Мазмұнға өту
2026 жылғы 19 қараша, бейсенбі

Салым мөлшерлемесі төмендеді: жарты жылға дейінгі салымдар 18,6% береді

Тоқсан ішінде теңгедегі салымдар 1 трлн теңгеге көбейіп, валюталық депозиттердің үлесі рекордтық 17,9%-ға дейін төмендеді.

Казахстанские банкноты тенге
Фото: Wikimedia Commons

Теңгедегі мерзімді және жинақ салымдары бойынша бір айдан алты айға дейінгі мерзімге орташа мөлшерлеме 2026 жылғы III тоқсанның қорытындысында толықтырылатын салымдарда жылдық 18,6%-ды, толықтырылмайтын салымдарда 18%-ды құрады. Тоқсан ішінде олар тиісінше 0,7 және 0,5 пайыздық тармаққа төмендеді. Бұл туралы Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қорының (ҚДКБҚ) салым нарығына арналған шолуында айтылған.

Басқа салымдар бойынша орташа мөлшерлеме мынадай:

  • мерзімсіз салымдар — 15,1% (тоқсанда 0,1 п.т. төмендеді);
  • 6–12 айға толықтырылатын мерзімді және жинақ салымдары — 15,1%;
  • 6–12 айға толықтырылмайтын мерзімді және жинақ салымдары — 15,3%.

Мөлшерлемелер Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесіне ілесіп төмендеп келеді: реттеуші оны маусымда төмендете бастады, ал III тоқсанда тағы екі рет — шілдеде 16,75%-ға, қыркүйекте 16,25%-ға дейін түсірді. ҚДКБҚ-ның айтуынша, банктер пайызды біртіндеп азайтады: олар халықтың ақшасы үшін бәсекелесіп, клиенттерінен айырылғысы келмейді. Сондықтан салым мөлшерлемесі базалық мөлшерлемеге қарағанда баяу төмендейді. Қыркүйекте инфляция 9,3%-ға дейін баяулағандықтан, салымдардың баға өсімін шегергендегі табыстылығы тіпті артты.

Қыркүйектің соңында қазақстандықтардың депозиттеріндегі қаражат 30,6 трлн теңгеге жетті: тоқсанда 546,9 млрд теңгеге (1,8%), бір жылда 15,9%-ға өсті. Теңгедегі салымдар 1 трлн теңгеден астам (4,3%) көбейді, ал валюталық салымдар теңгеге шаққанда 0,5 трлн теңгеге (8,3%) азайды. Мұның себебі ақшаны алып қою емес, теңгенің нығаюы: долларға шаққанда валюталық салымдар керісінше 1,4%-ға өсті. Валюталық депозиттердің үлесі тарихи ең төменгі деңгейге — 17,9%-ға дейін түсті.

Ең жылдам өскені — мерзімді салымдар: тоқсанда олар 787,6 млрд теңгеге, яғни 13,8%-ға көбейді. Оларды мерзімінен бұрын алуға болады, бірақ сыйақының бір бөлігі жоғалады. Мерзімінен бұрын еркін алуға болмайтын жинақ салымдары 134,2 млрд теңгеге (5,3%) өсті. Ең көп тарағаны әлі де мерзімсіз салымдар: олар кәдімгі шот сияқты жұмыс істейді, банктердегі халық ақшасының 46,7%-ы соларда сақтаулы.

Негізінен ірі салымдар өсіп жатыр. Теңгедегі 15 млн-нан 50 млн теңгеге дейінгі салымдар тоқсанда 7,8%-ға, 50 млн теңгеден асатындары 9,9%-ға өсті, ал 15 млн теңгеге дейінгі жаппай салымдар небәрі 0,6%-ға көбейді. ҚДКБҚ мұны адамдардың көбі жинағанынан көп жұмсайтынымен түсіндіреді: халықтың барлық ақшалай шығысының 90,7%-ы тұтынуға кетеді.

Қор жыл соңына дейін салымдар тартымдылығын сақтайды деп күтеді. Оған Ұлттық банктің 23 қазандағы шешімі негіз болып отыр: реттеуші базалық мөлшерлемені 15,75%-ға дейін төмендетіп, жыл аяғына дейін оның өзгеру ықтималдығын төмен деп бағалады. Оған қоса, желтоқсанда шоттарға дәстүрлі түрде көбірек ақша түседі. Ұлттық банк базалық мөлшерлеме бойынша келесі шешімін 4 желтоқсанда жариялайды.

БөлісуTelegramWhatsAppVKFacebookX

Сондай-ақ оқыңыз