Туу көрсеткішін шектеу саясатының салдарынан Қытайда жас жігіттер қыздардан едәуір көп, ал 10–15 жылдан кейін айырма 25–30 млн адамға жетеді. Қазақстанға қытайлық күйеу жігіттердің жаппай ағылуын болжауға әлі ерте, бірақ қазақстандық қыздар Қытайда жұмыс істеу немесе оқу туралы күмәнді ұсыныстарға сақтықпен қарағаны жөн — көрші елдегі демографиялық ахуалды талдаған «Радиоточка» осындай қорытындыға келді.
Соңғы статистикалық деректер бойынша, Қытайда жаңа туған 100 қыз балаға 116,5 ұл бала келеді. Туу көрсеткішін шектеу саясаты 1979 жылы енгізілген, Нанкин университетінің деректеріне сәйкес, 30 жылда ұл балалар қыз балалардан 24–34 млн-ға көп туған. Ұлды артық көру дәстүрге және тұрмыстық есепке байланысты: қартайғанда ата-анасын ұл асырайды, ал ауыл тұрғындары зейнетақы сақтандыруымен қамтылмаған. Бейжің мен Шанхайда арақатынас 100-ге 103 шамасында, ал Аньхой, Цзянси және Шэньси сияқты кедей провинцияларда 2000 жылдардың ортасында 100-ге 135-тен асқан.
УДЗ арқылы ұрықтың жынысын анықтау жынысына қарай түсік жасатуға әкелді, ал артта қалған аудандарда қыз балалар күтімнің нашарлығынан жиі шетінейді. Билік баланың жынысын айтқан дәрігерлерді лицензиядан айырып немесе жазалап, жасырын түсік жасатқаны үшін қатаң жаза қолданады. Денсаулық сақтау және жоспарлы бала туу істері жөніндегі мемлекеттік комитеттің мәліметінше, 2013 жылғы қазаннан 2014 жылғы желтоқсанға дейін түсік пен заңсыз УДЗ-ға байланысты 6833 бұзушылық анықталған. Билік 2016 жылға қарай арақатынасты 100-ге 112–113-ке дейін төмендетуді көздейді.
Қытайда қалыңмал ауылдарда бірнеше жүз доллардан ірі қалаларда ондаған мың долларға дейін жетеді. Бойдақ қалу қаупі ең алдымен кедей ауыл жігіттеріне төнеді: 2020 жылға қарай олардың саны 27–35 млн-ға жетуі мүмкін, ал 2035 жылға қарай үйленетін жастағы ер адамдардың 25%-ға дейіні жұбайсыз қалуы ықтимал. Мамандар мұны «фрустрация» деп атайды, ол билікке наразылыққа ұласуы мүмкін. Ықтимал салдардың қатарында жыныстық қылмыс пен жезөкшеліктің көбеюі, сондай-ақ «тойға» жиналған артық жинақтың экономикаға әсері аталады. Материал авторы елді милитаризациялау мен «әскери шытырман» туралы болжамдарды дәлелденбеген деп санайды.
2013 жылы материктік Қытайдың 55 мың азаматы шетелдіктермен, оның ішінде Тайвань, Гонконг және Макао тұрғындарымен некеге тұрды, бұл барлық 13,4 млн некенің бір бөлігі, үш жылда мұндай некелердің үлесі 12%-ға өскен. Қазақстанмен шекаралас Шыңжаң гендерлік теңгерім жағынан салыстырмалы түрде қолайлы провинцияларға жатады, ең нашар жағдай елдің шығысы мен орталығында. Қытайға қалыңдықтар негізінен Камбоджа, Вьетнам және Мьянмадан «әкелінеді»: тек Цзянси провинциясында өткен жылы қытайлықтардың Оңтүстік-Шығыс Азия қыздарымен 2000-нан астам некесі тіркелген. Әйелдерді жұмысқа шақырған болып алдап, сатып жіберген жағдайлар да белгілі. Автордың пікірінше, мәдени айырмашылық пен Қазақстандағы тұрмыс деңгейі мұндай некеге деген ынтаны азайтады.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
