Украинаның оңтүстігіндегі Херсон облысына қарасты, уақытша басып алынған Олешки қаласы маңындағы атысты тоқтату режимі Киев уақытымен 1 қарашада сағат 22:59-ға (Астана уақытымен 2 қарашада 01:59-ға) дейін созылады. Бұл туралы 27 қазанда Жоғарғы Рададағы «Халық қызметшісі» фракциясының басшысы, Ресеймен келіссөзге қатысып жүрген Давид Арахамия хабарлады. Бітім 27 қазанда Киев уақытымен сағат 03:00-де (Астана уақытымен 06:00-де) басталды. Украина тарапының айтуынша, оны екі әскер де сақтап отыр.
Арахамия бұл бітімді «2022 жылдан бергі ең ауқымды деэскалация» деп атады. Оның сөзінше, режим Украинаның оңтүстігіндегі майдан шебінің ең үлкен бөлігін қамтиды. «Әрбір осындай қадам Украинаға көптен күткен бейбітшілікті жақындата түседі», — деп жазды ол Telegram-да. Арахамия келісімді АҚШ-тың бірінші ханымы Мелания Трамптың Олешкиді қоршаудан шығару бастамасымен байланыстырды.
Мелания Трамптың өзі X әлеуметтік желісінде «атысты тоқтату басталды» деп жазды. Оның айтуынша, бітім белгіленген мерзімнен екі күн бұрын күшіне енді. Ақ үй бастапқыда үзілісті 29 қазанда бастауды жоспарлаған еді. Мелания Трамптың сөзінше, тыныштық аймағы гуманитарлық колонналар қауіпсіз өте алуы үшін «Олешкиден тыс, Херсон облысы шегінде кеңейтілді».
Келісімді Жоғарғы Раданың адам құқықтары жөніндегі уәкілі Дмитрий Лубинец пен ресейлік тарап әзірледі, ал Мелания Трамп делдал әрі үйлестіруші болды. 27 қазанда таңертең Лубинец тараптар қол жеткізілген уағдаластықты сақтап отырғанын хабарлап, миссияны үйлестіру үшін оқиға орнына аттанды. Украина Президенті кеңсесінің басшысы Кирилл Буданов гуманитарлық операцияның басталғанын растады. «Адамдарымызды құтқаруға арналған бұл миссияның сәтті әрі қауіпсіз өтуі аса маңызды», — деп жазды ол. Украина Қарулы күштерінің Теңіз жаяу әскері Киев уақытымен сағат 09:00-дегі жағдай бойынша жау тыныштықты сақтап отырғанын мәлімдеді. Украина БАҚ-тарының жазуынша, Ресей Қорғаныс министрлігі де Херсон бағытында атысты тоқтатқанын жариялаған.
Тыныштықтың алғашқы күндері қалаға баратын жолдарды минадан тазартуға жұмсалады: басқыншылар жолдарды миналап тастаған. Лубинецтің айтуынша, гуманитарлық миссияның өзі 29 қазанда басталады. Олешкиге азық-түлік пен дәрі-дәрмек жеткізіп, тұрғындардың мұқтаждығын анықтап, кеткісі келетіндердің бәрін көшіру жоспарланған. Ақ үйдің мәлімдеуінше, адамдар қайда көшетінін өздері таңдай алады: Украина бақылайтын аумаққа немесе Ресейге. Украина Президенті Владимир Зеленский 25 қазанда-ақ Ресей минадан тазартуды адамдарды өз жағына бағыттап, оларды еркін таңдау мүмкіндігінен айыру үшін пайдалануы мүмкін екенін ескерткен еді.
Олешки Днепр өзенінің сол жағалауында, облыс орталығы Херсонның қарсы бетінде орналасқан. Қала толыққанды басқыншылықтың алғашқы күндерінен, яғни 2022 жылғы ақпаннан бері Ресейдің оккупациясында. Соғысқа дейін мұнда шамамен 24 мың адам тұрған. Херсон облыстық әскери әкімшілігінің деректерінше, қазір қалада 2 мыңға жуық адам қалған, олардың 50-ге жуығы — балалар, қалғандарының көбі — егде жастағы адамдар. Олар жарықсыз, газсыз, азық-түлік, су және дәрі-дәрмексіз күн кешіп отыр: 2023 жылғы маусымда Ресей әскері Каховка су электр станциясын жарып жібергеннен кейін қалада су құбыры істен шыққан. Қаладан қашып шыққандардың айтуынша, дүкендерге азық-түлік соңғы рет мамырда әкелінген. Бітімге дейін украиналық әскерилер Олешкиге азық-түлікті дрондармен жеткізіп келген.
Ақ үй Олешкидегі жергілікті атысты тоқтату туралы 23 қазанда жариялаған. Алайда Кремль келіссөздер кезінде Украинаға соққы беруді тоқтатудан бас тартып, тек осындай жергілікті гуманитарлық үзілістерге ғана жол берді. 27 қазанға қараған түні Ресей әскері Киевке екі рет баллистикалық зымыран соқты: соққы университет қалашығы мен Днепр арқылы өтетін Оңтүстік көпірге тиді. Украина, АҚШ және Ресейдің үш жақты келіссөздерінің кезекті кезеңі қарашаның басында күтіледі: Il Sole 24 Ore келтірген Польша премьер-министрі Дональд Тусктың сөзінше, БАӘ-дегі кездесу алдын ала 4 қарашаға белгіленген.
