Өзбекстанда барлық оқушы, студент және педагог оқу жылында кемінде бір рет психологиялық диагностикадан өтеді. Бұл талап Президент Шавкат Мирзиёевтің үздіксіз білім беру жүйесінде психологиялық қызметті ғылыми негізде дамыту шаралары туралы қаулысында бекітілген. Құжат 21 қазанда жарияланды. Жаңа тәртіп алдымен балабақшалар мен жалпы білім беретін мектептерде 2026/2027 оқу жылынан бастап қолданылады.
Екінші кезеңде, 2027/2028 оқу жылынан бастап, диагностика колледждерде, техникумдарда және жоғары оқу орындарында енгізіледі. Оны арнайы электрондық платформа арқылы Психология ғылыми-зерттеу институты жүргізеді. Құжатта қатысушылардың дербес деректері мен тексеру нәтижелері құпия сақталуы тиіс екені жеке көрсетілген.
Жауаптарды жасанды интеллект талдайды. Нәтижесінде қатысушылар үш топқа бөлінеді: психологиялық тұрғыдан тұрақты, қолдауға мұқтаж және белсенді қолдауға мұқтаж. Екінші топпен оқу орнының психологы жұмыс істейді, үшінші топқа өңірге бекітілген психолог-тәлімгер тартылады.
Қаулы мамандардың өз жағдайын да өзгертеді. Каскадтық біліктілікті арттыру курстарында сабақ беретін психологтарға оқу кезеңінде негізгі жұмыс орны бойынша лауазымдық айлықтың 20 пайызы мөлшерінде үстемеақы төленеді. Оқу жылының қорытындысы бойынша ең жақсы нәтиже көрсеткен 150 психолог-тәлімгер ең төменгі жалақының 20 еселенген мөлшерінде бір реттік сыйақы алады. Психологиялық қызмет қызметкерлері біліктілігін кемінде бес жылда бір рет арттыруға міндетті.
Жаңа психология институты Низами атындағы Ұлттық педагогикалық университеттің оқу-ғылыми орталығы негізінде құрылып, Білім және ғылым министрлігіне бағынады. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап онда үш зертхана жұмыс істей бастайды: цифрлық психология және жасанды интеллект, білім беру психологиясы және психологиялық қызмет, сондай-ақ психологиялық денсаулық және профилактика зертханалары.
Ұқсас тетіктерді Қазақстан да дамытып жатыр. Елде «Қазақстан балалары» тұжырымдамасы аясында 2026–2030 жылдарға арналған балалар психодиагностикасының бірыңғай цифрлық платформасы құрылып жатыр, ал Денсаулық сақтау министрлігі 81 психикалық денсаулық орталығын ашуды ұсынып отыр.
