Теңгенің тамыздағы девальвациясының салдары Алматыда өткен K5: Kazakhstan Growth Forum бизнес-форумында талқыланды. Форумды бесінші жыл қатарынан Centras Securities компаниясы өткізіп келеді. Басты дау Досым Сәтбаев пен Ораз Жандосовтың арасында өрбіді.
Модератор, «ТАН медиа групп» директорлар кеңесінің төрағасы Арманжан Байтасов өзіне болған жағдайды девальвация деп атамауды ұсынғанын айтты, бірақ мұны кім ұсынғанын атамады.
Resmi инвестициялық-қаржы үйінің директорлар кеңесінің төрағасы Қайрат Мәжібаев белгісіздікті, соның ішінде әлемдік экономика үшін де, қалыпты жағдай деп санайды. Оны көбірек бизнес үкіметтен тиімдірек басқара ала ма деген сұрақ алаңдатады. Оның айтуынша, бағам айырмасы ковенанттарға әсер етті, енді компаниялар бизнес-модельді өзгертуге мәжбүр: бұрын ол дивиденд төлемей, капитал шығармаған болса, енді компаниялардың «бенефициарлар үшін пайда әкелуін» қалайды. Мәжібаевтің пікірінше, тұрақсыздық кезеңі кәсіпкерлер мен стартапшылар үшін жақсы уақыт, ал ЕАЭО — қазақстандық бизнес үшін ең үлкен нарық.
Тәуекелдерді бағалау тобының директоры Досым Сәтбаев дағдарыс мемлекеттік басқаруда әлдеқашан жүріп жатқанын, ал «кезекті дағдарыс» туралы әңгіме қоғамға таңылатынын айтты. Оның сөзінше, бизнес ойын ережесін білмей стратегия құрады. Президенттің Ұлттық қор туралы мәлімдемесінен кейін ол «капитан көпіріндегі дүрбелеңді» көрген, ал «экономикада берекесіздік». Сәтбаев ЕАЭО-ның пайдасын миф деп атады: одақта Ресейдің мақсаты — саяси, Қазақстандікі — экономикалық, Беларусьтікі — прагматикалық, яғни энергия ресурстарына қол жеткізу. Ол ЕАЭО-ны «шыбынға», ДСҰ-ны «пілге» теңеп, Қазақстан Орталық Азиядан бет бұрып, геосаяси қателік жіберді деді. Оның болжамынша, су тапшылығы елге Ресей мен Украина арасындағы қақтығыстан да қаттырақ соққы береді.
Қазақстан экономистер қауымдастығы қамқоршылық кеңесінің төрағасы Ораз Жандосов экономика факультеттерінің студенттері арасында өтетін байқау туралы айтты. Оның финалы Ұлттық валюта күніне орайластырылады: қатысушылар елге теңгенің қандай бағамы керек екенін ұсынуы тиіс. Жандосов өзі тіркелген бағамды жақтамайды. Оның айтуынша, Қазақстан — мұнай мен шикізатқа тәуелді, капитал ағынына кедергісі аз шағын ашық экономика, ал өзгермелі бағам сыртқы соққыларды жұмсартады. Жандосов мүдделер қақтығысына байланысты Ұлттық банкті реттеуші және ақша-кредит саясаты органына бөлуді ұсынды. Оның пікірінше, ЕАЭО әлі дамып келеді, бірақ Ресейдің болжап болмайтындығы — үлкен кемшілік. Сәтбаевке ол: «Досым, сіз бұған қалай өмір сүріп жүрсіз?» — деп әзілдеп, экономика оқулығын оқуға кеңес берді.
Экономист Мұхтар Тайжан көршілермен сауда жасау үшін одаққа кіру міндетті емес екенін, еркін сауда аймағы мен қосарланған салық салуды болдырмау туралы келісімнің жеткілікті болатынын айтты. Ол басты мәселені девальвациядан емес, өз өндірісіміздің жоқтығы мен импортқа тәуелділіктен көреді: «Жиырма бес жыл Норвегия құрдық, ал іс жүзінде Нигерия болып шықтық».
Пікірталасты Байтасов Израильдің бұрынғы президенті Шимон Перестің 13 қыркүйекте Киевте Ялта еуропалық стратегиясы конференциясында айтқан сөзімен аяқтады: «Пессимист болмаңыздар».
«Радиоточка» материалдары бойынша.
