ЖСДП төрағасының орынбасары Петр Своик «Радиоточканың» «Есть мнение» бағдарламасында Қазақстан әзірге әлеуметтік мемлекет стандарттарына жете алмайтынын, мұның объективті себептері бар екенін айтты. Әңгімеге Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Премьер-министр Кәрім Мәсімовке берген тапсырмасы себеп болды: Мемлекет басшысы дүйсенбіде көмірсутек бағасының төмендеуіне байланысты халықтың әлеуметтік жағдайы нашарламауын қадағалауды талап еткен.
Своиктің айтуынша, Конституцияда әлеуметтік мемлекет ұғымы бар, бірақ білім мен денсаулық сақтауға ЖІӨ-нің қандай үлесі жұмсалатыны, әлеуметтік қамсыздандырудың ең төменгі деңгейі қандай болуы керегі белгіленбеген. «Бұл межені бізде әлі ешкім белгілеген жоқ», — деді ол.
Саясаткердің еске салуынша, ең төменгі күнкөріс деңгейінің 60 пайызы азық-түлік себетінен, 40 пайызы қалған шығыстардан тұрады. Ол азық-түлік бөлігін барынша қысқартылған деп атап, оны Сталин бекіткен неміс әскери тұтқындарының тамақ нормасымен салыстырды. Оның сөзінше, ол норма әрі калориясы жоғары, әрі көлемі көп болған. Своик Дариға Назарбаеваның парламент комитетінде айтқан әңгімесін еске алды: Тамақтану институтының ғалымдары міндеттің мәнсіздігін көрсету үшін Орталық Африкадағы кедей елдің азық үлесін үлгі ретінде алған. Саясаткер мұны «ертегі» деп атап, үкімет оны шын қабылдады деп санайды. ЖСДП мониторингі бойынша азық-түліктен тыс бөлік коммуналдық қызметке де жетпейді, киім мен гигиенаға ештеңе қалмайды. Ал зейнетақы мен жалақы осы ең төменгі күнкөріс деңгейіне сүйеніп есептеледі. Своиктің пікірінше, бұған Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жауап береді.
Своик Қазақстан экономикасын шикізатқа және сыртқы қаржыландыруға тәуелді «қосалқы» экономика деп атады. Оның мәліметінше, елден шығарылатын табыс шетелдік инвестициядан шамамен бір жарым есе көп, ал заңды тұлғаларға шамамен 11, жеке тұлғаларға шамамен 20 пайызбен берілетін несиелер шетелден қаржыландырылады. «Тура айтсақ, біз — отармыз», — деді ол. Сондықтан саясаткердің пікірінше, медицинаға, білімге және әлеуметтік қамсыздандыруға шығыстың аздығы біреудің қаскөйлігінен емес, ақшаның жоқтығынан.
Своиктің сөзінше, Ресей де сыртқы несиемен күн көріп отыр, оның болжамынша, алдағы екі-үш жылда бұл қаржылық байланыс үзіледі, артынша бұл Қазақстанға да әсер етеді. Украинадағы оқиғалар мен санкцияларды ол бұл үдерісті жылдамдатушы деп санайды. Саясаткердің пікірінше, либералдық модель өзін-өзі ақтамады: ол сыбайлас жемқорлыққа, рентаның шетелге кетуіне және негізінен сауда мен тұтынуды несиелеуге алып келеді, сондықтан ұлттандыру қажет. Своик идеологиялық және саяси қайта құрылымдауды, жұмылдыру экономикасы туралы әңгімені және жоспарлы экономика институттарының ауыр жаңғыруын күтеді, бірақ нарық элементтері сақталады деп үміттенеді. Оның айтуынша, индустрияландыру тек ортақ инвестициясы, төлем жүйесі және дамуы бар еуразиялық форматта ғана мүмкін. Алдағы өзгерістердің ауқымын ол 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басындағы дүрбелеңмен салыстырды.
«Радиоточка» материалдары бойынша.
