Руслан Күлекбаев — 2016 жылғы 18 шілдеде Алматыда атыс ұйымдастырған Қызылорда облысының тұрғыны. Ол Алмалы аудандық полиция басқармасына және ҰҚК департаментінің ғимаратына шабуыл жасады. 10 адам қаза тапты: полиция мен арнаулы қызметтің сегіз қызметкері және екі бейбіт тұрғын. Билік шабуылды террорлық акт деп таныды. 2016 жылғы 2 қарашада сот Күлекбаевқа өлім жазасын кесті, кейін бұл жаза өмір бойы бас бостандығынан айырумен ауыстырылды.
Руслан Күлекбаев кім
Шабуыл кезінде Күлекбаев 26 жаста болған. Ол бұрын да сотталған. 18 шілде күні таңертең, атыс басталмай тұрып-ақ, оны бір әйелді өлтірді деген күдікпен іздеп жүрген.
Сотта Күлекбаев полицейлер мен бейбіт адамдарды өлтіргенін мойындады. Ол өкінбейтінін айтып, әрекетін «діни себеппен» түсіндірді: оның сөзінше, қаза тапқандар «дұрыс емес жолда» болған. Ішкі істер министрі Қалмұханбет Қасымовтың айтуынша, ол алдымен судьялар мен прокурорларға шабуыл жасамақ болған. Бірақ сот ғимаратының маңында адам көп болғандықтан, полицияға барған.
2016 жылғы 18 шілдедегі Алматыдағы атыс: оқиға барысы
- Таңертең. Күлекбаев Алмалы аудандық полиция басқармасына келіп, күзетшіні атып өлтірді де, оның автоматын алды. Содан кейін полицейлер мен жүргіншілерге оқ жаудырды.
- Одан кейін. Ол жүргізушіні өлтіріп, көлігін басып алды да, Ұлттық қауіпсіздік комитеті департаментінің ғимаратына барды. Онда бір полицейді және ҰҚК қызметкерін жаралады. ҰҚК қызметкері кейін ауруханада көз жұмды.
- Қуғын. Күлекбаев тағы бір көлікті басып алып, қашпақ болды. Қуғын мен атыстан кейін ол жараланып, ұсталды.
Сол күні Алматыда террористік қауіптің ең жоғары — «қызыл» деңгейі енгізілді. Қару дүкендері жабылды, әскери бөлімдер мен маңызды нысандардың күзеті күшейтілді. Президент Нұрсұлтан Назарбаев Қауіпсіздік кеңесінің отырысын өткізіп, шабуылды террорлық акт деп атады.
Алғашқы мәліметтер толық болмады: шабуыл болған күні төрт адам қаза тапты деп хабарланды. Келесі күндері тағы бірнеше жаралы полицей ауруханада көз жұмып, қаза тапқандар саны онға жетті.
Билікті неге ақпараттық сәтсіздік үшін сынады
Ресми хабарлар кешіккен кезде қаланы алыпқашпа сөз кернеді. Әлеуметтік желілер мен WhatsApp-та көшеде бронетехника жүр, кепілге адам алынды, әскери бөлімдерге шабуыл жасалды, бірнеше атқыш топ бар деген хабарлар тарады. Олардың бірде-бірі расталмады. Саясаттанушы Досым Сәтпаев сол кезде «билік алыпқашпа сөзбен ақпараттық соғыста тағы да жеңілді» деп жазды. Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры Ерлан Қарин мессенджерлерде қауіпті «жұбату» хабарлары да тарағанын айтты: атқыш тек күштік құрылым қызметкерлерін нысанаға алады-мыс.
Назарбаев «дүрбелең тудыратын алыпқашпа сөздің жолын қатаң кесуді» талап етті, ІІМ жалған ақпарат таратқандарды жауапқа тартатынын мәлімдеді. Ақпарат және коммуникациялар министрлігі төтенше жағдайда халыққа ақпаратты жылдамырақ жеткізетінін айтты. Алғашқы сағаттардағы ақпараттық сәтсіздік сол кезде қазақстандық БАҚ-тағы басты тақырыптардың біріне айналды.
Күлекбаевқа шығарылған үкім және оның қазіргі жағдайы
Істі Алматы қаласының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты қарады. 2016 жылғы 2 қарашада судья Ерлан Болатов Күлекбаевты терроризм актісіне, екі және одан да көп адамды өлтіруге, құқық қорғау органдары қызметкерлерінің өміріне қастандық жасауға, қару басып алуға және басқа да қылмыстарға кінәлі деп таныды. Өлім жазасы терроризм актісі үшін тағайындалды. Бұл Қазақстанда соңғы 10 жылға жуық уақыттағы алғашқы өлім жазасы еді. Күлекбаев үкімге шағым берген жоқ.
Үкімді орындау мүмкін болмады: елде 2003 жылдан бері өлім жазасына мораторий қолданылып келді. Күлекбаевты жеке камерада ұстады. 2021 жылы Қазақстан өлім жазасын қылмыстық заңнан, ал 2022 жылы Конституциядан алып тастады. Күлекбаевтың жазасы өмір бойы бас бостандығынан айырумен ауыстырылды, ол жазасын «Қара бүркіт» колониясында өтеп жатыр.
| Күлекбаев ісі | Деректер |
|---|---|
| Шабуыл болған күн | 2016 жылғы 18 шілде |
| Қаза тапқандар | 10 адам: полиция мен арнаулы қызметтің 8 қызметкері, 2 бейбіт тұрғын |
| Үкім | Өлім жазасы, 2016 жылғы 2 қараша |
| Қазір | Өмір бойы бас бостандығынан айыру |
2016 жылы Ақтөбе мен Алматыдағы террорлық актілерден кейін экстремизммен күрес билік үшін басты тақырыптардың біріне айналды. Мысалы, 2018 жылы дін туралы заңға түзетулер талқыланды. Күлекбаев сотталған баптарды Қылмыстық кодекстен қарауға болады.
