Қазақстанда бастапқы жарнасыз ипотека барған сайын танымал болып келеді. Ол бастапқы жарнаға қажет соманы бірден жинай алмайтын адамдарға өз баспанасына қол жеткізуге мүмкіндік береді. Мұндай ипотекалық несие арқылы сатып алушы алғашқы күрделі салымсыз үй немесе пәтер ала алады. Қазіргі экономикалық жағдайда көп адамға жылжымайтын мүлік құнының 20 пайызын жинаудың өзі қиын болғандықтан, бұл әсіресе маңызды.
Бір нәрсені ескеру керек: Қазақстанда «жарнасыз» деген сөз іс жүзінде «ақшалай жарнасыз» дегенді білдіреді. Бастапқы жарнаның орнына банк қосымша кепіл қабылдайды — қарыз алушының немесе оның туыстарының басқа тұрғын үйін.
Негізгі шарттар мен талаптар
Бастапқы жарнасыз ипотека беру үшін Қазақстан банктері, әдетте, қарыз алушыларға бірқатар талап қояды (нақты шарттар банкке байланысты):
- жасы 21-ден 63-ке дейін;
- жалпы еңбек өтілі кемінде 6 ай;
- соңғы жұмыс орнындағы өтілі кемінде 6 ай;
- табысты соңғы жарты жылдағы жалақы туралы анықтамамен растау;
- қажетті құжаттарды тапсыру: жеке куәлік, неке немесе ажырасу туралы куәлік, БЖЗҚ-дан зейнетақы аударымдары туралы үзінді көшірме, кепілге берілетін жылжымайтын мүлікке құқық белгілейтін құжаттар.
Бұл шарттар бастапқы жарна болмаса да, қарыз алушы несие міндеттемелерін орындай алатынына банкті сендіреді.
Қай банктер бастапқы жарнасыз ипотека ұсынады
2026 жылы Қазақстанда бастапқы жарнасыз ипотеканы бірнеше екінші деңгейлі банкте ресімдеуге болады. Басты шарт — жарнаның орнына қарыз алушы қосымша кепіл береді. Мысалы:
- Halyk Bank. Банк құны несие сомасына тең немесе одан асатын басқа жылжымайтын мүлік кепілге берілген жағдайда бастапқы жарнасыз ипотекалық несие («Цифрлық ипотека») ұсынады. Қарыз алушылар бастапқы және қайталама нарықтан баспана сатып ала алады. Несие мерзімі — 20 жылға дейін. Пайыздық мөлшерлеме бағдарламаға және өтініш берушінің расталған табысына байланысты. 2026 жылдың басындағы деректер бойынша номиналды мөлшерлеме — жылдық 19 пайыздан басталады.
- Банк ЦентрКредит. Қазақстанның барлық өңірінде бастапқы және қайталама нарықтағы тұрғын үйге бастапқы жарнасыз ипотека рәсімдеуге мүмкіндік береді. Бастапқы жарнаның орнына пәтер немесе тұрғын үй түріндегі қосымша кепіл қабылданады. Несие 15 жылға дейінгі мерзімге беріледі. Пайыздық мөлшерлеме қарыз алушының табысына және несие мерзіміне байланысты.
Жарнаның орнына қосымша кепілмен ипотеканы Еуразиялық банк, ForteBank, Bank RBK және Шинхан Банк те ұсынады. Әр банкте мөлшерлеме мен лимит жеке есептеледі, сондықтан өтініш бермес бұрын өзекті шарттарды банктердің ресми сайттарынан нақтылаған дұрыс.
Бұл банктер бастапқы жарнасыз жылжымайтын мүлік сатып алғысы келетіндерге икемді нұсқалар ұсынады. Соның арқасында көптеген қазақстандыққа өз баспанасына қол жеткізу едәуір жеңілдейді.
Ипотекалық несиелеу бағдарламалары
Бұрын Қазақстанда бастапқы жарнасыз баспана сатып алуға мүмкіндік беретін серіктестік ипотекалық бағдарламалар да болған.
«Орда» бағдарламасы
«Орда» — Қазақстандық ипотекалық компанияның (қазір — «Қазақстандық тұрғын үй компаниясы» АҚ) ипотекалық бағдарламасы. Ол серіктес банктер — Еуразиялық банк, First Heartland Jýsan Bank және Банк ЦентрКредит арқылы жүзеге асты. Бағдарлама бойынша бастапқы жарнаның орнына қосымша кепіл беріп, бастапқы және қайталама нарықтан баспана сатып алуға болатын. Несие сомасының лимиті Астана мен Алматы үшін 65 млн теңге, басқа қалалар мен өңірлер үшін 45 млн теңге болды, несие мерзімі — 20 жылға дейін.
Бағдарлама жаңа өтінім қабылдамайды: қаржыландыру лимиті таусылғандықтан, Қазақстандық тұрғын үй компаниясы 2021 жылғы 1 қазаннан бастап «Орда» бойынша өтінім қабылдауды тоқтатты, содан бері бағдарлама қайта басталған жоқ. 2025 жылғы сәуірде компания өңірлерде (Астана, Алматы және Шымкенттен тыс жерлерде) салынып жатқан үйлерден пәтер сатып алуға арналған жаңа «Орда Аймақ» бағдарламасын іске қосты. Бірақ ол бойынша бастапқы жарна 20 пайыздан басталады, сондықтан оны жарнасыз ипотека деп атауға болмайды.
«Тамаша» бағдарламасы
«Тамаша» бағдарламасын Altyn Bank Қазақстандағы ең ірі құрылыс салушылардың бірі — BAZIS-A компаниясымен бірлесіп әзірлеген. Осы серіктестік аясында банк құрылыс салушының белгілі бір тұрғын үй кешендерінен бастапқы жарнасыз пәтер сатып алуға мүмкіндік берген. Бұл құрылыс компаниясына көбірек сатып алушы тартуға, ал банкке серіктестік кепілдіктердің арқасында сенімді клиенттермен жұмыс істеуге жол ашқан.
Қазір Altyn Bank BAZIS-A және басқа серіктес құрылыс салушылардың ТҮК-теріндегі пәтерлерге «Серіктестік ипотека» ұсынады. Алайда 2026 жылғы деректер бойынша ол бойынша бастапқы жарна 20 пайыздан басталады.
Артықшылықтары мен тәуекелдері
Бастапқы жарнасыз ипотеканың басты артықшылығы — бастапқы жарнаға үлкен сома жинамай-ақ баспана сатып алу мүмкіндігі. Бұл әсіресе жас отбасыларға және мансабын енді бастап, жеткілікті қаражат жинап үлгермеген адамдарға маңызды.
Екінші жағынан, мұндай ипотекада пайыздық мөлшерлеме жиі жоғары болады, қосымша комиссиялар да болуы мүмкін. Соның салдарынан несие бойынша жалпы артық төлем өседі. Ай сайынғы жоғары төлемдер қарыз алушыға едәуір қаржылық жүктеме түсіруі мүмкін.
Сонымен қатар қаржылық жағдай тұрақсыз болса, несие міндеттемелерін орындай алмау қаупі бар. Бұл кепілге қойылған жылжымайтын мүліктен айырылуға әкелуі мүмкін. Егер кепілге туыстардың үйі берілсе, олар да өз мүлкін тәуекелге тігеді. Сондықтан мұндай ипотеканы рәсімдемес бұрын қаржылық мүмкіндігіңізді мұқият бағалау маңызды.
Осы жайттардың бәрі шешім қабылдамас бұрын несие шарттарын мұқият зерделеп, барлық ықтимал тәуекелді бағалау қажет екенін көрсетеді.
Ипотеканы рәсімдеу бойынша практикалық кеңестер
Бастапқы жарнасыз ипотеканы рәсімдеу мұқият дайындықты және процестің барлық кезеңін түсінуді талап етеді.
Құжаттарды дайындау
Барлық құжатты алдын ала жинап қойыңыз. Стандартты тізімге мыналар кіреді:
- жеке куәлік;
- соңғы алты айдағы табыс туралы анықтама;
- еңбек өтіліңізді растайтын құжаттар;
- кепілге берілетін жылжымайтын мүлікке құқық белгілейтін құжаттар.
Барлық құжаттың өзекті әрі дұрыс ресімделгеніне көз жеткізіңіз.
Банк пен бағдарламаны таңдау
Әртүрлі банктердегі ипотека шарттарын зерделеп, қаржылық мүмкіндігіңіз бен қажеттілігіңізге барынша сай келетін бағдарламаны таңдаңыз. Пайыздық мөлшерлемені, несие мерзімін және ықтимал комиссиялардың мөлшерін салыстырыңыз.
Өтінім беру
Таңдаған банкке өтінімді өзіңіз барып немесе мүмкіндік болса, онлайн беріңіз. Интернет арқылы өтінім берсеңіз, алаяқтардың құрығына түспес үшін банктің ресми сайтын пайдаланып отырғаныңызға көз жеткізіңіз. Тұрғын үйдің бағасын әдейі көтеріп, бастапқы жарнаны «жабуды» ұсынатын делдалдардың сөзіне ермеңіз — мұндай схемалар заңсыз.
Қазақстандағы бастапқы жарнасыз ипотека алғашқы үйін немесе пәтерін іздеп жүргендерге ерекше мүмкіндік береді. Алайда мұндай ұсыныста пайыздық мөлшерлеме жоғары болуы және қосымша комиссиялар болуы мүмкін екенін түсіну маңызды, ал бұл несиенің жалпы құнын арттырады.
