2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстандағы күтілетін өмір сүру ұзақтығы 75,97 жылға жетті. Бұл — ел үшін рекорд. Әйелдер орта есеппен 79,8 жыл, ерлер 72,19 жыл өмір сүреді, айырма жеті жарым жылдан асады. Деректі 2026 жылдың көктемінде Ұлттық статистика бюросы (ҰСБ) жариялады. 2026 жылғы көрсеткіштер тек 2027 жылы шығады.
Қазақстандағы орташа өмір сүру ұзақтығы: жылдар бойынша көрсеткіш
Күтілетін өмір сүру ұзақтығы дегеніміз — өлім-жітім деңгейі өзгермесе, биыл туған баланың орта есеппен қанша жыл өмір сүретіні. Бұл қайтыс болғандардың орташа жасы емес, есептік көрсеткіш. Елдер мен өңірлерді осы көрсеткіш арқылы салыстырады.
| Жыл | Барлығы, жыл | Ерлер | Әйелдер |
|---|---|---|---|
| 2019 | 73,18 | — | — |
| 2022 | 74,44 | — | — |
| 2023 | 75,09 | — | — |
| 2024 | 75,44 | 71,33 | 79,42 |
| 2025 | 75,97 | 72,19 | 79,8 |
2020–2021 жылдары коронавирус пандемиясына байланысты көрсеткіш төмендеді. 2022 жылы ол қалпына келіп қана қоймай, пандемияға дейінгі деңгейден де асып түсті. Содан бері жыл сайын өсіп келеді. Қала тұрғындары ауыл тұрғындарына қарағанда ұзағырақ жасайды: 76,63 жылға қарсы 74,81 жыл.
Қазақстанда ерлер мен әйелдер қанша жасайды
Қазақстанда әйелдер ерлерден 7,6 жыл ұзақ өмір сүреді. Соңғы бір жылда ерлердің көрсеткіші көбірек өсті: 0,86 жыл, ал әйелдердікі 0,38 жыл. Дегенмен бұл айырма денсаулық көрсеткіштерінің ішіндегі ең байқалатыны болып қала береді.
Finprom сарапшыларының есебінше, ерлер мен әйелдер арасындағы айырма барлық өңірде бар. Ең үлкен айырма — 8–10 жыл — Батыс Қазақстан, Шығыс Қазақстан және Солтүстік Қазақстан облыстарында. Ең азы, шамамен бес жыл, Астанада, Шымкентте және Маңғыстау облысында.
Қазақстанның қай өңірінде адамдар ұзақ жасайды
Ең ұзақ өмір үш ірі қалада. Ең қысқасы — бірнеше солтүстік және орталық облыста. 2025 жылғы деректер:
| Өңір | Күтілетін өмір сүру ұзақтығы, жыл |
|---|---|
| Алматы | 78,83 |
| Астана | 78,78 |
| Шымкент | 77,76 |
| Маңғыстау облысы | 76,66 |
| Жамбыл облысы | 76,24 |
| Шығыс Қазақстан облысы | 73,76 |
| Солтүстік Қазақстан облысы | 73,63 |
| Ұлытау облысы | 73,56 |
Ең жақсы және ең нашар өңірдің айырмасы бес жылдан асады. Халықтың құрамы да өзгеріп жатыр: 2050 жылға қарай әрбір алтыншы қазақстандық 60 жастан асады деп болжанады.
Қазақстандағы ұзақ жасағандар: 100 жастан асқан қанша адам бар
ҰСБ дерегінше, 2026 жылдың басында Қазақстанда 100 және одан жоғары жастағы 1323 адам тұрды. Бір жылда олардың саны 293 адамға, яғни 28,4%-ға көбейді: 2025 жылдың басында 1030 адам болған. Ұзақ жасағандардың онның сегізіне жуығы — әйелдер.
- Жынысы бойынша: 1039 әйел және 284 ер адам.
- Қала мен ауыл: 953 адам қалада, 370 адам ауылда тұрады.
- Ең көп: Алматыда — 304, Қостанай облысында — 149, Жамбыл облысында — 88, Түркістан облысында — 83, Шығыс Қазақстан облысында — 82.
- Ең аз: Маңғыстау облысында — 11, Ұлытау облысында — 12, Атырау облысында — 14.
Халық санына шаққанда Қостанай облысы алда: онда әр 100 мың тұрғынға 100 жастан асқан 18 адам келеді. Бұл ел бойынша орташа көрсеткіштен үш есеге жуық көп.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі басқа сандарды келтіреді. 2025 жылғы қыркүйекте министрлік 100 жастан асқан 448 азамат бар екенін хабарлады, 2026 жылғы қазанда осы жастағы 300 адам зейнетақы төлемін алатынын айтты. Министрлік төлем алатындарды, ал ҰСБ бүкіл халықты есептейді, сондықтан сандар сәйкес келмейді. Еңбек министрлігінің дерегінше, ең егде қазақстандық әйел 116 жаста, ол Ұлытау облысында тұрады. Павлодар облысындағы тағы бір қария 114 жаста, Қостанай облысының тұрғыны 111 жаста.
Бұл тақырып жаңа емес. «Ғасыр жасаған» қарияларды санау туралы қазақстандық сайттар 2010 жылдардың ортасында да жазған. Қазір мұндай деректерді ҰСБ да, Еңбек министрлігі де үнемі жариялайды. Әдетте олар 1 қазандағы Қарттар күніне орай және жылдың демографиялық қорытындысы шыққан соң жарияланады.
Ресми деректерді қайдан қарауға болады
Өмір сүру ұзақтығы мен халықтың жасы туралы соңғы деректерді Ұлттық статистика бюросы stat.gov.kz сайтындағы «Демография» бөлімінде жариялайды. Жылдық жаңа деректер әдетте келесі жылдың наурыз айының соңы мен сәуірдің басында шығады.
