Алматының басты саябақтары — Баум тоғайы (137,7 га), Бас ботаникалық бақ (103,6 га), Тұңғыш Президент саябағы (73 гектардан астам) және Орталық мәдениет және демалыс саябағы (шамамен 47 га). 2026 жылдың күзінде Баум тоғайы ауқымды абаттандырудан кейін ашылып тұр, Ботаникалық бақ 2020 жылғы қайта жаңартудан кейін жұмыс істейді, ал Тұңғыш Президент саябағы 2027 жылға дейін жөндеуге жабылды. Әкімдік дерегінше, қалада барлығы 12 саябақ, 141 гүлзар және 21 желекжол бар, жасыл аумақтардың жалпы көлемі — 977 га.
Алматыдағы ең үлкен саябақтар: кесте
| Саябақ | Аумағы | 2026 жылы жағдайы |
|---|---|---|
| Баум тоғайы (Түрксіб ауданы) | 137,7 га | абаттандыру 2026 жылғы мамырда аяқталды |
| Бас ботаникалық бақ | 103,6 га | жұмыс істейді, кіру ақылы |
| Тұңғыш Президент саябағы | 73 гектардан астам | қайта жаңартуға жабылды, 2027 жылы ашылады |
| Орталық саябақ (ОМДС) | шамамен 47 га | жұмыс істейді, әкімдік жаңартуға дайындалып жатыр |
Алматы Орталық саябағы: тарихы және не өзгерді
Орталық мәдениет және демалыс саябағы — қаладағы ең көне саябақ. Ол 1856 жылы Қазыналық бақ ретінде пайда болған, онда Верный гарнизонының офицерлері серуендеген. Халық оны әлі күнге дейін Горький саябағы деп атайды. Мұнда аттракциондар, көл және көне ағаштар көп, ал қасында қалалық хайуанаттар бағы орналасқан.
Кеңес кезінде саябақтың аумағы 100 гектардан асатын, бірақ тәуелсіздік жылдары оның жартысынан көбі жоғалды. 1997–2013 жылдары саябақ жеке меншікте болды. Кейін ол қалаға қайтарылды, алайда жердің бір бөлігі жалға берілген күйі қалды. 2026 жылы әкімдік жалға беру шартын ұзартпай, қалаға тағы бес гектар жерді қайтарды. Билік жалға алушы абаттандыруға қаржы салмады дейді. Жалға алушы бұл шешімге сотта шағымданғанымен, сот оның талабын қанағаттандырмады. Қала жаңа көгалдандыру, демалыс аймақтары мен мәдени алаңдар салуға уәде беріп отыр, бірақ мерзімі әлі белгісіз.
Тұңғыш Президент саябағы қашан ашылады
Бостандық ауданындағы Тұңғыш Президент саябағы — қаладағы ең күтімді саябақтардың бірі: түзу аллеялар, субұрқақтар, тоғандар және тауға қарайтын әдемі көрініс. 2026 жылдың күзінде ол қайта жаңарту үшін толық жабылды. Тоғандар жүйесі жаңартылып, шамамен 18 мың шаршы метр жабын ауыстырылады, ағаштар сақталады. Жаңартылған саябақты 2027 жылы ашу жоспарланған.
Алматы ботаникалық бағы: онда не бар және кіру қанша тұрады
Бас ботаникалық бақтың аумағы — 103,6 га. 2006 жылдан бастап ол республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ саналады. Мұнда әлемнің түкпір-түкпірінен жиналған ағаштар мен гүлдер, тоғандар, жылыжай және тыныш соқпақтар бар.
Бақты қайта жаңартуға Болат Өтемұратов қоры қаржы бөлді: қордың дерегінше, 15 млн долларға дейін. Суару жүйесі, жарықтандыру, қоршау жаңартылып, үш кіреберіс жасалды: Тимирязев көшесінен, «Атакент» жағынан және әл-Фараби даңғылынан. Бақ жөндеуден кейін 2020 жылғы маусымда ашылды.
Кіру ақылы. Билет бағасына қорғалатын аумаққа кіргені үшін алынатын алым — 0,1 АЕК кіреді, сондықтан баға АЕК-пен бірге өзгеріп отырады. Прокуратураның соңғы дерегінше, тексерістен кейін тарифтер төмендетілді: ересектерге — 850 теңге, студенттерге — 685 теңге, зейнеткерлер мен оқушыларға — 503 теңге. Барар алдында бағаны бақтың сайтынан немесе әлеуметтік желідегі парақшасынан нақтылаған жөн.
Қайта жаңартудан кейінгі Баум тоғайы
Баум тоғайын XIX ғасырдың соңында орманшы Эдуард Баум отырғызған. Ұзақ жыл бойы ол Түрксіб ауданының қараусыз қалған шеті болып келді. 2025 жылғы қыркүйектен 2026 жылғы мамырға дейін тоғай 4,7 млрд теңгеге абаттандырылды. Бұл — инвестордың, BAZIS-A компаниясының өз қаражаты. Әкімнің баспасөз қызметінің дерегінше, бірде-бір ағаш кесілмей, керісінше мыңнан астам жаңа көшет отырғызылды.
- серуенге және велосипедке арналған 23 шақырымнан астам жол;
- 7 балалар алаңы, 6 спорт аймағы, памп-трек, иттерге арналған алаң;
- 196 орындық, 66 шатырша мен пергола, пикникке арналған 5 орын;
- 1600-ден астам шам және 109 бейнебақылау камерасы.
Енді бұл — қаладағы ең үлкен абаттандырылған саябақ. Оның жолдарымен велосипед тебуге ыңғайлы. Толығырақ — Алматыдағы велосипед жолдары туралы материалда.
Қайта жаңарту тарихы: бәрі неден басталды
Алматы саябақтарын ауқымды жаңарту 2016 жылы басталды. Сол жылғы ақпанда қала құрылысы кеңесі Орталық саябақты, Тұңғыш Президент саябағын және «Атакент» аумағын қайта жаңарту жобаларын мақұлдады. Сол кездегі әкім Бауыржан Байбек қалаға жасыл аймақтарды «сақтап, көбейту» маңызды екенін айтты. Бұл жоспарлар туралы «Радиоточка» да жазған. Ол кезде Орталық саябақты 12 аймаққа бөлу, ал Тұңғыш Президент саябағында Дулати және Азамат көшелерінен жаңа кіреберіс, скейт-паркі бар жастар аймағын және мұражай салу ұсынылған.
Содан бері он жыл өтті. Ботаникалық бақ пен Баум тоғайы жаңартылды, Тұңғыш Президент саябағы қазір жөнделіп жатыр, ал Орталық саябақ әлі де ауқымды жөндеуді күтіп тұр.
Қала сыртына, табиғат аясына шыққыңыз келсе, Алматының іргесінде Іле Алатауы ұлттық паркі бар — онда да кіру ақылы.
