Марат Тәжин — қазақстандық әлеуметтанушы әрі мемлекет қайраткері, Нұрсұлтан Назарбаев командасында ең ұзақ жұмыс істегендердің бірі. Ол екі рет Мемлекеттік хатшы болды (2013–2014 және 2019 жылдары), ҰҚК мен Сыртқы істер министрлігін басқарды, Ресей мен Чехияда елші болды. Чехиядағы елші қызметінен ол 2023 жылғы 16 маусымда босатылды. Ресми деректерге қарағанда, одан кейін ол мемлекеттік қызметке тағайындалған жоқ: әлеуметтану саласына оралып, Түркітілдес елдер әлеуметтанушылары одағын басқарып отыр.
Марат Тәжин: өмірбаяны
Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин 1960 жылы Ақтөбеде туған. 1981 жылы Алматы халық шаруашылығы институтын бітірген. Философия ғылымдарының кандидаты (1985), әлеуметтану ғылымдарының докторы (1988), профессор (1993). Қазақ мемлекеттік университетінде сабақ берді, 1992 жылы Президент аппаратына ауысты. Содан бері 30 жылға жуық ең жоғары лауазымдарда жұмыс істеді.
| Жылдары | Қызметі |
|---|---|
| 1992–1995 | Президент аппараты: ақпараттық-талдау орталығы, ішкі саясат бөлімі, Президенттің кеңесшісі |
| 1995–1999 | Талдау және стратегиялық зерттеулер орталығының басшысы, Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары |
| 1999–2001 | Президенттің ұлттық қауіпсіздік жөніндегі көмекшісі, Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы |
| 2001–2002 | Ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы |
| 2002–2006 | Президент Әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары |
| 2006–2007 | Президенттің көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы |
| 2007–2009 | Сыртқы істер министрі |
| 2009–2013 | Президенттің көмекшісі |
| 2013 — 2014 жылғы қаңтар | Мемлекеттік хатшы |
| 2014 жылғы ақпан — 2017 жылғы қаңтар | Қазақстанның Ресейдегі елшісі |
| 2017 жылғы 12 қаңтар — 2019 жылғы наурыз | Президент Әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары |
| 2019 жылғы 24 наурыз — 18 қыркүйек | Мемлекеттік хатшы |
| 2019 жыл — 2023 жылғы 16 маусым | Қазақстанның Чехиядағы елшісі |
Өмірбаяны Kazinform, Forbes Kazakhstan, nur.kz және Akorda.kz деректеріне сүйенеді. Тәжин «Құрмет» және «Барыс» ордендерімен марапатталған.
Тәжин — Ресейдегі елші: саясаттанушылар не болжады
2014 жылғы 21 қаңтарда Тәжин «жаңа жұмысқа ауысуына байланысты» Мемлекеттік хатшы қызметінен босатылды. Бірнеше апта бойы оның қайда баратыны белгісіз болды. Сол кезде қазақстандық саясаттанушылар оның болашағы туралы әртүрлі пікір айтты. Марат Шибутов Тәжиннің Ресейге елші болып тағайындалу ықтималдығы жоғары деп санады. Максим Казначеев мұндай тағайындау болса, бұл көтерілу емес, керісінше төмендеу болады деп есептеді. Бұл болжамдарды, соның ішінде, «Радиоточка» порталы жариялаған.
Шибутовтың сөзі расқа шықты: Interfax хабарлағандай, 2014 жылғы 11 ақпанда Назарбаев Тәжинді Мәскеуге елші етіп тағайындады. Ол онда үш жылға жуық жұмыс істеді. 2017 жылғы қаңтарда Тәжин Астанаға оралып, Президент Әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары болды. Бұл — ол 2002–2006 жылдары атқарған қызмет.
Мемлекеттік хатшы және «Рухани жаңғыру»
Тәжинді Назарбаев тұсындағы басты идеолог деп жиі атайды: ол көп жыл ішкі саясатқа жауап берді. Саясаттанушы Андрей Чеботарев 2019 жылы «Рухани жаңғыру» бағдарламасын дәл Тәжин бастағанын айтты. Бұл — 2017 жылғы қоғамдық сананы жаңғырту бағдарламасы. Оған латын әліпбиіне көшу, тарих пен мәдениет жөніндегі жобалар енді.
2019 жылғы 24 наурызда, Назарбаев Президент қызметінен кеткеннен кейін бірнеше күн өткен соң, Қасым-Жомарт Тоқаев Тәжинді Мемлекеттік хатшы етіп тағайындады. Бірақ 2019 жылғы 18 қыркүйекте оның орнына Қырымбек Көшербаев келді. Саясаттанушылар Тәжиннің қайда баратынын тағы да болжады. Tengrinews жазғандай, Казначеев оны дипломатиялық жұмыс немесе Қауіпсіздік кеңесі күтіп тұр деп болжады. Сол жылы Тәжин Чехияға елші болды.
Марат Тәжин қазір қайда
- 2023 жылғы 16 маусымда Президент Жарлығымен ол Чехиядағы елші қызметінен босатылды.
- 2024 жылғы қазанда, Ulysmedia жазғандай, ол Алматыда Қазақстан және түркітілдес елдер әлеуметтанушыларының VIII конгресін Түркітілдес елдер әлеуметтанушылары одағының президенті ретінде жүргізді.
- 2025–2026 жылдары Ақорда мен үкімет сайттарында Тәжиннің жаңа қызметке тағайындалғаны туралы хабар болған жоқ.
2019 жылғы наурызда Тәжиннің алдында Мемлекеттік хатшы қызметін бұрынғы премьер Бақытжан Сағынтаев атқарған еді. Ол кейін Президент Әкімшілігінің басшысы болды.
