Мазмұнға өту
2026 жылғы 16 қараша, дүйсенбі

АСЕАН мен Қытай Оңтүстік Қытай теңізі кодексін келісе алмады

Сол саммитте Мьянма басшысына блок кездесулеріне қатысуға тыйым ұзартылды, себебі ел 2021 жылғы бейбітшілік жоспарын әлі орындамаған.

Китайская береговая охрана поливает из водомёта филиппинское судно снабжения в Южно-Китайском море, март 2024 года
Фото: AP / Al Jazeera

Қытай мен АСЕАН елдері Оңтүстік Қытай теңізіндегі мінез-құлық кодексі жөніндегі келіссөздерді әлі аяқтай алмады, дегенмен мәтіннің 80 пайызға жуығы алдын ала келісілген. Бұл туралы Манилада өтіп жатқан АСЕАН саммитінде Филиппин Сыртқы істер министрі Тереза Лазаро мәлімдеді, деп хабарлайды Al Jazeera AP мен Reuters агенттіктеріне сілтеме жасап. «Түпкілікті шешім әзірге жоқ», — деді ол.

Лазароның айтуынша, бірнеше негізгі мәселе, соның ішінде кодекс заң жүзінде міндетті бола ма, жоқ па деген сұрақ әлі шешілмеген. «АСЕАН елдері мен Қытайдың жағдайға көзқарасы әртүрлі», — деді министр. Биыл блокқа төрағалық етіп отырған Филиппин үдерісті жеделдетіп, келісімді 2026 жылдың соңына дейін жасасуға уәде берген еді. Енді Манила кодексті келесі жылы АСЕАН-ға төрағалықты қабылдайтын Сингапурдың тұсында келісуге болады деп үміттенеді. Филиппин Президенті Фердинанд Маркос АСЕАН көшбасшыларының Қытай Мемлекеттік кеңесінің премьері Ли Цянмен кездесуін аша отырып, тараптарды дауларды бейбіт жолмен шешуге шақырды.

Сол саммитте АСЕАН Мьянма басшысының блоктың жыл сайынғы кездесулеріне қатысуына тыйымды ұзартты. Ұйымның бағалауынша, ел 2021 жылғы сәуірде әскери төңкерістен кейін қабылданған бес тармақты бейбітшілік жоспарын әлі орындамаған. Мьянманың атынан бұрынғыдай тек мансапты дипломаттар ғана қатысады. АСЕАН көшбасшылары «қатты алаңдаушылық» білдіріп, әскерилер мен қарулы топтарды бейбіт тұрғындар мен азаматтық инфрақұрылымға соққы беруді тоқтатуға шақырды.

Манилада саммит жалғасып жатыр: сейсенбіде мұнда АҚШ Президенті Дональд Трамп келеді. Ол АҚШ — АСЕАН арнайы саммитіне және Жапония, Австралия, Үндістан көшбасшыларымен «Квад» кездесуіне қатысады. Одан кейін Трамп Шэньчжэньдегі АТЭЫ саммитіне аттанады, онда 19 қарашада Си Цзиньпин және Владимир Путинмен алғашқы үшжақты кездесу өтеді.

Қытай Оңтүстік Қытай теңізінің басым бөлігіне үміткер, ал бұл талаптар Бруней, Вьетнам, Индонезия, Малайзия және Филиппиннің айрықша экономикалық аймақтарымен қиылысады. 2016 жылы халықаралық арбитраж Бейжіңнің талаптарының халықаралық құқық бойынша негізі жоқ деп шешті, бірақ Қытай бұл шешімді мойындамайды. Кодекс жөніндегі келіссөздер 20 жылдан астам уақыт бойы жүріп келеді. Соңғы жылдары Қытай мен Филиппин кемелері даулы суларда бірнеше рет қақтығысты: Манила қытай кемелерін қауіпті маневр жасады, су атқыштарды қолданды деп айыптайды, ал Бейжің Филиппинді өз аумағына басып кірді деп кінәлайды.

БөлісуTelegramWhatsAppVKFacebookX

Сондай-ақ оқыңыз