Бүгін, 11 қарашада, Дүниежүзілік шопинг күні атап өтіледі. Бұл — Қытайдағы Бойдақтар күнінен бастау алған 11.11 жеңілдіктер күні.
Бұл мерекені ресми түрде ешкім бекітпеген. 2009 жылы Taobao Mall (қазіргі Tmall) алаңын басқарған Дэниел Чжан Бойдақтар күнін Alibaba-ның бір тәуліктік жеңілдіктер акциясына айналдырды. Алғашқы акцияға небәрі 27 сатушы қатысқан. Он жыл ішінде 11.11 әлемдегі ең ірі онлайн сауда күніне айналды: 2019 жылы Alibaba алаңдары бір тәулікте 268,4 млрд юань, яғни шамамен 38,4 млрд долларлық тауар сатты. 2021 жылдан кейін компания жалпы соманы жарияламайды. Жеңілдіктер күнін Қытайдан тыс жерлерге AliExpress таратты, ал орыс тілді елдерде оны Дүниежүзілік шопинг күні деп атай бастады.
Қазір 11 қарашада Alibaba-ға қатысы жоқ дүкендер де жеңілдік жариялайды. Қарашадағы жеңілдіктер маусымы осы күннен басталады, ал 2026 жылы «қара жұма» 27 қарашаға сәйкес келеді. Қазақстанға 11.11 AliExpress арқылы келді: 2020 жылы алаң қазақстандықтар үшін жеңілдіктер күнінің толық форматын алғаш рет ашып, бағаны 90%-ға дейін түсірді, ал 11–13 қараша аралығында сатып алушылар 600 мыңға жуық тауарға тапсырыс берді. Жеңілдікпен алынған сапалы затты, егер ол пайдаланылмаған әрі жапсырмасы сақталған болса, 14 күн ішінде айырбастауға болады, ал лайықты тауар табылмаса, ақшаны қайтарып алуға болады. «Акциядағы тауар қайтарылмайды» деген жазу бұл құқықты жоймайды.
Қытайда жеңілдіктер күні әлдеқашан бір күнмен шектелмейді: биыл Tmall-да алдын ала сатылым 15 қазанда, ал негізгі кезең 20 қазанда басталды. Alibaba мәліметінше, акцияға миллионға жуық бренд пен 70 миллионнан астам тауар қатысып жатыр, ал Taobao оны 20 шетелдік нарықта өткізуде. Қазақстанда да қарашаның басты жеңілдіктер акциясы ертерек өтті: Kaspi Жұма 5–8 қараша аралығында жүріп, тауарлар 50%-ға дейін арзандады, 24 айға дейін бөліп төлеу мүмкіндігі берілді. Елде онлайн сауда өсіп келеді: Ұлттық статистика бюросының дерегінше, 2025 жылы қазақстандықтар интернеттен 3,77 трлн теңгенің тауарын сатып алған. Бұл 2022 жылмен салыстырғанда екі есеге жуық көп. Бұл сауданың 86%-ы маркетплейстерге тиесілі.
