Қазақстанда да, басқа көптеген елдердегідей, отбасы құрамы туралы анықтама түрлі салада маңызды рөл атқарады: салық жеңілдіктерін рәсімдеуден бастап мемлекеттік әлеуметтік бағдарламаларға қатысуға дейін. Онда бір мекенжайға тіркелген барлық адам туралы мәлімет көрсетіледі. Сондықтан бұл құжат меншік құқығын дәлелдегенде, әлеуметтік көмек алғанда және отбасы құрамын ресми растау талап етілетін басқа да жағдайларда қажет болады.
Тарихи шолу
Қазақстанда отбасы құрамы туралы анықтаманың тарихы ұзақ, ол елдің әкімшілік және азаматтық заңнамасының дамуымен тығыз байланысты. Бұл құжат кеңес заманында-ақ беріле бастаған: ол кезде халықты есепке алу мен тұрғылықты жерге тіркеуді бақылау азаматтардың өмірінде маңызды рөл атқарды. Уақыт өте келе Қазақстанның қоғамдық құрылымы мен саяси өмірі өзгерген сайын құжатты беру ережелері, оның нысаны мен маңызы да өзгеріп отырды.
Бүгінгі Қазақстанда отбасы құрамы туралы анықтама мемлекеттік органдарға ғана емес, халықтың өзіне де қажет маңызды құрал: ол арқылы тұрғын үйге құқықты рәсімдеуге, әлеуметтік жеңілдіктер алуға және қолдау бағдарламаларына қатысуға болады.
Анықтаманы қалай және қайдан алуға болады
Қазақстанда отбасы құрамы туралы анықтаманы мына тәсілдермен алуға болады:
- Жұмыс берушіге жүгіну. Егер жұмыс істейтін болсаңыз, ұйымыңыздың кадр бөлімі өзіңіз ұсынған деректер негізінде отбасы құрамы туралы анықтама бере алады.
- Нотариусқа жүгіну. Нотариус сіз ұсынған құжаттарды тексергеннен кейін отбасы құрамы туралы анықтаманы жасап, куәландыра алады.
Бұрын мұндай анықтаманы мемлекеттік органдардан алуға болатын, бірақ қазір олар бұл қызметті көрсетпейді. Сондай-ақ «Электрондық үкімет» порталы (egov.kz) арқылы отбасы құрамы туралы анықтаманы онлайн алу мүмкін емес. Есесіне көп жағдайда анықтаманың қажеті де жоқ: мемлекеттік органдар неке, балалар және тіркеу туралы мәліметтерді ақпараттық жүйелерден өздері алады, ал тұрғын үй иесі өз мекенжайына кімнің тіркелгенін eGov жеке кабинетінен көре алады.
Отбасы құрамы туралы анықтаманы нотариус арқылы алу үшін мына құжаттар қажет:
- көрсетілген мекенжайда тұратын барлық отбасы мүшесінің жеке куәлігі немесе паспорты;
- туыстық байланысты растау үшін — балалардың туу туралы куәліктері;
- тіркелген неке болса — неке қию туралы куәлік;
- қазіргі отбасылық жағдайды растау үшін, қажет болса, неке бұзу туралы немесе қайтыс болу туралы куәліктер.
Осы құжаттар негізінде нотариус отбасы құрамы туралы анықтаманы жасап, куәландырады. Анықтама бланкісінің нысаны Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде реттелмегенін ескеріңіз. Дегенмен онда әдетте мына деректер болады: анықтаманы берген органның атауы мен мекенжайы, өтініш беруші туралы ақпарат және әр отбасы мүшесі туралы мәліметтер. Бұл деректер кесте түрінде берілуі мүмкін.
Анықтаманың қолданылу мерзімі мен ерекшеліктері
Отбасы құрамы туралы анықтаманың қолданылу мерзімі, әдетте, шектеулі. Ол анықтаманың не үшін алынатынына және оны қабылдайтын мекеменің немесе ұйымның талаптарына қарай әртүрлі болуы мүмкін. Анықтама пайдаланылатын сәтте өзекті болуы үшін өтініш берген кезде осы жайтты нақтылап алған жөн. Сондай-ақ түрлі мекемелердің құжатқа қоятын талаптарына қарай анықтамаға қосымша растаулар немесе мәліметтер енгізу қажет болуы мүмкін.
Отбасы құрамы туралы анықтама Қазақстанда әлі де құнды құжат болып қала береді: ол азаматтарға көптеген қызмет пен жеңілдікке қол жеткізуді жеңілдетеді. Анықтаманы алу тәртібін — қандай құжаттар керек екенін және қайда жүгіну керегін — білсеңіз, уақыт пен жүйкеңізді үнемдейсіз. Талаптар туралы өзекті ақпаратты ресми мемлекеттік порталдардан немесе 1414 байланыс орталығынан нақтылаған дұрыс.
