Көкжайлау — Алматының үстіндегі Іле Алатауы ұлттық паркіндегі тау жайлауы. Ол Кіші Алматы мен Үлкен Алматы шатқалдарының арасында орналасқан. Бұл қала тұрғындарының ең сүйікті жаяу жүретін бағыты: Достық даңғылындағы «Просвещенец» аялдамасынан көтерілу 2–3 сағатқа созылады. 2026 жылғы шілдеден бастап мұнда Almaty SuperSki тау шаңғысы курорты салынып жатыр, оны 2028 жылғы желтоқсанда ашу жоспарланған. Жайлауды туристер үшін толық жабу көзделмеген.
Көкжайлауға қалай жетуге болады
Ең оңай бастау нүктесі — Достық даңғылындағы «Просвещенец» (Ақбұлақ) аялдамасы. Оған Достық даңғылымен №12 қалалық автобус барады, орталықтан 30–40 минут жүреді. Көлікпен Достық даңғылымен Медеу жаққа қарай жүріп, «Просвещенец» тұсынан оңға бұрыласыз, онда тұрақ бар.
- Көтерілу жолы бір жаққа шамамен 5 км.
- Биіктікке көтерілу — қайда баратыныңызға қарай шамамен 600–900 метр.
- Асықпай жүрсеңіз, көтерілу 2–3 сағат, түсу 1,5–2 сағат алады.
- Бастау нүктесінде бұлақ бар — бұл бағыттағы ауыз судың соңғы көзі.
Екінші нұсқа — Алмаарасан жағындағы Казачка шатқалынан көтерілу. Онда көлікпен немесе таксимен барады, қоғамдық көлік жүрмейді.
Көкжайлау бағыты: не көруге болады
Соқпақ орман арқылы өтіп, шөбі қалың, шыршасы көп кең жазыққа шығады. Жазықтан Іле Алатауының таулары мен қаланың бір бөлігі көрінеді. Жазықтан жоғары, көрсеткіштер бойынша жүрсеңіз, туристер «Батарейка» деп атайтын шағын сарқырама бар. Қыста ол қатып қалады, шетіне жақындау қауіпті: мұздың астында су ағып жатыр, қасында жар бар.
Мұнда жыл бойы баруға болады. Көктемде шөп гүлдейді, бірақ наурыз—сәуірде жол лайсаң болып, беткейлерде қар көшкіні қаупі бар. Жазда түстен кейін жиі найзағай ойнайды. Қыста ерте қараңғы түседі, сондықтан таңертең шыққан дұрыс. Бір күндік серуенге eQonaq сервисінде тіркелудің қажеті жоқ, ол көп күндік жорықтар мен 3500 метрден биік шыңдарға шығу үшін міндетті.
Іле Алатауы ұлттық паркінің ережелері
Көкжайлау — ерекше қорғалатын аумақ. Мұнда арнайы орыннан басқа жерде от жағуға, ағаш кесуге, қоқыс тастауға және сирек өсімдіктерді жұлуға болмайды. Беткейлерде заңмен қорғалатын Островский қызғалдағы мен Сиверс алмасы өседі. Кейбір шатқалдарда парк кіру үшін ақы алады, өзекті тарифтерді ұлттық парктің өзі жариялайды. Парк директоры Елнұр Ахметовтің сөзінше, құрылыс кезінде жекелеген учаскелер уақытша жабылуы мүмкін, ал туристерге айналма соқпақтар жасалады.
Көкжайлаудағы курорт: дау немен аяқталды
Тау шаңғысы курорты идеясы 2000 жылдардан бері талқыланып келеді. 2012 жылы билік құны шамамен 1 млрд доллар болатын жобаны жариялады. Қала тұрғындары мен экологтар қарсы шықты: «Көкжайлауды қорғайық!» қозғалысы ашық хатқа 10 мыңнан астам қол жинады. Дау әлеуметтік желіде де жүрді: 2010 жылдардың ортасында пайдаланушылар жайлауды игеру туралы сауалнама ұйымдастырушыларын нәтижені бұрмалады деп айыптады.
2014 жылы үкімет курорт үшін ұлттық парктен 1002 гектар жерді шығарды. 2015 жылы Алматы бюджеті қысқарғандықтан құрылыс тоқтатылды. 2019 жылғы 29 қазанда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Көкжайлауда курорт салуды «варварлық» деп атап, жобаға тыйым салды. 2022 жылы жер Іле Алатауы ұлттық паркінің құрамына қайтарылды.
2025 жылы жоба Almaty SuperSki деген атпен қайта оралды. Басты айырмашылығы — жер ұлттық парктен шығарылмайды, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы заң бойынша пайдалануға беріледі. Жоба туралы белгілі мәліметтер:
| Көрсеткіш | Деректер |
|---|---|
| Трассалар | шамамен 60 км, 70 пайызы — жеңіл (жасыл және көк) |
| Көтергіштер | 11 аспалы жол (француздың POMA компаниясы салады) және балаларға арналған 6 көтергіш |
| Жасанды қар | трассалардың шамамен 70 пайызы, 500 қар зеңбірегі |
| Тұрғын үй | жеке виллалар мен коттедждер болмайды, коммерциялық нысандар аумақтың 2–3 пайызына дейін |
| Ашылуы | 2028 жылғы желтоқсан |
| Бағасы | жеңілдіксіз бір күндік ски-пасс — шамамен 14 000 теңге, оқушыларға тегін (әзірлеуші сөзінше) |
Қоғамдық тыңдау 2026 жылғы 26 мамырда өтті. Экобелсенділер оны талқылау емес, таныстырылым деп атап, жобаға қарсы шығып отыр. Олар қаланың суына, селге, сейсмикалық қауіпке және сирек жануарлардың тағдырына алаңдайды. Әзірлеуші Kazakh Tourism Development компаниясы Казачка өзенінің ағынынан 14 пайыздан артық су алмауға және табиғатты 5–7 жыл бақылауға уәде береді. Дайындық жұмыстары 2026 жылғы шілдеде басталды.
