Елдердің көбі микробтардың антибиотиктерге төзімділігімен күрес бойынша 2030 жылға қойылған мақсаттарға жете алмай отыр. Мұны Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының жыл сайынғы сауалнамасы көрсетті. Оның қорытындысын 16 қарашада ДДСҰ мен оның серіктестері жариялады, деп хабарлайды Reuters. Сауалнама БҰҰ-ның Қоршаған орта жөніндегі бағдарламасымен, Дүниежүзілік жануарлар денсаулығы ұйымымен және ФАО-мен бірге жүргізілді, оған 183 ел қатысты.
Микробқа қарсы препараттарға төзімділікпен күрес жөніндегі ұлттық жоспар қазір 173 елде бар. 2017 жылы мұндай елдер 79 болған. Алайда жоспары қаржымен қамтамасыз етіліп, іс жүзінде орындалып жатқанын тек 42 ел айтқан.
Ең күрделі жағдай ауруханалардағы инфекциялардың алдын алуда қалыптасқан. Ұлттық бағдарламалар мен ережелер 128 елде бар, 2018 жылы олар 90 елде болған. Бірақ оларды бүкіл ел бойынша енгізгені тек 69 мемлекет, яғни 38%. 2030 жылғы мақсат — 90%. Кең таралған бактериялардың антибиотиктерге төзімділігін тексере алатын зертхана 131 елде бар, ал бактерияларды да, саңырауқұлақтарды да тексере алатыны тек 66 ел. Елдер 2030 жылға қарай мұндай мүмкіндікті 80%-ға жеткізуге келіскен.
Мониторинг та кеңейіп келеді, бірақ біркелкі емес. Антибиотик тұтынуын 113 ел қадағалайды (2017 жылы — 65), бактериялардың төзімділігін 109 ел бақылайды (бұрын 39 болған). Алайда бұл деректерді біріктіретін тек 21 ел. ДДСҰ мұны аса маңызды деп санайды: осылайша антибиотик тұтыну төзімділікті қалай күшейтетіні көрінеді. Зертханаларға көмектесу үшін ДДСҰ екі ұсыныстар жинағын шығарды — қажетті сынақтар тізбесі мен зертханалық рәсімдер тәртібі.
«Біз қазір әдеттегідей көретін рәсімдер антибиотиктер мен микробқа қарсы препараттар енді әсер етпеген кезде әлдеқайда қауіпті бола түседі», — деді ДДСҰ-ның микробқа қарсы препараттарға төзімділік департаменті директорының міндетін атқарушы Жан-Пьер Ньемази.
Бұл Қазақстан үшін нені білдіреді. Reuters жарияланымында жекелеген елдер бойынша нәтижелер келтірілмеген, қазақстандық ведомстволар сауалнама қорытындысына әзірге пікір білдірмеді. 2026 жылғы маусымда Қазақстан Денсаулық сақтау министрлігі антибиотиктерді рецептсіз сатуға бақылауды күшейтуді тапсырды, дәрілерді таңбалауды кеңейтіп, төзімділік қаупі төмен антибиотиктерді бірінші кезекте тіркеуді міндеттеді. Бұл шаралардың мерзімі аталмаған. Министрлік деректеріне қарағанда, ДДСҰ бірінші кезекте қолдануға кеңес беретін «Қолжетімді» тобының препараттары Қазақстанда антибиотик тұтынудың 38,3%-ын құрайды, ал ұсынылған ең төменгі деңгей — 70%.
ДДСҰ деректері бойынша, әлемде зертханада расталған әрбір алтыншы бактериялық инфекция антибиотиктерге төзімді. Бұл үрдіс сақталса, алдағы 25 жылда мұндай инфекциялар 39 миллионнан астам адамның өліміне себеп болуы мүмкін. 2030 жылға арналған мақсаттарды елдер 2024 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясында келіскен, ал 2026 жылғы мамырда Дүниежүзілік денсаулық сақтау ассамблеясы 2026–2036 жылдарға арналған жаңа жаһандық іс-қимыл жоспарын бекітті.



