Эстония премьер-министрі Кристен Михал мен Польша сыртқы істер министрі Радослав Сикорский 30 қазанда Ресейге қатысты сөздерін жұмсартпайтынын ашық мәлімдеді. Олар осылайша Reuters агенттігінің хабарына жауап берді. Агенттік мәліметінше, Пентагон соңғы апталарда Еуропаның солтүстік-шығысындағы НАТО және ЕО мүшелері – Литва, Латвия мен Эстониядан Ресей қаупі туралы сабырлырақ сөйлеуді сұраған.
«Мен өзімді тежемеймін, өйткені диктаторларға жағыну немесе олар үшін үнсіз қалу – әрине, жол емес», – деді Михал Эстонияның қоғамдық телерадиокомпаниясы ERR-ге берген сұхбатында. Оның сөзінше, Ресейге қысымды жалғастыру және Украинаны қолдау – «Путинді мақсатын өзгертуге мәжбүрлеудің жалғыз жолы». «Путин түрлі гибридтік шабуылдарға жүгініп, іс жүзінде лаңкес сияқты әрекет етіп отыр», – деді премьер. Ол Ресей қыс алдында электр станциялары мен жылу желілеріне, енді сумен жабдықтау мен кәріз жүйелеріне соққы беріп жатқанын еске салды. «Ресейге қатысты үнімді жұмсартуға немесе үндемей қалуға мүлде ниетім жоқ. Бұған қандай сөз айтсаң да жұмсақ», – деді Михал. Оның айтуынша, мұндай наразылықпен оған тікелей ешкім жүгінбеген.
Эстония сыртқы істер министрі Маргус Цахкна ERR-ге АҚШ-тан ресми ұсыныс түспегенін, ал атын атамаған дереккөздерге пікір білдірмейтінін айтты. Оның сөзінше, Ресей Еуропада диверсия мен лаңкестік шабуылдарды жиі ұйымдастырып жүр, ал Эстония кінәлілерді ашық атап, орындаушыларды жазалап отыр. Мәскеудің шиеленіс өршиді деген қорқынышты пайдалануына қатысты министр: «Бұл әңгіменің бәрі Путиннің Батыс әлемінің саяси бірлігін бұзғысы келетінімен байланысты», – деді.
Сикорскийден Reuters жарияланымы туралы Polsat News арнасының эфирінде сұрады. Ол Ресейдің Днепр вокзалына берген соққысын еске салып, «он шақты жолаушының өлтірілуіне» қалай жауап беру керегін және «миллионнан астам адамның өмірін қиған осы басқыншылық соғысқа» қалай қарсылық білдірмеуге болатынын сұрады. Украинаның шығысындағы ірі қала – Днепрдегі вокзал платформасына Ресей дроны соққы беріп, 15 адам қаза тапты. Сикорский сондай-ақ G20 сыртқы істер министрлерінің кездесуінде Сергей Лавровқа соғысты тоқтату керегін айтатынын мәлімдеді. Литва қорғаныс министрі Робертас Каунас мұндай өтініш туралы білмейтінін, Литва Ресей жайлы мәлімдемелерін деректерге сүйеніп жасайтынын айтты.
Reuters төрт дереккөзге – үш еуропалық және бір америкалық шенеунікке сілтеме жасады. Олардың айтуынша, бұл өтініштер екіжақты кездесулерде айтылған. Оны жеткізгендердің бірі – АҚШ қорғаныс министрінің саясат жөніндегі орынбасары Элбридж Колби. Ол Еуропадағы америкалық әскер санын қайта қарауда басты тұлғалардың бірі саналады. Агенттік мәліметінше, Колби Балтық елдерінің бірінің өкіліне Ресейді «қоздырмау» керегін айтып, сәтсіз сөз ретінде Ресейді «бұрышқа қамалған егеуқұйрыққа» теңеуді мысалға келтірген. Қыркүйектің соңында Михал Путинді «бұрыштағы егеуқұйрық» деп атаған еді. Пентагондағы басқа бір кездесуде Эстония делегациясына «байсалдылық» танытуға кеңес берілген. Еуропалық шенеуніктердің бірі бұл кеңестің мәнін былай жеткізді: «Біз сендерге көмектесіп жатырмыз. Американдықтар осында. Тек шу шығармаңдар». Пентагон «одақтастар арасындағы жеке әңгімелер жеке күйінде қалады» деп, пікір білдіруден бас тартты.
Бұл жарияланым Вашингтонның Киевке қысымы аясында шықты. Reuters пен Kyiv Post жазғандай, Дональд Трамп әкімшілігі соғысты тоқтатуға тырысып, Мәскеуге жеңілдік жасауды, тіпті санкцияларды жұмсартуды Украинаға Ресей энергетикасына соққы беруді тоқтату жөніндегі қысыммен ұштастырып отыр. The Wall Street Journal 30 қазанда Украина Трамптың қысымынан кейін қазан айының ортасынан бері Ресейдің мұнай өңдеу зауыттарына соққы беруді бейресми түрде тоқтатқанын жазды. Басылым мәліметінше, АҚШ президентінің күйеу баласы Джаред Кушнер 20 қазанда Ослода Владимир Зеленскиймен кездескенде 30 күндік үзілісті АҚШ-тың делдалдығы үшін «алғыс білдірудің» жолы деп атаған. Зеленский журналистерге әскерилер «сақтырақ» әрекет еткенін, бірақ мұнай өңдеу зауыттарына соққы бермеу туралы бұйрық алмағанын айтты. Сонымен қатар Пентагон Еуропадағы әскери қатысуын қайта қарап жатыр, бұл америкалық әскердің едәуір қысқаруына әкелуі мүмкін.
