Бүгін, 12 қарашада, Ресейде Сарышымшық күні атап өтіледі. Бұл — қыстайтын құстарға жемсалғыш ілетін уақыт келгенін еске салатын экологиялық мереке.
Мерекені 2000 жылдардың ортасында Ресейдің құстарды қорғау одағы ұсынған, ал оның күнін халық күнтізбесінен алған. Жаңа стиль бойынша 12 қарашада православтар III ғасырда шейіт болған бауырлас Зиновий мен Зиновияны еске алады. Ауылдарда Зиновийді Синичник деп атаған: осы кезде суыққа байланысты сарышымшықтар үйлерге жақын ұша бастаған.
Бұл күні Ресейде аулаларға, саябақтарға және терезе алдына жемсалғыш іледі, ал балабақшалар мен мектептерде оларды сабақ үстінде жасайды. Кітапханалар мен қорықтар экосабақтар, викториналар және ең жақсы жемсалғышқа арналған байқаулар өткізеді. Ресейдің құстарды қорғау одағы Сарышымшық күнінен бастап «Ресей қысы» зерттеуін іске қосады: күнтізбелік қыс аяқталғанша қатысушылар қыстайтын құстарды бақылау нәтижелерін iNaturalist сайтына жариялайды.
Қазақстанда да құстарға жем береді: Алматыда бұл маусым қарашадан наурызға дейін созылады. Алматыда құстардың 80-ге жуық түрі қыстайды, бірақ жемсалғышқа олардың тек 17-сі ғана ұшып келеді. Олардың ішінде үлкен сарышымшық, үй және дала торғайлары, қара сайрауық, қызылтамақ (зарянка) пен жұрқа (юрок) жиі кездеседі. Астанада 25-тен астам түр қыстайды, олардың арасында сарышымшықтың бес түрі бар. Батыс Алтай қорығының қызметкерлері жемсалғышқа тары, сұлы жармасы, тұздалмаған күнбағыс не асқабақ дәнін салуға кеңес береді. Тұздалған және қуырылған жаңғақ, чипсы, қара нан мен тәтті печенье құстарға зиян. Жемсалғыштың жиегі мен шатыры болуы керек, ал жемді күн сайын салып тұру қажет.
Биыл қазақстандық құс әуесқойларының жемсалғышқа зер салуына өз себебі бар. Қазақстанның биоалуантүрлілігін сақтау қауымдастығының (АСБК) мүшелері 2026 жылдың құсы етіп қара сайрауықты таңдады. Оған қатысушылардың 65%-ы дауыс берді, ал бәсекелесі елдегі ең танымал үйрек — барылдауық үйрек болды.
