Шығыс Иерусалимді қоса алғанда, басып алынған палестина аумағы мен Израиль бойынша БҰҰ-ның Тәуелсіз халықаралық тергеу комиссиясы 26 қазанда жаңа баяндама жариялады. Комиссия қорытындысына сәйкес, Израиль Газа секторында 2025 жылғы қазаннан бері атысты тоқтату режимі күшінде болса да, палестиналықтарды толық немесе ішінара жою ниетімен геноцидтік әрекеттерін жалғастырып отыр. Құжат БҰҰ Бас Ассамблеясына жолданды, комиссия төрағасы Шринивасан Мурлидхар оны осы аптада Үшінші комитетте таныстырады.
Комиссия деректеріне қарағанда, атысты тоқтату күшіне енгеннен кейін Израиль әскері сектордағы бақылау аймағын шамамен 53 пайыздан кемінде 60 пайызға дейін кеңейткен. Бұл аймақтың шекарасы «сары сызық» деп аталады. Келісім бойынша ол Израиль армиясы бақылайтын аудандарды Газаның қалған бөлігінен бөліп тұр. Баяндамада бұл сызықтың бойында кемінде 196 палестиналық, оның ішінде 43 бала оққа ұшқаны айтылған. Газа денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, атысты тоқтатқаннан бергі бір жылда 1400-ден астам адам қаза тапқан.
Баяндаманың жеке бөлімі Иордан өзенінің батыс жағалауына арналған. Комиссия Израиль билігінің ондағы әрекеттерін адамзатқа қарсы қылмыс — қырып-жою, қуғын-сүргін, азаптау, зорлау және жыныстық зорлық-зомбылықтың басқа да түрлері, сондай-ақ әскери қылмыс деп бағалады. 2008 жылдан 2023 жылғы 6 қазанға дейін Батыс жағалауда әуе соққыларынан алты палестиналық қаза тапса, 2023 жылғы 7 қазаннан 2026 жылғы 30 қыркүйекке дейін бұл көрсеткіш 254 адамға жеткен. Яғни қаза тапқандар саны 40 еседен астам көбейген. 2025 жылғы қаңтарда басталған әскери операциялар Батыс жағалаудағы 1967 жылдан бергі ең ауқымды көшіп-қонуға әкелді: тамыз айындағы жағдай бойынша 34 176 палестиналық әлі де үйіне орала алмай отыр.
Комиссия әскери операциялар мен қоныстанушылардың зорлық-зомбылығы өзара үйлестірілген деп санайды. Мурлидхардың айтуынша, кісі өлтіру, үйлерді бұзу және бұл үшін ешкімнің жауапқа тартылмауы — палестиналықтарды ығыстырып, оларға төзгісіз өмір жағдайын жасауға бағытталған кең стратегияның бір бөлігі. Баяндамада Палестина әкімшілігіне де айып тағылған: ол өзгеше пікірдегі адамдарды қудалады және тиімді тергеу жүргізбеді деп көрсетілген.
Израиль комиссия қорытындысын қабылдамады. Елдің Женевадағы тұрақты өкілдігі комиссия жұмысын Израильді жамандауға бағытталған «жалған ақпарат науқаны» деп атап, оны таратуға шақырды. Израиль Газадағы геноцид пен өз әскерилерінің жыныстық зорлық-зомбылығы туралы айыптауларды жоққа шығарады. Баяндамада сипатталған кейбір оқиғаларды тәуелсіз түрде растау мүмкін болмады.
Комиссияны 2021 жылы БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі кеңесі құрған, оның құрамында үш тәуелсіз сарапшы бар. Комиссияның өзі ешкімді сот арқылы жауапқа тарта алмайды, алайда ол жинаған материалдар халықаралық қылмыстық істерде дәлел ретінде пайдаланылуы мүмкін. 2025 жылғы қыркүйекте комиссия Израильдің Газадағы әрекеттерін геноцид деп таныған болатын.
