Халықаралық валюта қоры Қазақстанның Ұлттық банкіне базалық мөлшерлемені көтеру керек, ал үкіметке Ұлттық қордан алынатын қаражатты қатаңырақ шектеу қажет деп санайды. Бұл — 4–17 қараша аралығында Алматы мен Астанада Қазақстанмен жыл сайынғы консультация өткізген ХВҚ миссиясының басты қорытындысы. Бұл туралы қордың қорытынды мәлімдемесінде айтылған. Миссияны Амина Лареш басқарды.
Базалық мөлшерлеме — банктер несие мен депозит пайызын есептейтін бағдар. Қазан айында Ұлттық банк оны жылдық 15,75%-ға дейін төмендеткен. ХВҚ бағалауынша, ақша-кредит саясатының жақында жұмсартылуы мемлекеттік шығыстардың өсуімен бірге сұранысты қолдап, бағаның қайта қымбаттау қаупін туғызады: инфляция әлі де 5% нысаналы деңгейден екі есеге жуық жоғары, ал қызметтер мен азық-түлікке жатпайтын тауарлар тұрақты қымбаттап келеді. «Қазақстан Ұлттық банкі инфляция нысаналы деңгейге жақын тұрақтағанға дейін ақша-кредит саясатының жеткілікті қатаң бағытын сақтауы тиіс; бұл ретте базалық мөлшерлемені көтеру негізді болып көрінеді», — делінген мәлімдемеде. Ұлттық банк мөлшерлеме бойынша келесі шешімін 4 желтоқсанда жариялайды.
Қор негізгі тәуекелді мемлекеттік шығыстардан көреді. ХВҚ бағалауынша, Ұлттық қордан қосымша трансферттер, мемлекеттік компаниялардың қарыздары мен инвестициялары және коммуналдық тарифтердің қайта өсуі сұраныс пен бағаны қыздырады. Миссия мұнайдан түсетін артық табысты жинауға, нақты бюджеттік якорь (тапшылықты немесе шығысты шектейтін ереже), негізделген мемлекеттік қарыз лимитін және Ұлттық қордан берілетін барлық трансфертке міндетті шектеу енгізуге кеңес береді. Қор мемлекеттік компаниялардың қарыздары мен инвестициялық жоспарларын республикалық бюджетпен келісуді ұсынады, сонда олар жеке бизнесті ығыстырмайды.
ХВҚ болжамы мынадай: ішкі жалпы өнім 2026 жылы шамамен 4,6%-ға, 2027 жылы 4,8%-ға өседі. Қазанда 9,2%-ға дейін баяулаған инфляция 2026 жылдың соңында 9,6%, 2027 жылдың соңында 8,4% болады, ал 5% нысанаға тек 2029 жылы жақындайды. Мұнай өндіруіндегі іркілістерге байланысты экономиканың өсуі 2025 жылғы 6,5%-дан 2026 жылдың он айында шамамен 4,5%-ға дейін баяулады.
Қарыз алушылар мен салымшылар үшін қордың қорытындысы жақын арада арзан ақша күтудің қажеті жоқ екенін білдіреді: егер Ұлттық банк ХВҚ кеңесіне құлақ асса, несие мен депозит мөлшерлемелері жоғары күйінде қалады. Миссия банк жүйесін тұрақты деп бағалайды — капиталы, өтімділігі мен пайдасы жеткілікті. Қор кепілсіз тұтынушылық несиеге қойылған шектеулерді сақтауға, ал қарқынды өсіп жатқан ипотеканы мұқият қадағалауға кеңес береді.
ХВҚ ұсынымдары Қазақстан үшін міндетті емес. Қор мұндай консультацияларды жыл сайын өткізеді, ал миссия қорытындылары негізінде қызметкерлер ХВҚ Атқарушы кеңесіне баяндама дайындайды. Бұған дейін Қасым-Жомарт Тоқаев та қордың болжамына сілтеме жасап, Қазақстанның ІЖӨ-сі 2026 жылы 398 млрд долларға жететінін айтқан.



