Американың Нью-Гэмпшир штатында тұратын 58 жастағы Молли Фалко 2026 жылғы 22 қарашада, жексенбіде, гені өзгертілген шошқаның бүйрегімен ауыр асқынусыз тура бір жыл өмір сүрді, деп жазады The New York Times. Мұндай ағзамен бұдан ұзақ өмір сүрген науқас әзірге белгісіз.
Бүйрек оған Бостондағы Massachusetts General ауруханасында 2025 жылғы 22 қарашада ауыстырылған. Науқасты бақылап отырған Mass General Brigham трансплантация орталығының бүйрек трансплантациясы жөніндегі зерттеулер жетекшісі Леонардо Риелланың айтуынша, ағза уытты заттарды шығарып, несеп бөліп қана қоймай, сұйықтық пен минералдар теңгерімін де сақтап отыр. «Бұл бізге мұның жүзеге асатынына үлкен сенім береді — бүйректер жұмыс істей алады», — деді ол. Бірақ дәрігер «бұл әлі жеңіс айналымы емес» екенін де қосты.
Молли Фалко — екі баланың анасы, бұрын аспаз болып жұмыс істеген. Mass General Brigham-да шошқа бүйрегі ауыстырылған төртінші науқас — осы әйел. «Оның әлі жұмыс істеп тұрғанына күн сайын таң қаламын», — деді Фалко Бостондағы WCVB телеарнасына. «Маған бүйрек ауыстырылды. Менің жолым қатты болды. Мен әлі тірімін, маған диализ жасатудың қажеті жоқ», — деп қосты ол. Одан кейін ауруханада тағы екі науқасқа шошқа бүйрегі салынды. Фалконың айтуынша, екеуінің де жағдайы жақсы, олар өзімен және бұрынғы рекордшы Тим Эндрюспен бірге «шошқа бүйрегі» деген ортақ чатта сөйлеседі.
Шошқа ағзаларын адамға ауыстыру әлі эксперимент күйінде. Бірақ мамандар болашақта гені өзгертілген жануарлар бүйректің орасан зор қорын бере алады деп үміттенеді: диализден уақытша үзіліс ретінде де, ұзақ мерзімді шешім ретінде де. АҚШ-та жарты миллионнан астам адам диализбен өмір сүреді, 90 мыңға жуығы бүйрек ауыстыруды күтіп отыр, ал өткен жылы мұндай отаның 26 мыңнан азы жасалған. Орта есеппен күн сайын 12 адам донор бүйрегін күте алмай көз жұмады.
Мұндай операцияларға арналған бүйректер Кембридждегі (Массачусетс штаты) eGenesis компаниясының шошқаларынан алынады: гендік редакциялау арқылы жануарлардан иммундық реакция тудыруы мүмкін гендер алынып тасталып, адам гендері қосылады. АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы (FDA) компанияға 50 мен 70 жас аралығындағы 33-ке дейін науқас қатысатын клиникалық сынаққа рұқсат берді, ол 2027 жылы басталуы тиіс. «Нәтижелер оң болса, шамамен бес жылдан кейін адамдарға мақұлданатын және белгілі бір науқастар тобы үшін диализге балама бола алатын өнім пайда болады деп үміттенемін», — деді Риелла WCVB телеарнасына.
Денсаулық сақтау министрлігінің деректеріне сәйкес, 2026 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша Қазақстанда трансплантация күту парағында 4867 адам, оның ішінде 126 бала болған, олардың 4,2 мыңнан астамы бүйрек күтуде. Елде 11 трансплантация орталығы жұмыс істейді: 2025 жылы оларда ағза ауыстырудың 310 операциясы жасалса, 2026 жылғы қаңтар–қыркүйекте 208 операция жасалды. Қазақстан ведомстволары науқастарға жануар ағзаларын ауыстыру жоспарлары туралы хабарламаған. Денсаулық сақтау министрі жыл соңына дейін жетіспейтін нефрология орталықтарын ашуды тапсырды.
Эндрюстің рекорды — 271 күн: оның шошқа бүйрегі 2025 жылғы қазанда алынып тасталды, ал 2026 жылғы қаңтарда оған адамның донорлық бүйрегі салынды. eGenesis хабарлағандай, Молли Фалконың бүйрегі бұл нәтижеден қыркүйекте-ақ, 285 күн жұмыс істеп, асып түскен. Гені өзгертілген шошқа бүйрегін тірі адамға әлемде алғаш рет 2024 жылғы наурызда дәл осы ауруханада ауыстырды: науқас Рик Слейман одан кейін 52 күн өмір сүріп, дәрігерлер отамен байланыстырмаған жүрек ақауынан қайтыс болды.



