Қазақстан Астанада БҰҰ Есірткі және қылмыс жөніндегі басқармасының (БҰҰ ЕҚБ) киберқылмысқа қарсы іс-қимыл жөніндегі өңірлік орталығын құруды ұсынды. Бұл бастама 5 қарашада елордада өткен киберқылмысқа қарсы күрес жөніндегі халықаралық конференцияда айтылды. Конференцияны Қазақстан Ішкі істер министрлігі БҰҰ ЕҚБ мен Интерполдың қолдауымен ұйымдастырды. Оған 27 шет мемлекет пен халықаралық ұйымдардың өкілдері қатысты.
Ішкі істер министрлігінің хабарлауынша, орталықтың тұжырымдамасын министрлік БҰҰ ЕҚБ-мен бірге әзірлеп жатыр. Орталық жұмысын бүкіл Еуразия өңіріне таратпақ. Ол киберқауіптер мен трансұлттық алаяқтық схемаларды талдайды, елдер арасында ақпарат алмасуды ұйымдастырады, тергеу ісін жетілдіріп, мамандар даярлайды. БҰҰ ЕҚБ-ның өңірлік өкілі Оливер Штольпе Қазақстанның ұсынысын қолдады.
Конференция қорытындысы бойынша қатысушылар Бірлескен мәлімдеме қабылдады. Құжатта ақпарат пен электрондық дәлелдемелерді жедел алмасу, бірлескен тергеу және кадр даярлау көзделген. Ішкі істер министрі Ержан Саденов мұндай кездесулерді Астанада жыл сайын өткізуді де ұсынды.
Министрдің айтуынша, киберқылмыс жаһандық қатерге айналды. Қылмыстық топтар жасанды интеллектіні, дауыс пен бейнені алмастыру тәсілдерін, анонимді платформалар мен криптовалютаны пайдаланады. Қылмыскер, жәбірленуші және ақша көбіне әр елде болады. «Киберқылмыс мемлекеттік шекараны мойындамайды», – деді Саденов.
Конференцияға Грузияның ішкі істер министрі Сулхан Тамазашвили, Қырғызстанның ішкі істер министрі Улан Ниязбеков, Ресейдің ішкі істер министрінің орынбасары Андрей Храпов, сондай-ақ Иран, Сауд Арабиясы, Тәжікстан, Өзбекстан және басқа да елдердің ІІМ басшылығы қатысты. Сонымен қатар Интерполдың қолдауымен халықаралық хакатон өтті. Оған 13 мемлекеттен 38 маман және Қазақстан ІІМ-нің 20 өңірлік киберқылмысқа қарсы бөлімшесінің өкілдері қатысты.
ІІМ шетелдік әріптестермен бірлескен жұмыстың нәтижелерін де келтірді. Шетелдік құқық қорғау органдарымен бірге ондаған алаяқтық call-орталығы жойылды, олардың бір бөлігі Қазақстаннан тыс жерде жұмыс істеген. Ұрланған 3,5 млрд теңге бұғатталып, жәбірленушілерге 5,6 млрд теңге қайтарылды. Полиция Google, Meta және TikTok компанияларымен де байланысын нығайтып келеді. Соңғы екі жылда елде интернет-алаяқтық саны 21%-ға азайды.
Мұндай ынтымақтастықтың құқықтық негізін Қазақстан соңғы айларда кеңейтті. Ел 2026 жылғы 30 қыркүйекте Еуропа Кеңесінің Компьютерлік қылмыстар туралы Будапешт конвенциясын ратификациялады. Қазақстан 2025 жылғы қазанда БҰҰ-ның Киберқылмысқа қарсы конвенциясына алғашқылардың бірі болып қол қойды, қазір оны ратификациялау рәсімі жүріп жатыр. Бұл құжаттар электрондық дәлелдемелерді тезірек алмасуға және бірнеше елде қатар жасалған қылмыстарды тергеуге мүмкіндік береді. Елдің қандай қатерлерге тап болып отырғанын airpress.kz 2026 жылғы ақпараттық қауіпсіздік туралы материалында толық жазған еді.
