10 қарашадан бастап банктер жеке карталарға түскен аударымдар туралы деректерді салық органына үш айдағы жалпы сомасы 1 557 000 теңгеден асқанда ғана береді. Қазір бұл шек — 1 020 000 теңге. Өзгеріс жеке шотына көп адамнан ақша қабылдайтындарға қатысты: әлеуметтік желіде тауар сататындарға, үйде қызмет көрсететін шеберлерге, репетиторларға. Туыстар мен достардан келетін әдеттегі аударымдар салық органын бұрынғыдай қызықтырмайды.
Жаңа шек Қаржы министрлігінің №718 бұйрығымен 2026 жылғы 23 қазанда бекітілді. Ол 360 айлық есептік көрсеткішке (АЕК) тең, ал 2026 жылы бір АЕК — 4 325 теңге. Бұған дейін шек ең төменгі жалақымен есептеліп, 12 ЕТЖ болатын.
Қалған талаптар өзгермейді. Банк Мемлекеттік кірістер комитетіне (МКК) адам туралы мәліметті үш шарт бір мезгілде орындалғанда ғана жібереді:
- кәсіпкерлікке пайдаланылмайтын жеке шотқа айына 100 және одан да көп түрлі адамнан ақша түседі;
- бұл үш ай қатарынан қайталанады;
- осы үш айдағы аударымдардың жалпы сомасы 1 557 000 теңгеден асады.
Шарттың біреуі орындалмаса, шот тексеруге ілікпейді. МКК-нің жеке тұлғалардың жеке табыс салығын әкімшілендіру басқармасының басшысы Дина Кусаинова мысал келтірді: егер адамға қазанда 120, қарашада 110, желтоқсанда 150 түрлі адам ақша аударып, жалпы сома шектен асса, оның деректері салық органына түседі. Бір адамнан келген бірнеше аударым бір жіберуші болып есептеледі: анасы күніне он рет ақша жіберсе де, салық органы үшін бұл — бір адам.
Шек Кәсіпкерлік кодекске енгізілген түзетулерден кейін көтерілді. Енді жылдық табысы 360 АЕК-тен асатын адам жеке кәсіпкер ретінде тіркелуге міндетті, бұрын бұл меже 12 ЕТЖ еді. Мобильді аударымдар туралы бұйрық та осы сомаға сәйкестендірілді.
Кусаинованың айтуынша, тексеру сауда жасайтын не қызмет көрсететін, бірақ төлемді жеке картаға қабылдайтындарды көлеңкеден шығару үшін керек. МКК кәсіпкерлерге төлемді QR-код арқылы қабылдауға, қолма-қол ақшаны бақылау-касса машинасы арқылы өткізуге және жеке карта емес, бөлек бизнес-шот арқылы жұмыс істеуге кеңес береді.
Мобильді аударымдарды бақылау Қазақстанда биыл басталды: салық органы банктерден алғашқы деректерді бірінші тоқсанның қорытындысы бойынша сәуірде алып, мамырдан бастап хабарламалар жібере бастады. Тексеру тәртібін МКК қаңтарда түсіндірген болатын. Қаржы министрлігінің хабарлауынша, тексеру нәтижесінде жеке тұлғалар мен жеке кәсіпкерлерге әзірге айыппұл салынған жоқ.
