Украина президенті Владимир Зеленский Киевтің ресейлік мұнай өңдеу зауыттарына (МӨЗ) соққы беруді тоқтатуға дайын болатын үш жағдайды атады. Ол бұл туралы 25 қазанда, жексенбі күні кешке шыққан украиналық «1+1» телеарнасының «ТСН. Тиждень» бағдарламасына берген сұхбатында айтты. Сөз АҚШ президенті Дональд Трамп әкімшілігінің ресейлік мұнай саласына шабуылдарды тоқтату туралы талабына жауап жайында болып отыр. Зеленскийдің сөзінше, үш нұсқаның кез келгені орындалса жеткілікті.
Бірінші нұсқа — өзара энергетикалық бітім: Украина ресейлік мұнай өңдеу саласына, ал Ресей украиналық энергожүйеге соққы бермейді. «Онда олар біздің электр жүйемізді атқыламайды», — деп түсіндірді президент. Екінші нұсқа — Ресей аумағының үстінде Starlink спутниктік байланысына қолжетімділік. Зеленскийдің айтуынша, Киев оны бүкіл ел аумағында емес, тек баллистикалық зымырандарды ұшыру қондырғылары тұрған жерлерде, оларды жою үшін сұрап отыр, ал ол жерлердің координаттарын Украина АҚШ-қа берер еді. Үшінші нұсқа — Starlink ашылмаған жағдайда — Украина ресейлік баллистикалық зымырандарды атып түсіретін америкалық Patriot зениттік кешендеріне қосымша зымыран-ұстағыштар.
Ұстағыш зымырандар мәселесі Украина үшін өзекті. «Patriot-қа қосымша зымыранды ешкім берген жоқ», — деді Зеленский. Оның айтуынша, жеткізілім «ресейлік зымырандардың ұшуынан баяу» жүріп жатыр, ал кідіріс АҚШ реэкспортқа жазбаша рұқсат бермегенімен байланысты: онсыз еуропалық елдер келісілген зымырандарды Украинаға бере алмайды.
Зеленский ресейлік мұнай зауыттарына соққыларды Ресейдің украиналық энергетиканы қиратуына мәжбүрлі әрі әділ жауап деп атады. «Біз өз өміріміз үшін күресіп жатырмыз, бұл қалыпты жағдай», — деді ол. Бұл шабуылдар Ресей армиясының ең осал тұсына соққы береді: мұнай өңдеу майданды жанармаймен, соғысты ақшамен қамтамасыз етеді. Украинаның қорғаныс күштері Ресейдің әскери зауыттарына да соққы беріп келеді, соңғы нысаналардың бірі — ресейлік зымырандар мен дрондарға батарея шығаратын Елецтегі «Энергия» зауыты.
Энергетика төңірегіндегі дау қазан басынан бері жалғасып келеді. 11 қазанда Трамп «энергетикалық бітім» жариялап, оны екі тарап та келіскенін айтты. Сол күні Зеленский Мәскеу де солай етсе, Украина ресейлік энергетикаға соққы беруден бас тартуға дайын екенін мәлімдеді. Алайда 14 қазанда Ресей Киевтегі, Киев облысындағы және Харьковтағы энергетика нысандарына баллистикалық соққылар жасады, ал 16 қазанда Ресей армиясы Бас штабының бастығы Валерий Герасимов Украина энергетикасына жаппай соққы беру науқанын жариялады. Қазан айының ортасында Financial Times басылымына берген сұхбатында Зеленский АҚШ-тың өтінішімен Украина мұнай зауыттарына соққыны үш күнге тоқтатып, кейін қайта бастағанын айтқан еді.
Бұл мәлімдеме Украина, АҚШ және Ресей арасындағы жаңа келіссөздерге дайындық жүріп жатқан тұста жасалды. Сол сұхбатта Зеленский Киевтің дипломатиялық бағытта алға жылжып келе жатқанын айтты, ал Кремль үш жақты форматқа тек 4 қарашадан кейін оралуға дайын екенін мәлімдеді. Осы уақытта Ресейдің украиналық электр станциялары мен қосалқы станцияларына соққылары тоқтар емес: 26 қазанда «Укрэнерго» бірқатар облыста электр қуатын сағаттап өшіру кестесін қайта енгізді.
