«Радиоточка» Павлодардағы «Қазақстан электролиз зауыты» АҚ-ның (ҚЭЗ) салық төлеуін зерттеді. Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің дерегінше, 2011–2014 жылдары зауыт бюджетке жыл сайын 2–4 млрд теңге аударған, ал 2015 жылы қорытынды сома 2,4 млрд теңгеге минусқа шыққан. Мұның себебі – зауыттың экспорттаушы ретінде алатын ҚҚС қайтарымы.
ҚЭЗ салығы туралы сұрақтарды оқырмандар «Депутат Қарағұсованың отбасы неге иелік етеді» деген материалдан кейін қойған. Зауыт директоры – Мәжіліс депутаты Қарағұсованың ұлы. Кәсіпорынның елде баламасы жоқ, ол – республикалық маңызы бар нысан.
Редакция бірнеше ведомствоға жүгінді. Зауыт қалалық әділет департаменті арқылы тіркелгенімен, Павлодар қалалық әкімдігі сұрақтарды облыс әкімдігіне жіберді: қала әкімдігінің айтуынша, өнеркәсіппен облыс айналысады, ал қала тұрғын үй-коммуналдық шаруашылыққа жауап береді. Облыс әкімдігінің баспасөз қызметі бірнеше күннен кейін ресми түрде бас тартып, шешімге сотқа шағымдану құқығын еске салды. Шешімді кім қабылдағаны, түсініктеме беруден бас тартты ма, әлде мәліметті құпия деп таныды ма – белгісіз күйінде қалды.
Редакция зауыттың соңғы бес жылдағы жергілікті бюджетпен есеп айырысуы, сыртқы экономикалық қызметі, мәлімделген шығын кезінде зейнетақы және әлеуметтік аударымдар есептеле ме және шығынды азайту үшін не істеліп жатқаны туралы сұраған.
Жақында қызметінен кеткен облыстың бұрынғы әкімі Қанат Бозымбаев телефон арқылы жауап берді. Оның айтуынша, зауыт барлық жергілікті салықты тұрақты төлеп, әлеуметтік міндеттемелерін орындап келген, ал «минус» сандар жергілікті және республикалық бюджет деректері біріктірілгендіктен пайда болуы мүмкін. Зауыт кіретін «Қазақстан алюминийі» тобы пайда көрсетіп отыр, сондықтан ешқандай шара қабылданбаған. Қалғаны, Бозымбаевтың сөзінше, бизнес иелері мен салықшыларға қойылатын сұрақ.
Ең жедел жауапты МКК берді – келесі күні-ақ. ҚҚС қайтарымын есептемегенде ҚЭЗ салықтары 2011 жылы 2,24 млрд теңге, 2012 жылы 4,02 млрд, 2013 жылы 2,16 млрд, 2014 жылы 2,09 млрд теңге болған, ал 2015 жылы минус 2,42 млрд теңгеге жеткен. 2015 жылы зауытқа 4,11 млрд теңге ҚҚС қайтарылған, оның 3,18 млрд теңгесі – оңайлатылған тәртіппен. 2016 жылғы бірінші тоқсанда қайтарым 778,5 млн теңге болды. МКК баспасөз қызметінің басшысы Раушан Шарипова ведомство сайтында қорытынды деректер жарияланатынын түсіндірді: өтелетін сомалар төленген салықтарға есептеледі.
ҚЭЗ кіретін Еуразиялық топтың иесі Александр Машкевичтің көмекшісі Машкевич жағдайға түсініктеме бермейтінін айтты. Зауыттың баспасөз қызметі өз сандарын және өңірдегі қайырымдылық пен әлеуметтік жұмысы туралы мәліметті жіберді, ал ҚЭЗ-дің корпоративтік коммуникациялар қызметі «дұрыс емес ақпараттың жариялануына» қатысты өз тексерісін жүргізетінін мәлімдеді.
Материал Инвестициялар және даму министрлігінің кесірінен үш аптаға кешікті: жауап 30 күндік мерзімнің соңғы күні келді. Министрлік басымдық салықтық жеңілдіктерден бюджетке түсетін болашақ түсімге емес, кәсіпорынның қаржылық жағдайы мен жұмыс орындарын сақтауға берілетінін мәлімдеді.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
