 млрд теңге |
| Кім салады | «Integra Construction KZ» ЖШС; меморандумға сәйкес пойыздарды Қытайдың CRRC компаниясы жеткізеді |
| Депо | Индустриялық аймақта, шамамен 19 га учаске |
«Алматы» қалалық телеарнасы келтірген жоба деректеріне қарағанда, желіде 24 пойыз жүреді. Ең жоғары жылдамдық — шамамен 70 км/сағ, аялдамаларды ескергендегі орташа жылдамдық — 30–35 км/сағ. Желі тәулігіне шамамен 100 мың жолаушыға есептелген. Жол ақысы әлі бекітілмеген.
Жоба 20 жылдан астам талқыланды. Алғашқы желінің трассасы 2008 жылы-ақ айқындалды, іске қосу алдымен 2018 жылға, кейін 2020 жылға уәде етілді, ал 2019 жылы әкімдік жобаның тым қымбат екенін мойындады. Қазіргі құрылыстың барысын қала жаңалықтарынан көруге болады: мысалы, LRT депосының алаңын дайындау басталды, ал 2026 жылдың қыркүйегінде Момышұлы көшесінде рельс төсеу қолға алынды.
Қазақстанда трамвай тағы қай қалаларда жүреді
Қазір трамвай Павлодарда, Өскеменде және Теміртауда жұмыс істейді. Павлодар мен Өскемен вагон паркін жаңа вагондармен жаңартып жатыр. Астанада 2026 жылдың мамырынан бері LRT жүреді.
Алматыдағы LRT құрылысын қала әкімдігінің сайтынан (gov.kz) және LRT Almaty жобасының әлеуметтік желілерінен бақылауға болады. Көшелердің жабылу сызбалары да сонда жарияланады.
