Данияр Әшімбаев — қазақстандық саясаттанушы, «Қазақстанда кім кім?» өмірбаяндық энциклопедиясының бас редакторы. Ол 1976 жылғы 15 қаңтарда Алматыда туған. 1994 жылғы маусымнан бері шенеуніктердің, депутаттардың, компания басшылары мен қоғам қайраткерлерінің өмірбаянын жинап келеді. Кадрлық тағайындауларды 30 жылдан астам уақыт бақылап, БАҚ-та жиі түсініктеме береді.
Данияр Әшімбаев кім: өмірбаяны
Данияр Рахманұлы Әшімбаев еңбек жолын 14 жасында бастаған: 1990 жылы Ғылым академиясының Орталық ғылыми кітапханасына кітапханашы болып орналасты. 1996 жылы «Тұран» университетін экономист мамандығы бойынша бітірді. «Параграф» порталындағы дербес анықтамаға сәйкес, оның жолы мынадай:
- 1990–1993 жылдары — ҒА Орталық ғылыми кітапханасының кітапханашысы;
- 1993–2000 жылдары — «Тұран-Азия» холдинг-орталығының менеджері, қаржы директоры, вице-президенті;
- 2000–2004 жылдары — «Тұран» университетінің кеңесшісі;
- 2004–2005 жылдары — «Репутация» коммуникациялық технологиялар орталығының бас редакторы;
- 1994 жылғы маусымнан — «Қазақстанда кім кім?» жобасының жетекшісі.
Ол Президент Архиві жанындағы Қоғамдық кеңестің (2016–2018) және Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің (2019–2020) мүшесі болған. 2022 жылғы 14 маусымнан — Президент жанындағы Ұлттық құрылтайдың мүшесі. Марапаттарының арасында «Құрмет» ордені (2022), Қазақстан Журналистер одағының сыйлығы (2009) және «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» белгісі бар.
Оны Сенат спикері Мәулен Әшімбаевпен шатастырмаңыз: бұлар — әкесінің аты әртүрлі, басқа-басқа адамдар.
«Қазақстанда кім кім?» анықтамалығы: бұл не және оған кімдер енеді
Бұл — елді басқаратын немесе оған ықпал ететін адамдар туралы өмірбаяндық энциклопедия. Оның жұмысы 1994 жылдың жазында басталды, содан бері анықтамалық қайта басылып, толығып келеді. Электрондық нұсқасы мен автордың мақалалары kazbio.info сайтында жарияланады.
Әшімбаев 2014 жылы Forbes Kazakhstan-ға берген сұхбатында кітапқа кімдер енетінін түсіндірген. Негізі — «міндетті номенклатура»: президент, министрлер, депутаттар, әкімдер, генералдар, елшілер, ұлттық компаниялардың басшылары. Екінші бөлігі — қоғамдық пікірге ықпал ететін адамдар: ірі БАҚ редакторлары, партиялардың, кәсіподақтар мен зерттеу орталықтарының жетекшілері. Редакция оларға сауалнама жібереді. Іріктеудің қатаң ережесі жоқ, көп нәрсені редактор шешеді.
Сонымен қатар команда өз деректер базасын жүргізеді: парламент сайлауының қорытындылары мен кадрлық тағайындаулар тізілімі. Жобаның ғылыми редакторы — мұрағаттармен жұмыс істейтін тарихшы Виталий Хлюпин.
Данияр Әшімбаевтың кітаптары
Осы деректер негізінде жеке кітаптар да шықты. Автордың сайтында мыналар көрсетілген:
- «Кто есть кто в Казахстане» («Қазақстанда кім кім?») — өмірбаяндық энциклопедия;
- «Казахстан: история власти. Опыт реконструкции» — В. Хлюпинмен бірге жазылған, 1917–2007 жылдардағы тағайындаулар шежіресі бар;
- «Казахстан 90-х. Правительство Кажегельдина: приватизация, коррупция и борьба за власть»;
- «Первые руководители комсомола Казахстана»;
- «Вся королевская конница. Очерки новейшей истории Казахстана»;
- «Наиболѣе культурный народъ…» және «Война известная и неизвестная».
Әшімбаев саясат туралы не айтады
Әшімбаев — кадр мен сайлау тақырыбында ең жиі сөз алатын сарапшылардың бірі. 2010 жылдардың ортасында оның бағаларын «Радиоточка» жариялаған. Бүгінде оның пікірлері Kazinform, Forbes Kazakhstan, NUR.KZ, «Время» газеті және басқа басылымдарда шығады.
2022 жылғы сәуірде ол NUR.KZ-ке Қасым-Жомарт Тоқаевтың «саяси бастаманы өз қолына алғанын» айтты. Сол кезде ол экономиканы реформалардың ең әлсіз тұсы деп атап, биліктің жекешелендіру мен IPO туралы үнсіздігін сынады.
2026 жылы Қазақстан Сенат пен Мәжілістің орнына бір палаталы Құрылтайға көшті. Әшімбаев 23 тамызда өткен Құрылтайдың алғашқы сайлауына көп түсініктеме берді. Қазан айында «Время» газетіне берген сұхбатында ол 2026 жылғы 29 қарашада өтетін мәслихат сайлауы туралы айтты. Оның сөзінше, бұл сайлау ұзақ уақыттан бері алғаш рет парламент сайлауынан бөлек өтеді, сондықтан қызу болуы мүмкін. Ең қызықты қалалар ретінде ол Алматы мен Астананы атады. Сайлаушылардың наразылығына тарифтер, әлеуметтік төлемдер және сағат белдеуінің ауысуы себеп болуы мүмкін екенін айтты.
