Президент Нұрсұлтан Назарбаев Ақордада «Хабар», «Қазақстан», КТК, «7 арна», «31 арна», «Еуразия», СТВ және «Астана» телеарналары журналистерінің сұрақтарына жауап берді. Әңгіме әлемдік дағдарыс, «Нұрлы жол» бағдарламасы, сыртқы саясат, Украина, индустрияландыру және 2022 жылғы қысқы Олимпиадаға өтінім туралы болды.
Басты экономикалық тақырып – дағдарыс. Президент оны мұнай мен газ бағасының құлдырауымен және Ресейге салынған санкциялармен байланыстырды. Оның болжамынша, турбуленттілік 2015–2016 жылдары жалғасады, бірақ мемлекет әлеуметтік міндеттемелерін қысқартпайды. Назарбаев мұнайдың бір баррелі 40–70 доллар болған жағдайға арналған резервтер мен дүрбелең таратушыларға қарсы заң туралы айтты. «Нұрлы жол» бағдарламасын ол әлемдік дағдарысқа қарсы алдын ала қабылданған шара әрі әлдеқашан пісіп-жетілген қажеттілік деп атады. Бағдарламаның басты бағыты – көлік: тек Қазақстан аумағымен өтетін шамамен 400 шақырым темір жол және Шардара арқылы көпір салынды. Сонымен қатар бағдарлама электр желілері мен электр станцияларын, тұрғын үйді, шағын және орта бизнесті қолдауды, қайта өңдеу зауыттарын салуды қамтиды.
Президенттің сөзінше, сыртқы саяси бағыт өзгермейді. «Біз көпвекторлы саясатымыздан бас тартпаймыз, бұған ешқандай негіз жоқ», – деді ол. Барлық көршілермен шекара делимитацияланып, демаркацияланған. Қазақстан ҰҚШҰ мүшесі, 1 қаңтардан бастап ЕАЭО құрамында болады, ДСҰ-ға кіруге дайындалып жатыр және Еуроодақпен кеңейтілген әріптестік туралы келіссөзді аяқтады. Назарбаев Украинадағы қақтығыстың себебі елдің өз экономикалық саясатының әлсіздігінде деп санайды. Ол келіссөзге шақырып, Қазақстанның бейтарап екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, санкциялар Қазақстанға тікелей әсер етпейді, бірақ Ресеймен саудаға соққы болады.
Президент терроризмнің исламға қатысы жоқ екенін айтты. Ол шетелдіктердің ИГИЛ-ге тартылу мысалдарын келтіріп, елге сауатты молдалар қажет екенін атап өтті.
Индустрияландырудың алғашқы бесжылдығының қорытындысына тоқталған Назарбаев шамамен 700 кәсіпорын ашылып, 70 мыңға жуық жұмыс орны құрылғанын, 400-ге дейін жаңа өнім түрі шығарылып, локомотив пен вагон өндірісі іске қосылғанын айтты. «Индустриялық бағдарламаның баламасы жоқ», – деді ол және екінші, инновациялық кезеңді жариялады. Президент елдің бәсекелік артықшылығы ретінде жер қойнауы мен қайта өңдеуді атады: мұнай-химия зауыты, сапалы болат, қосылған құны бар өнім және Қытаймен 15–20 зауыт салу жөніндегі уағдаластық. Ол жастарды жұмысшы мамандықтарын игеруге шақырып, инженерлерді он жоғары оқу орны даярлайтынын, ал «Теңізшевройлдың» қайта оқыту бағдарламасы барын айтты.
Назарбаевтың сөзінше, 2022 жылғы қысқы Олимпиадаға жұмсалатын шығын 30–50 млрд доллардан аз болады, ал ХОК шамамен 1 млрд доллар көлемінде қолдау көрсетеді. «Олимпиадаға арнап салынғанның бәрі кейін елде қалып, халықтың игілігіне пайдаланылады», – деді ол.
Президенттің айтуынша, 1995 жылы құрылған Қазақстан халқы Ассамблеясы қазір Парламентте тоғыз депутаты бар конституциялық орган. Ол ұлтаралық келісім мен репатрианттардың келуін Ассамблеямен байланыстырды. «Бірде-бір заң немесе заңнамаға өзгеріс олардың келісімінсіз қабылданбауы тиіс», – деді Назарбаев Ассамблея туралы айтқанда. Оның сөзінше, 1990 жылдары халық саны 14 миллионға дейін азайған, қазір 17 миллион, туу деңгейі өсіп келеді. Президент үш ауысымды және апатты мектептердің орнына жаңа мектептер салуға уәде берді.
Назарбаев жылдың ең маңызды оқиғалары ретінде ЕАЭО-ның құрылуын, Еуроодақпен және ДСҰ-мен келіссөздердің аяқталуын және «Нұрлы жол» бағдарламасын атады. Ол сондай-ақ Қазақ хандығының 550 жылдығы, «Мәңгілік Ел» идеясы және «Қазақстан-2050» стратегиясы бойынша дамыған 30 елдің қатарына кіру мақсаты туралы айтты. «Тәуелсіздікті сақтау оны алудан әлдеқайда қиын», – деп атап өтті Президент. Ауыр 1990 жылдар мен мұнайдың бір баррелі 10 доллар болған 1998 жылғы дағдарысты еске алып, ол: «Қазақстан небәрі 20 жылда керемет табысқа жетті», – деді. Президент өзінің сурет салуға және үлкен тенниске әуес екенін айтты.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
