Қазақстанда әлеуметтік осал топтарға көмектесуге арналған жалдамалы тұрғын үйді субсидиялау бағдарламасы жүзеге асырылып жатыр. Бұл жоба бойынша мемлекет жалдау ақысының 50%-ын өтейді. Соның арқасында мұқтаж отбасылар баспанаға кететін шығынын едәуір азайта алады.
Субсидия алатын негізгі санаттар
Қазақстанда жалдамалы тұрғын үйді субсидиялау көмекке ең мұқтаж азаматтарды қолдауға бағытталған. Бағдарламаны мына санаттағы азаматтар пайдалана алады:
- 1 және 2-топтағы мүгедектігі бар адамдар. Бұл азаматтардың мүмкіндігі шектеулі әрі оларға тұруға қолайлы жағдай жасау қажет, сондықтан олар баспана жалдауға көмек рәсімдеуге құқылы. Мемлекет 1 және 2-топтағы мүгедектігі бар адамдардың арнайы тұрмыс жағдайына деген қажеттілігін ескеріп, оларды қолдаудың маңызын мойындайды.
- Мүгедектігі бар баланы тәрбиелеп отырған отбасылар. Мұндай отбасылар да бағдарламаға енгізілген. Олар медициналық қызмет пен арнайы күтімге байланысты қосымша қаржылық жүктемеге тап болады. Субсидия бұл отбасылардың қаржылық ауыртпалығын жеңілдетіп, балаларға лайықты өмір сүру жағдайын жасауға көмектеседі.
- Жетім балалар және ата-ананың қамқорлығынсыз қалған балалар. Қолдау 29 жасқа толмаған және кәмелетке толғанға дейін ата-анасынан айырылған адамдарға беріледі. Мемлекет бұл жастарға дербес өмірге бейімделіп, қосымша қиындық көрмеуі үшін баспана мәселесінде көмектеседі.
- Көпбалалы отбасылар. Субсидия алуға «Алтын алқа», «Күміс алқа» алқаларымен марапатталған немесе «Батыр ана» атағын алған көпбалалы аналар, сондай-ақ көпбалалы отбасылар құқылы. Бұл олардың бала тәрбиесіндегі еңбегімен және үлкен отбасын асырауға жұмсалатын айтарлықтай шығынмен байланысты.
Субсидия алу шарттары
Баспана жалдауға субсидия алу үшін белгілі бір шарттарға сай болу керек:
- Азаматтық. Бағдарлама тек Қазақстан Республикасының азаматтарына арналған. Шетел азаматтары оның артықшылықтарын пайдалана алмайды.
- Кезекке тұру. Өтініш беруші тұрғын үйге мұқтаждар есебінде тұруы және тұрғын үй кезегіндегілердің бірыңғай республикалық электрондық базасына енгізілуі тиіс. Бұл оның баспанаға мұқтаж екенін растайды. Тізімді әкімдіктер жасайды және ол Отбасы банктің сұрауы бойынша үнемі жаңартылып отырады.
- Отбасының жиынтық табысы төмен болуы. Өтініш берушілерге қойылатын басты талап — соңғы 6 айдағы отбасының орташа айлық табысы әр отбасы мүшесіне шаққанда бір ең төменгі күнкөріс деңгейінен (2026 жылы — 50 851 теңге) аспауы тиіс. Бұл шарт бағдарламаның шынымен көмекке мұқтаж адамдарға жетуін қамтамасыз етеді.
Өтінім беру және субсидия алу тәртібі
Өтінім беру мен субсидия алу азаматтарға барынша ашық әрі ыңғайлы етіп ұйымдастырылған:
- Отбасы банктің ресми цифрлық платформасы арқылы өтінім беру. Өтінім otbasybank.kz сайтында электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) арқылы электрондық түрде беріледі. Бұл рәсімді жеңілдетіп, Қазақстанның барлық өңіріне қолжетімді етеді. Банк деректердің басым бөлігін мемлекеттік дерекқорлардан алады, сондықтан анықтама әдетте талап етілмейді, ал өтінімді жылдың кез келген уақытында беруге болады. Жалдау шарты тіркелгеннен кейін өтініш берушіге төлем кестесі беріледі, ал субсидия шарттың бүкіл мерзімі бойы ай сайын төленеді.
- Шарттарға сәйкестікті бақылау. Отбасы банк субсидия алушылардың бағдарлама шарттарына сай келетін-келмейтінін тексереді. Егер берілген мәліметтің жалған екені анықталса немесе алушы талаптарға сай болмай қалса, төлем тоқтатылуы мүмкін. Бұл көмектің шынымен мұқтаж адамдарға жетуіне кепілдік беріп, теріс пайдаланудың алдын алады.
Бағдарламаның шектеулері
Әділдікті сақтау және бағдарламаны теріс пайдаланудың алдын алу үшін белгілі бір шектеулер қойылған:
- Туыстардан жалдауға тыйым. Жақын туыстарынан, жұбайынан немесе бұрынғы жұбайынан, сондай-ақ олардың жақын туыстарынан баспана жалдауға болмайды. Бұл субсидияны отбасы ішіндегі тұрғын үй ақысын төлеуге пайдаланатын алаяқтық схемалардың алдын алады. Сондай-ақ баспана мемлекеттік немесе коммуналдық тұрғын үй қорына жатса, субсидия тағайындалмайды.
- Субсидияланатын баспананы басқа адамдарға қайта жалға беруге де тыйым салынған. Бұл мемлекет мүддесін қорғап, қаражаттың мақсатты жұмсалуына кепілдік береді.
Қазақстандағы жалдамалы тұрғын үйді субсидиялау бағдарламасы — халықтың ең осал топтарын қолдауға бағытталған маңызды әлеуметтік бастама. Ол мыңдаған қазақстандық отбасының тұрғын үй жағдайын жақсартып, оларға тиімді шартпен лайықты баспанада тұруға мүмкіндік береді.
