Украина президенті Владимир Зеленский соғысты аяқтау туралы болашақ келісім аясында Ресей де қауіпсіздік кепілдігін алуы мүмкін екенін алғаш рет мойындады. Бірақ оның айтуынша, бұл тек соғыс аяқталып, Украина өз кепілдігін алғаннан кейін ғана мүмкін. Бұл туралы 28 қазанда британдық Financial Times газеті Зеленскийдің Киевте журналистермен әңгімесіне сілтеме жасап жазды. Бұған дейін Киев пен батыстағы серіктестері Кремльдің мұндай талаптарын қабылдамай келген.
«Алдымен осы соғыс мәселесін шешу керек, содан кейін ғана жауап іздеу қажет», – деді Зеленский Ресейдің алаңдаушылығы жайында. Оның сөзін украиналық басылымдар FT-ға сілтеме жасап келтірді. Президенттің пікірінше, Ресейге «Ресейдің өзі түсінетін мағынадағы» қауіпсіздік кепілдігін беру Еуропадағы және бүкіл әлемдегі қауіпсіздік жүйесін өзгерту дегенді білдіреді. Сондықтан мұндай мәселелерді еуропалық елдердің қатысуымен талқылау керек: егер уағдаластық оларға қатысты болса, олар да келіссөз үстелінде отыруы тиіс.
Кремль «Ресейге кепілдік» деп НАТО-ға қойылатын талаптарды айтады. Британдық The Telegraph басылымының жазуынша, Путин альянстан Еуропадағы әскери қатысуын 1997 жылғы деңгейге қайтаруды, яғни Польша, Литва, Латвия, Эстония және Финляндиядан күштерін әкетуді талап етуі мүмкін. Киев пен еуропалық астаналар мұндай талапты Ресейдің ықпал аймағын қалпына келтіріп, көрші елдердің сыртқы саясатын өздері таңдау құқығын шектеу әрекеті деп санайды.
FT сол материалында келіссөз барысынан хабардар екі дереккөзге сілтеме жасап, АҚШ ұстанымының өзгергенін хабарлады. Бұрын Вашингтон Украинаға болашақ қауіпсіздік кепілдігін аумақтық жеңілдікпен байланыстырған. Енді Біріккен Араб Әмірліктерінің астанасы Әбу-Дабидегі үшжақты кездесуде Киевті жер беруге қыспаққа алмайтынын аңғартты. Бұл ақпаннан бергі алғашқы осындай келіссөз болмақ, онда соғыстан кейін екі елге берілетін қауіпсіздік кепілдігі басты тақырып болады. Газеттің атап өтуінше, Путин өз ұстанымын жұмсартуға дайын екенін көрсетпей отыр.
FT дерегінше, Ақ үй мен Кремль қатар американ бизнесін Ресейге қайтаруды да талқылап жатыр. Ұсыныстар арасында Сахалин қайраңындағы бірлескен жобаны жаңғырту, американ компанияларын «Дружба» мұнай құбыры арқылы Еуропаға ресейлік мұнай сатуды және «Солтүстік ағынның» аман қалған желілері арқылы газ жеткізуді қалпына келтіруге тарту, американ әуе компанияларына Ресей әуе кеңістігін қайта ашу, «Лукойлдың» шетелдегі активтерін Ақ үймен байланысты инвесторларға сату бар. Сондай-ақ басып алынған Запорожье АЭС-ін басқаруды электр қуатын Украина мен Ресейге бөліп беретін американ құрылымына тапсыру идеясы да айтылған. Американдық шенеунік газетке кез келген мәміле тек жан-жақты бейбіт келісім аясында ғана мүмкін екенін, «ештеңе түпкілікті емес» екенін айтты. FT-тың жазуынша, еуропалық дипломаттар американдық әріптестеріне соғыс біткенге дейін санкцияларды жеңілдетуге және Ресеймен бизнес жасауға қарсы екенін бірнеше рет жеткізген.
Бір күн бұрын Зеленский Украина, АҚШ және Ресейдің жаңа үшжақты кездесуін 6–10 қараша аралығында күтетінін айтқан. Оның сөзінше, АҚШ Донбаста және еліміздің оңтүстігіндегі Николаев облысына қарасты Кинбурн түбегінде демилитаризацияланған аймақ құруды ұсынған, Запорожье АЭС-і мен аумақ алмасу мәселесі де талқыланған, бірақ аумақ мәселесінде ілгерілеу жоқ. Кремль бұрынғыдай Украинадан бүкіл Донбасты беруді талап етіп, Киев қолдайтын толық атысты тоқтату ұсынысын қабылдамай отыр. Келіссөздер аясында Трамп әкімшілігі ресейлік РТИҚ қорынан санкцияны алуды қарастырып жатыр.
