Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 31 мамырдағы № 107 қаулысымен «7-20-25» ипотекалық кредит беру бастамасы мақұлданды. Бағдарлама әр отбасына баспана сатып алудың жаңа мүмкіндіктерін ашады және 2026 жылы да жалғасып келеді. Төменде «7-20-25» бағдарламасының ерекшеліктерін, кредит беру шарттарын және оны қалай пайдалануға болатынын толығырақ қарастырамыз.
«7-20-25» бағдарламасы деген не
«7-20-25» — Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан ипотекалық жоба. Ол Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың «Бес әлеуметтік бастама» үндеуінде жарияланған бірінші бастаманың мақсаттарын орындау үшін іске қосылған.
Бұл — әлеуметтік бағыттағы бағдарлама: ол қазақстандықтарға тұрғын үй жағдайын жақсартуға қолжетімді шарттар ұсынады. Бағдарлама бастапқы нарықтан, яғни құрылыс салушылардан пайдалануға берілген үйлерден баспана сатып алуға арналған. Нысанды қарыз алушының өзі таңдайды.
«7-20-25» бағдарламасының операторы — «Қазақстанның тұрақтылық қоры» АҚ.
«7-20-25» бағдарламасының негізгі шарттары
«7-20-25» бағдарламасы қарыз алушыларға қарапайым әрі ашық талаптар қояды: жасырын төлемдер мен күрделі шарттар жоқ. Шарттар барлық үміткерге бірдей.
Қатысу өлшемшарттары
Бағдарламаға мына талаптарға сай келетін адамдар қатыса алады:
- Қазақстан азаматы болу;
- өтінім берер алдындағы соңғы 18 айда қарыз алушының және оның жұбайының Қазақстан бойынша меншігінде тұрғын үй болмауы;
- төлем қабілеттілігі (жұмыстан немесе кәсіпкерлік қызметтен түсетін табысты растау);
- қолданыстағы ипотекалық міндеттемелердің болмауы.
2025 жылғы 1 қаңтардан бастап тұрғын үйдің болмауы туралы талап өтініш берушіге ғана емес, оның жұбайына да қолданылады. Бұл ретте апатты деп танылған тұрғын үй есепке алынбайды. Басқа да ерекшеліктер бар (мысалы, жатақханалардағы бөлмелердің жекелеген түрлері) — олардың нақты тізбесін банктен анықтаған жөн.
Бағдарлама бойынша қолжетімді баспана
Бағдарлама бойынша баспананы тек пайдалануға берілген жаңа үйлерден ғана таңдауға болады. Нысанның қабат санына, түріне немесе орналасқан өңіріне шектеу қойылмайды. 2025 жылғы 26 қыркүйектен бастап тұрғын үйдің шекті құны көтерілді, 2026 жылы ол мынадай:
- 30 млн теңгеге дейін — Астана, Алматы және олардың қала маңы, Шымкент, Ақтау, Атырау;
- 25 млн теңгеге дейін — Қарағанды;
- 20 млн теңгеге дейін — қалған елді мекендер.
Бұған дейін шекті құн ірі қалалар үшін 25 млн теңге, басқа елді мекендер үшін 15 млн теңге болатын.
Негізгі сипаттамалары
Пайыздық мөлшерлемесі төмен, бастапқы жарнасы шағын болғандықтан «7-20-25» бағдарламасы көптеген азаматты қызықтырады. Оның шарттары мынадай:
- Жылдық пайыздық мөлшерлеме — 7%. Бұл ипотека бойынша төлемдердің жалпы сомасы есептелетін базалық көрсеткіш. Мысалы, 25 жылдық ипотекалық кредит бойынша сыйақының жылдық тиімді мөлшерлемесі (СЖТМ) 7,2% болуы мүмкін.
- Бастапқы жарна — 20%. Кредит алу үшін қарыз алушы пәтер құнының осы бөлігін бастапқы жарна ретінде төлеуі керек. Мысалы, 20 миллион теңгелік пәтер сатып алғанда бастапқы жарна 4 миллион теңге болады.
- Кредит берудің ең ұзақ мерзімі — 25 жыл. Осы бағдарлама бойынша ипотекалық кредитті ең көбі осынша мерзімге рәсімдеуге болады.
Сондай-ақ бағдарлама бойынша қарызды бергені және оған қызмет көрсеткені үшін комиссия алынбайды. Алайда оны тек бір рет пайдалануға болады.
Серіктес банктер
«7-20-25» бағдарламасы бойынша ипотеканы «Банк ЦентрКредит», Freedom Bank, Halyk Bank, Bank RBK, Altyn Bank, ForteBank және «Еуразиялық банк» ұсынады. Бұл қаржы ұйымдары тұрақтылық өлшемшарттарына сай келеді және Қазақстанның тұрақтылық қорының серіктес банктері қатарына енген.
Бағдарламаның қаржыландырылуы шектеулі екенін ескерген жөн: жылдық көлемі 100 млрд теңге, ол банктер арасында тоқсан сайын бөлінеді. Банк өз үлесін игеріп болса, келесі тоқсандық лимит ашылғанға дейін өтінім қабылдауды тоқтатады. 2026 жылдың соңғы лимиті 1 қазаннан бастап игеріле бастады.
Бағдарламаны қалай пайдалануға болады
«7-20-25» ипотекалық кредит беру бағдарламасына қатысу үшін мына қадамдарды орындау қажет:
- Лайықты баспана таңдау. Әуелі әлеуетті қарыз алушы бағдарлама өлшемшарттарына сай баспана табуы керек: ол пайдалануға берілген үйдегі жаңа пәтер болуы және құны белгіленген шектен аспауы тиіс. Содан кейін бастапқы жарнаға қаражат жинау қажет. Ол бір төлеммен, толығымен ақшалай енгізіледі, бөліп төлеуге болмайды, бірақ белгіленген ең төменгі сомадан артық төлеуге рұқсат етіледі. Бастапқы жарнаның бір бөлігін тұрғын үй сертификатымен өтеуге де болады.
- Банкте қарыз рәсімдеу. Баспана таңдалған соң қарыз алушы ипотекалық қарыз алу үшін банкке өтінім береді — банктердің көбінде мұны онлайн жасауға болады. Банк белгіленген өлшемшарттарға сәйкестікті және бос лимиттің бар-жоғын тексереді. Тексеру нәтижесі оң болып, баспана талапқа сай келсе, банк қарыз береді. Осы сәттен бастап қарыз алушы ипотекалық кредит бойынша ай сайын төлем жасауға міндетті.
- Міндеттемелерді уақытылы орындау. Қарыз алушы немесе оның отбасы ипотека төлемдерін ай сайын өтей алатынына сенімді болуы маңызды. Мысалы, пәтердің құны 25 млн теңге болса, бастапқы жарна 5 млн теңге, ал ай сайынғы төлем шамамен 141 мың теңге болады. Бағдарлама кредитті айыппұлсыз мерзімінен бұрын өтеуге де мүмкіндік береді. Төлемдер айтарлықтай кешіктірілсе, банк берешекті тұрғын үй есебінен өндіріп алуға құқылы, бұл пәтерден айырылуға әкелуі мүмкін.
«7-20-25» бағдарламасы банктерді ипотекалық қарыз беруге ынталандырады және қарыз алушы таңдаған баспананы сатып алуға ыңғайлы жағдай жасайды.
