Мазмұнға өту

Мұнай: ХЭА Ормуз дағдарысының шығынын 2,8 млрд баррель деп бағалады

Агенттік басшысы Фатих Бироль энергетиканың соғысқа дейінгі қалпына қайта оралуының шынайы жолын көрмейтінін мәлімдеді.

Нефтяные танкеры у иранского порта Бендер-Аббас в Ормузском проливе
Фото: Anadolu

Таяу Шығыстағы соғыс пен Ормуз бұғазындағы іркілістер салдарынан әлем қазан айының соңына дейін 2,8 млрд баррель мұнай мен 60 млрд текше метр газдан айырылды. Мұндай бағаны Халықаралық энергетикалық агенттік (ХЭА) 19 қарашада, бейсенбіде жарияланған World Energy Outlook 2026 жыл сайынғы баяндамасында берді. Агенттік Ормуз дағдарысын тарихтағы энергия ұсынысына түскен ең ірі соққы деп атады.

ХЭА басшысы Фатих Бироль бұрынғы энергетика нарығы енді болмайды деп санайды. «Ормуз дағдарысы жүйеге орасан зор соққы берді. Энергетика секторы мен әлемдік экономика айтарлықтай төзімділік танытқанымен, дағдарыс неғұрлым ұзаққа созылса, оның салдары соғұрлым тереңдей түседі. Әрі мен энергетика әлемінің бұрынғы қалпына қайта оралуының ешқандай шынайы жолын көріп тұрған жоқпын», — деді ол.

Баяндаманың басты түйіні — елдер жеткізу бағыттарын қайта құра бастады. Мемлекеттер басқа жеткізушілер мен айналма жолдар іздеп жатыр, ал кейбір өндірушілер бұғазды айналып өтетін құбырлар салуда. Ақпан айының соңында басталған соғысқа дейін Ормуз арқылы тәулігіне шамамен 20 млн баррель мұнай өтетін. Кеме қатынасына төнетін қатер ұзаққа сақталатын пессимистік сценарийде бұғаз арқылы тасымалдауға деген қажеттілік 2030 жылға қарай тәулігіне 8,5 млн баррельге, ал 2035 жылға қарай 2 млн баррельден де төмен түсуі мүмкін. ХЭА мұның болжам емес, сценарий екенін атап өтті; тіпті осы сценарийде де Таяу Шығыс әлемдегі ең ірі мұнай экспорттаушы өңір болып қала береді.

Тағы бір қорытынды — дағдарыс электр энергиясына көшуді жеделдетіп отыр. 2019 жылдан бері электр энергиясына сұраныс әлемдік экономикадан жылдам өсіп келеді: оны деректер орталықтары, электромобильдер, өнеркәсіп және кондиционерлер алға сүйреп отыр. Агенттік деректеріне сәйкес, тарихта алғаш рет ғимараттарды салқындатуға деген сұраныс жылытуға деген сұраныстан озып барады. 2035 жылға қарай әлемдегі соңғы энергия тұтынуындағы электр энергиясының үлесі қазіргі шамамен 23%-дан 30%-ға жуық деңгейге дейін өсуі мүмкін. Алайда елдер қазіргі саясатын өзгертпейтін сценарийде мұнай мен газға сұраныс өсе береді.

Рекордтық шығындар бағаға іс жүзінде әсер етпей отыр: Парсы шығанағынан экспорт қалпына келіп, қорлар көбейгендіктен мұнай арзандап жатыр. 18 қарашада, сәрсенбіде Brent бағасы баррелі үшін 91,95 доллармен (−1,3%), американдық WTI 83,26 доллармен (−3,2%) жабылды, бұған АҚШ-тағы мұнай қорының 3,4 млн баррельге артуы себеп болды. ХЭА қараша айындағы нарық шолуында қақтығыс басталғаннан бері алғаш рет мұнай ұсынысы сұраныстан асып түскенін, ал төртінші тоқсанда нарықта артықшылық күтілетінін жазған еді. Бұғаз маңындағы шабуылдарға бағаның қалай жауап беретіні туралы толығырақ — «Brent мұнайы 93 долларға қымбаттады» материалында.

World Energy Outlook — ХЭА-ның әлемдік энергетиканың болашағы туралы жыл сайынғы басты баяндамасы. Агенттік негізінен энергия импорттаушы елдерді біріктіріп, олардың үкіметтеріне кеңес береді. Дағдарыстың шарықтау шегінде, қазан айының басында, North Sea Dated эталондық маркасы баррелі үшін 136 доллар тұрды; содан бері ол 30%-дан астам арзандады, бірақ әлі де соғысқа дейінгіден шамамен 22 долларға қымбат.

БөлісуTelegramWhatsAppVKFacebookX

Сондай-ақ оқыңыз