Қазіргі мұнай бағасы жағдайында доллардың барабар бағамы шамамен 300 теңге, ал айырбастау пункттеріндегі бағам тым жоғары. Бұл пікірді Brent маркалы мұнайдың бір баррелі Лондондағы ICE биржасында 36,2 долларға дейін, яғни 2004 жылдан бергі ең төмен деңгейге арзандағаннан кейін Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының (ҚСЗИ) бас ғылыми қызметкері Вячеслав Додонов «Радиоточкаға» айтты.
Сарапшы мұнай бағасының құлдырауын үш факторға байланыстырды: ОПЕК-тің өндірісті қысқартпау туралы шешімі, АҚШ Федералдық резерв жүйесі (ФРЖ) мөлшерлемесінің көтерілуі және АҚШ-та американ мұнайын экспорттауға тыйымды алып тастау туралы заң жобасы. Бұған қоса, келесі жылы нарыққа иран мұнайының шығуы күтіледі.
Додоновтың бағалауынша, баға түбіне жетіп келеді. «Шамасы, баға бір-екі ай 35–40 доллар аралығында тұрып, кейін өсе бастайды», — деді ол. Оның айтуынша, ФРЖ, ОПЕК және американ экспорты туралы жаңалықтар бағаға әлдеқашан енгізілген. Сарапшы 2016 жылдың соңында мұнай жыл басындағыдан қымбат болады деп күтеді.
Сарапшы АҚШ тақтатас мұнайының арқасында өндіріс көлемі бойынша Ресей мен Сауд Арабиясына жақындап қалғанын еске салды. Төмен баға тақтатас компанияларына соққы болды: АҚШ-та жұмыс істеп тұрған бұрғылау қондырғыларының саны азайып, бірқатар кен орны консервацияланды, ал 2015 жылдың екінші жартысынан бастап елде өндіріс қысқара бастады. Додоновтың сөзінше, Сауд Арабиясы американ мұнайына қарсы баға соғысын жүргізіп отыр, бірақ «тақтатас мұнайын ығыстыру бастапқыда ойлағандай оңай болмай шықты». «Жасырып қайтеміз, біз де осы қайықтамыз», — деді ол Қазақстан туралы.
Сарапшының болжамынша, 2015 жылы Қазақстан ЖІӨ-нің өсімі нөлге тең немесе 0,5 пайыз шамасында болады. 2016 жылы мұнай қымбаттаса, өсім 1 пайыз шегінде болмақ: бірінші жартыжылдықта жекелеген тоқсанда кері көрсеткіш болуы мүмкін, ал өсу екінші жартыжылдықта басталады.
Додонов теңгеге қатысты жағдайды өте күрделі деп атады: оның пікірінше, нарықта объективті емес факторлар әрекет етіп тұр. Ол Ұлттық банктің бағамды қолдаудан бас тартуын сынады, өйткені шағын валюта нарығы алыпсатарлардың алдында осал. «Айырбастау пункттерінде көріп отырған доллар бағамы тым жоғары, ал теңге нақты құнынан төмен бағаланып отыр», — дейді сарапшы. Ірі ойыншылар долларды 400 теңгеге дейін жеткізуі мүмкін, бірақ бұл тепе-тең бағам болмайды, ал Ұлттық банктің интервенциясы теңгені нығайта алады.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
