Ресей басып алған Запорожье атом электр станциясы — Еуропадағы ең ірі АЭС — 8 қарашаға қараған түні Украина энергия жүйесімен байланысынан толық айырылды. Киев уақытымен сағат 02:36 шамасында (Астана уақытымен 05:36) станцияны украин желісімен жалғап тұрған соңғы 330 кВ-тық «Ферросплавная-1» электр желісі ажырап қалды, оны автоматты түрде қайта қосу мүмкін болмады. Бұл туралы Украинаның «Энергоатом» мемлекеттік компаниясы хабарлады. Қазір станция тек қосалқы дизель-генераторлар есебінен ғана жұмыс істеп тұр. Бұл — 2026 жылдың басынан бергі 16-шы, Ресей ауқымды басып кіргеннен бергі 28-ші осындай блэкаут.
Запорожье АЭС-і Украинаның оңтүстігіндегі Энергодар қаласында, Днепр өзенінің сол жағалауында орналасқан. Ресей әскері оны 2022 жылғы наурызда басып алып, содан бері ұстап отыр. Станцияның алты реакторының бәрі тоқтатылған, «суық күйде» тұр. Алайда ішіндегі ядролық отынды үздіксіз салқындатып отыру керек, ал оған электр қуаты қажет.
«Энергоатом» дизель-генераторлармен ұзақ жұмыс істеу ядролық және радиациялық қауіпсіздікке тікелей қатер төндіретінін ескертті. Генераторлар істен шықса немесе отыны таусылса, ядролық отынды салқындату және станцияның тіршілігін қамтамасыз ету жүйелері тоқтап қалуы мүмкін. Бұл радиациялық апатқа әкелуі ықтимал. «Сыртқы қуаттың жүйелі түрде жоғалуы — ЗАЭС-тің басып алынуының салдары», — деді компания өкілдері. Олардың сенімінше, станцияның қауіпсіздігін ол Украинаның және заңды операторының бақылауына қайтқанда ғана қалпына келтіруге болады.
«Ферросплавная-1» — станцияны украин желісімен әлі де жалғап тұрған жалғыз желі еді. Оны атқылау талай рет зақымдады. Ал жөндеу жұмыстарын тек Халықаралық атом энергиясы агенттігі (МАГАТЭ) келісіп берген жергілікті бітім кезінде ғана жүргізуге мүмкіндік болды. Алдыңғы, 27-ші блэкаут 20 тамызда басталып, сыртқы қуат осы желі жөнделгеннен кейін, 7 қыркүйекте ғана қайта берілді. Тек тамыз айының өзінде желі үш рет ажыраған.
8 қарашаға қараған түні Ресей Украинаның энергетикасына тағы шабуыл жасады: ресейлік дрондар бірнеше облыстың энергия жүйесін атқылап, Днепропетровск облысында 600 мыңнан астам тұтынушы жарықсыз қалды. Ресей Запорожье АЭС-ін басып алып, әскери базаға айналдырды және станцияны жылдар бойы апаттың алдында ұстап отыр. Бұл — Украинаға ғана емес, бүкіл Еуропаға қауіп төндіріп отырған ядролық бопсалау.
