«Қазақстан» қонақүйі — Алматыдағы Достық даңғылы, 52/2 мекенжайында тұрған, басында алтын «тәжі» бар 26 қабатты биік ғимарат. Ол 1977 жылы ашылды. Қазір қонақүй Kazakhstan Hotel Almaty деген атпен жұмыс істейді. Ғимарат «Crown Star» ЖШС-ына тиесілі. 2024 жылы Алматы әкімдігі мен сот осы компанияны меншік иесі деп атаған. Forbes Kazakhstan дерегінше, қонақүй алматылық кәсіпкерлер Қасановтар отбасына тиесілі.
«Қазақстан» қонақүйінің тарихы
Ғимаратты 1970 жылдары «Қазқалақұрылысжоба» институтының сәулетшілері жобалады. Ол кезде Достық даңғылы Ленин даңғылы деп аталатын. Құрылыс 1975 жылы басталып, қонақүй алғашқы қонақтарын 1977 жылы қабылдады. Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген сәулетшісі Юрий Ратушный ғимарат биік болуы керек деп талап еткен. Оның айтуынша, аласа үй таулар мен көрші үйлердің арасында көзге түспей қалар еді.
Ғимараттың биіктігі — 102 метр. 2008 жылға дейін бұл Алматыдағы ең биік үй болды. Әйгілі «тәж» алғашқы жобада болмаған. Лифт шахтасы шатырдан жоғары шығып кеткен соң, оны алюминий қалпақпен жапқан. Ғимараттың басты белгісі осылай пайда болды.
Қала 9 балдық жер сілкінісі аймағында орналасқан. Сондықтан қонақүйді пайдалануға бермес бұрын сынақтан өткізді. Шатырға діріл машиналарын қойып, ғимаратты тербетті. Мамандар сол кезде 25-қабатта тұрып, аяқтарын әзер басқан. Сынақтан кейін ешқандай сызат табылмады. Есеп бойынша, ғимарат 9 балдық жер сілкінісіне шыдайды.
Ашылған күннен бері лоббиде ұзындығы 34 метр болатын «Қазақстан кемпірқосағы» гобелені ілулі тұр. Оның авторлары 1980 жылы Қазақ КСР-інің Мемлекеттік сыйлығын алған. Ғимарат жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енгізілген.
«Қазақстан» қонақүйі бұрын кімге тиесілі болды
КСРО ыдырағаннан кейін қонақүйдің иесі бірнеше рет ауысты. БАҚ пен сот материалдарындағы негізгі кезеңдер мынадай.
| Жыл | Не болды |
|---|---|
| 2006 жылға дейін | Қонақүй «ҚазТрансГаз» АҚ-ына тиесілі болды. Компания оны бейінсіз актив деп танып, аукционға шығарды. |
| 2006 жылғы қаңтар | Аукционда «Бурган» ЖШС жеңді. Бағасы — 7 млрд 197,7 млн теңге. Компания өкілінің сөзінше, ол сауда-саттыққа қатысу үшін арнайы құрылған. Оның артында кім тұрғанын өкіл айтпаған (Азаттық радиосы). |
| 2011–2013 жылдар | «Альфа-Банк» АҚ «Бурганмен» несие қарызы үшін соттасты. Банк қарыз есебіне ғимаратты алуды талап етті. 2013 жылы БАҚ ғимарат банкке өтуі мүмкін деп жазды. Ол кезде мұны ешкім ресми растамаған (Tengrinews, Forbes Kazakhstan). |
| 2019 жыл | Forbes Kazakhstan «Қазақстан» қонақүйін Қасановтар отбасының активі деп атайды. |
«Қазақстан» қонақүйі кімге тиесілі деген сұрақты алматылық БАҚ талай рет көтерді, соның ішінде 2010 жылдардың ортасында да. Бізде ірі жылжымайтын мүлік мәмілелері толық ашыла бермейді. Ғимараттың қазіргі иелеріне қалай өткені ашық дереккөздерде егжей-тегжейлі жазылмаған.
«Қазақстан» қонақүйі қазір кімге тиесілі
Ғимараттың меншік иесі — «Crown Star» ЖШС. 2024 жылы Алматы қалалық қала құрылысын бақылау басқармасы мен мамандандырылған ауданаралық экономикалық сот компанияны осылай атады. «Курсив» басылымы сілтеме жасаған eGov дерегінше, ЖШС-ның құрылтайшысы — Милана Оручева. Қонақүйдің бас директоры — Шейхмус Эсин.
Forbes Kazakhstan қонақүйді Қасановтар отбасының активтеріне жатқызады. Олар — құрылыс саласындағы кәсіпкер ағайынды Зиятдин және Усеин Қасановтар. Forbes-тің 2019 жылғы рейтингінде олардың байлығы 140 млн долларға бағаланған. Отбасына сондай-ақ Ambassador Hotel Almaty, Premier Alatau бизнес-орталығы, Atrium және «Арена» сауда орталықтары, Ыстамбұлдағы Intercontinental қонақүйі тиесілі. 2025 жылы «Курсив» ағайындылардың ұлдары Алматыда тағы екі қонақүй салу үшін Қазақстанның Даму банкіне несиеге өтінім бергенін жазды.
Қазір қонақүй жабылмай, кезең-кезеңімен жаңартылып жатыр. 2026 жылғы маусымда бас директор Forbes Kazakhstan-ға нөмірлері бар 10 қабат, лобби, ортақ аймақтар және екінші қабаттағы мейрамхана толық жаңартылғанын айтты. Алдағы уақытта қалған нөмірлер мен лифтілерді жаңартып, спа-орталық ашу жоспарланған.
Субұрқақ пен бассейн туралы дау
2024 жылдың көктемінде алматылықтар қонақүй жанындағы субұрқақтың бір бөлігінің орнына бассейн салынып жатқанын байқады. Субұрқақ ескерткіштің құрамына кірмейді, бірақ оның қорғау аймағында тұр. Алматы қалалық мәдениет басқармасы мұндай жұмыстарға ғылыми жоба қажет екенін хабарлады. Меншік иесі ондай жоба жасамаған.
2024 жылғы маусымда әкімдік сотқа талап арыз берді. 2024 жылғы 12 шілдеде Алматының экономикалық соты әкімдіктің талабын қанағаттандырды. Сот жұмыстар жобасыз, сараптамасыз және рұқсатсыз жүргізілгенін анықтап, «Crown Star» ЖШС-ын нұсқаманы орындауға міндеттеді. Соған қарамастан 2024 жылдың жазында бассейн-бар ашылды.
2025 жылғы мамырда компания сот шешімін орындамағаны үшін 20 АЕК (78 640 теңге) айыппұл төледі. Tengrinews хабарлауынша, компания бассейн субұрқақтың шекарасын бұзбайды деп санайды, ал сот шешімінде оны бұзу туралы талап болмаған.
