Мәдениеттанушы, жазушы әрі аудармашы Әуезхан Қодар «Ақтөбе» футбол клубы жанкүйерлерінің Алматыдағы Абай даңғылымен «Кіші жүз» плакатын көтеріп өткен шеруін алаңдатарлық белгі деп атап, ресми Астана мен барша қазақстандықтарды жағдайға ой жүгіртуге шақырды. Ол бұл туралы «Радиоточкадағы» «Есть мнение» бағдарламасында айтты.
Шеру өткен сенбіде өтіп, қазақстандық зиялы қауымның бір бөлігін алаңдатты. Қодардың пікірінше, бұл қоғамның ыдырап бара жатқанын көрсетеді. Оның ойынша, жастар мен орта жастағы адамдар үшін әлеуметтік лифтілер жұмыс істемейді десе болады: элита ұлдары мен жиендерін орналастыратын компаниялар ғана көзге түседі, ал қалғандарына туыстарына арқа сүйеуге тура келеді. Қодар жүз бен руға бөлінуді қазақтар үшін табиғи нәрсе деп атады, бірақ жағдайды өте алаңдатарлық деп бағалады.
Оның айтуынша, қоғам деген іс жүзінде жоқ — Қазақстан үшін бұл шартты ұғым. Қалыпты қоғамда мұндай нәрселерді жұрт айыптар еді, бірақ бұлай болмай отыр, өйткені демократия жоқ, ал БАҚ пен қоғамдық пікір, Қодардың бағалауынша, «тегістелген». Ол бұл ұранды көтергендерді кінәлауға асықпайды: бәлкім, олар өздерін қорланған сезінетін шығар. Оның сипаттауынша, қазір билікте — Ұлы жүз, Орта жүз жаман тұрмайды, ал Кіші жүз бар табиғи байлығына қарамастан іс жүзінде ықпалсыз қалып отыр. Бұл мәселелерге тереңдеп кету азамат соғысына апаратын жол екенін ескертті ол. Қодар қоғамды «аса басқарылатын» деп атап, билікті теңсіздікке жол бермеуге шақырды.
Мәдениеттанушы болып жатқан жағдайды жақындап келе жатқан президент сайлауымен байланыстырды: оның болжамынша, біреулер сайлау алдындағы жарысты бастап та кетті. Оның пікірінше, мұндай құбылыстарға жол бермеу туралы ең алдымен Ақорда ойлануы тиіс. Қодар кеңес заманында үкіметтегі орыстар мен қазақтардың арақатынасы мұқият қадағаланғанын еске салып, қазір де қазақтар мен басқа халықтар өкілдерінің үлесі шамамен тең болуын қадағалауды ұсынды, өйткені билікте негізінен қазақтар отыр. Ол «Нұр Отан» партиясын салтанатты іс-шаралар мен есептерге арналған сәндік құрылым деп атап, оны КОКП-мен салыстырды: оның сөзінше, КОКП халық үшін әйтеуір бірдеңе істейтін. Ру мен жүзге деген сезімді ол жойылмайтын нәрсе деп, қазақтардың «генетикалық кодымен» байланыстырды.
Қодар Украинадағы оқиғалардан кейін «үшінші күштердің» ықпалы болуы мүмкін екенін мойындады. «Бізде Ресейге қосылуды қалайтын қандай да бір «бесінші колонналар» пайда болғанын қаламас едім», — деді ол мұндай көңіл-күйді XVIII ғасырмен салыстырып. Оның сөзінше, бұған жол беруге болмайды, алайда мұндай көңіл-күй байқалып та қалды. Ол отандастарын және барлық жүзді бірлікке, туған жерді қорғауға, жеңілгендік көңіл-күй мен жасықтықтан арылуға шақырды.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
