Саясаттанушы Айдос Сарым қорғаныс министрі Серік Ахметовтің отставкасын Қарағанды облысында өршіп келе жатқан сыбайлас жемқорлық жанжалымен байланыстырады. «Менің ойымша, бұл Қарағанды облысындағы жанжалға байланысты», — деді ол «Радиоточкаға». Ахметов министр қызметінде 203 күн болды.
Жазда Мемлекет басшысы Қарағандыға сапары кезінде облыстың бұрынғы әкімі Бауыржан Әбдішевтің неге қызметтен босатылғанын түсіндірген. 2011 жылы үкімет өңірде «Сарыарқа» АЭА-ын құруды қолдап, оған бюджеттен 25 млрд теңге бөлген. Әкімдік 150 млрд теңге жеке инвестиция тартуға және өнім шығаруды жылына 800 млрд теңгеге жеткізуге уәде берген. Ол кезде облысты Серік Ахметов басқарған, ал Әбдішев Қарағанды қаласының әкімі болған.
Уәде етілген серпіліс болмады, сондықтан Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігіне бюджет қаражатын жымқыруға қатысы бар шенеуніктерді жауапқа тарту тапсырылды. Қыркүйектің соңында Әбдішев ұсталып, оған ҚК-нің 307-бабының 4-бөлігі бойынша айып тағылды. «Радиоточканың» жазуынша, іске Ахметовтің туыстары — інісі Берік Ахметов пен 29 жастағы ұлы Данияр қатыса бастаған. Сарымның пікірінше, отставкаға дәл осы себеп болған.
Саясаттанушы Ахметовтің тағдыры осы күндері шешіліп жатыр деп санайды. Оның айтуынша, сыбайлас жемқорлыққа қарсы жарияланған күрес аясында оның сапасына деген сенімсіздік артып келеді. Ол кейбір саясаткерлер салмақты тұлғаны сахна сыртындағы ойындардан шеттеткісі келуі мүмкін екенін жоққа шығармай, бұрын болған жағдайды еске салды: экс-премьер Әкежан Қажыгелдин сыртынан сотталған. Сарымның сөзінше, қорытынды жасауға әлі ерте, өйткені бос лауазымдар әзірге бірнешеу.
Астананың бұрынғы әкімі Иманғали Тасмағамбетовтің қорғаныс министрі болып тағайындалуын Сарым лауазымын төмендету не саяси тұйық деп есептемейді. «Кез келген мемлекетте қорғаныс министрінің лауазымы — негізгі қызмет», — деді ол. Министрлікте сыбайлас жемқорлық, жабдықтау, техникалық жарақтандыру және қайта қаруландыру мәселелері жинақталып қалған. Ал армия — жабық корпорация, сондықтан жаңа министрге қатал мінез, харизма және басқарушылық қабілет керек.
Онымен 1997–2000 жылдары қорғаныс вице-министрі болған Әмірбек Тоғысов та келіседі. Ол Тасмағамбетовті стандарттан тыс ойлайтын, қатал әрі талапшыл басшы, ең сәтті таңдаулардың бірі деп атады. Сонымен бірге Ахметовтің еңбегін кемітпейтінін және бұрын Тасмағамбетовті өзі де сынағанын айтты. Тоғысовтың сөзінше, қазіргі қақтығыстар, оның ішінде Сириядағы, Ирактағы, Югославиядағы, Ливиядағы және Украинадағы гибридті әрі асимметриялық соғыстар Қазақстанның әскери саясатын қайта қарауды талап етеді. Ал елде оны стратегиялық тұрғыда әзірлейтін құрылым да, адам да жоқ. Ол жаңа министр армиядағы жемқорлықты жоя алады деп үміттенеді.
Тоғысовтың есебінше, 2008 жылдан бері күштік құрылымдарда сегіз авиаапат болған, оның ішінде Қорғаныс министрлігінің үш ұшағы мен екі тікұшағы апатқа ұшыраған. Ол ведомстваның ішкі құрылымын қайта қарауға шақырды. Бұрынғы министр Даниал Ахметовты қару-жарақ сатып алу үшін сынаса да, әскери қалашықтардағы тұрмыстық мәселелерді, соның ішінде жылумен жабдықтауды шешудегі еңбегін мойындады. «Бұл топтағылардың бәрі дарынсыз деп айтуға болмайды», — деді Тоғысов.
Тәуелсіздік жылдарында қорғаныс министрі лауазымын жеті адам атқарған, оның бірі — екі рет: Сағадат Нұрмағамбетов (1992–1995), Әлібек Қасымов (1995–1996), Мұхтар Алтынбаев (1996–1999 және 2001 жылғы желтоқсаннан бастап), Сат Тоқпақбаев (1999–2001), Даниал Ахметов (2007–2009), Әділбек Жақсыбеков (2009–2014; 2014 жылғы 22 қазанда Астана әкімі болып тағайындалды) және Серік Ахметов (2014 жылғы 3 сәуірден 22 қазанға дейін).
«Радиоточка» материалдары бойынша.
