Қазақстан Республикасының Ұлттық ядролық орталығы радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі ұлттық оператор болып айқындалды. Тиісті № 129-н/қ бұйрыққа Атом энергиясы жөніндегі агенттіктің төрағасы 2026 жылғы 30 қазанда қол қойды, деп хабарлады агенттік. Сол құжатпен ұлттық оператордың қызметі туралы ереже де бекітілді.
Шешім 2026 жылғы 7 шілдедегі «Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу туралы» Қазақстан Республикасы Заңын орындау үшін қабылданды.
Оператор радиоактивті қалдықтарды көму инфрақұрылымын салып, пайдаланады, кейін мұндай нысандарды жауып, оларға мониторинг жүргізеді. Сонымен қатар орталық мемлекет меншігіндегі немесе мемлекетке берілуге тиіс ядролық мұра нысандарын жойып, консервациялайды. Заңда көзделген жағдайларда уран өндіру мен өңдеудің салдарын жою да оның міндетіне кіреді.
Қазақстанда радиоактивті қалдықтар ядролық сынақтардан және бұрынғы уран өндіру мен өңдеуден кейін жинақталған. Қазір олар ядролық қондырғылар мен уран өндіретін кәсіпорындардың жұмысы кезінде, өнеркәсіпте, медицина мен ғылымда пайда болады. АЭС салынғаннан кейін олардың көлемі арта түседі. Агенттік заң жобасын Мәжілісте таныстырғанда келтірген деректерге қарағанда, елде шамамен 293 млн текше метр радиоактивті қалдық жиналған, оның 290 млн-ы – төмен белсенді қалдықтар.
Ұлттық ядролық орталық 1992 жылы құрылған. Ол ядролық және радиациялық қауіпсіздікпен, ядролық сынақтардың салдарын зерттеумен және қалдықтармен жұмыс істеудің ғылыми-техникалық мәселелерімен айналысады. Бұрынғы Семей сынақ полигонында 2026 жылғы тамызда ядролық қауіпсіздік аймағының шекарасын белгілеу аяқталды. Орталықты бұған дейін Атом энергиясы жөніндегі агенттік төрағасының орынбасары болған Гумар Сергазин басқарады.
