Қазақстанда адамды пәтерден тіркеуден шығару түрлі жағдайда қажет болуы мүмкін: мүлікті сатқанда, меншік иелері не тұрғындар құрамы өзгергенде, сондай-ақ заңдық даулар туындағанда. Бұл үшін Қазақстан заңнамасын түсіну және белгіленген рәсімдерді нақты сақтау керек. Адамды пәтерден қалай тіркеуден шығаруға болатынын толығырақ қарастырайық.
Тіркеуден шығарудың заңдық негіздері
Пәтерден тіркеуден шығару бірнеше негізде жүзеге асады:
- меншік иесінің өтініші — меншік иесі өз баспанасында тіркелген адамдарды тіркеуден шығаруға құқылы, бұған тұрғындардың өз келісімі қажет емес; меншік иелері бірнешеу болса, барлығының келісімі керек;
- сот шешімі — тұрғын үйді пайдалану құқығы туралы дау туындаса (мысалы, адам пәтерде тұру құқығын даулап жатса);
- тіркеу мерзімінің өтуі — тіркеу мерзімі шектеулі, уақытша тұратын адамдар үшін.
Бұған қоса, адам жаңа тұрғылықты жері бойынша тіркелгенде, ескі мекенжайдағы тіркеуі автоматты түрде алынады.
Тіркеуден шығаруға дайындық
Ең алдымен құжаттар жинағын дайындау қажет. Негізгілері:
- рәсімге қатысатын барлық тараптың жеке куәлігі;
- тұрғын үйге меншік құқығын растайтын құжат;
- өзге меншік иелерінің тіркеуден шығаруға келісімі (меншік иелері бірнешеу болса);
- сот шешімі (бар болса).
eGov порталында онлайн өтінім беру
Бүгінде көп адам eGov арқылы пәтерден адамды қалай тіркеуден шығаруға болатынын білгісі келеді. Қызметті eGov.kz ресми порталында онлайн алу реті мынадай:
- Порталға кіру. Қазақстанның электрондық үкімет ресми сайтына өтіп, электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) немесе eGov Mobile қосымшасындағы QR-код арқылы кіріңіз.
- Қызметті таңдау. Порталдағы іздеу арқылы «Тұрғылықты жері бойынша тіркеуден шығару» қызметін табыңыз.
- Өтінішті толтыру. «Қызметке онлайн тапсырыс беру» батырмасын басыңыз. Тұрғын үйдің мекенжайын растап, тіркеуден шығарылатын адамдарды белгілеңіз. Егер баспананың жалғыз иесі болмасаңыз, өзге меншік иелерінің ЭЦҚ-мен расталған келісімін алу қажет.
- Растау және жіберу. Енгізілген деректерді тексеріп, өтінішке ЭЦҚ-мен қол қойыңыз.
Өтініштің қаралу барысын eGov.kz порталындағы жеке кабинеттен бақылауға болады. Сол жерде меншік иесі өз баспанасында тіркелген адамдардың тізімін де көре алады. Есте болсын: бұл тәсілмен тіркеуден шығару тек тұрғын үй иесінің бастамасымен ғана мүмкін.
ХҚКО арқылы қызмет алу
Қазақстанда адамды пәтерден тіркеуден шығару үшін тұрғын үй орналасқан жердегі Халыққа қызмет көрсету орталығына (ХҚКО) өзіңіз барсаңыз да болады. Жағдайға қарай мына құжаттар керек:
- меншік иесінің өтініші бойынша тіркеуден шығару үшін: меншік иесінің жеке куәлігі (немесе оның цифрлық нұсқасы), тіркеуден шығарылатын адамдардың деректері көрсетілген еркін түрдегі өтініш;
- шетелге тұрақты тұруға кетуіне байланысты тіркеуден шығару үшін: жеке басты куәландыратын құжат; тұрақты тұруға кету рәсімделгенде кету парағы толтырылады;
- тұрғын үйді пайдалану құқығынан айырылуына байланысты тіркеуден шығару үшін: меншік иесінің жеке басын куәландыратын құжаты және тұрғын үй-жайды пайдалану құқығынан айыру туралы сот шешімі.
Дайын құжаттарды тіркеуден шығару туралы өтінішпен бірге (ол орнында толтырылады) ХҚКО қызметкеріне тапсыру керек. Пәтердің басқа да иелері болса, олардың тіркеуден шығаруға келісімін де ұсыну қажет (жазбаша немесе нотариат куәландырған түрде). ХҚКО қызметкері тіркеуден шығаруды рәсімдеп, растайтын құжат береді. Рәсімдеудің нақты мерзімін ХҚКО-дан нақтылаңыз.
Жиі кездесетін қиындықтар және оларды шешу
Тіркеуден шығару кезінде екі негізгі қиындыққа тап болуға болады:
- Адамның тіркеуден шығуға келіспеуі. Меншік иесі адамды тіркеуден шығарғанда тұрғынның өз келісімі қажет емес. Алайда тіркеуден шығару үйден шығару дегенді білдірмейді: адам баспананы пайдалану құқығын дауласа немесе көшуден бас тартса, мәселені тек сот арқылы шешуге болады.
- Кейбір құжаттардың жоқтығы. Барлық қажетті құжат жиналып, дұрыс рәсімделгеніне алдын ала көз жеткізу маңызды. Қажет болса, заңгерден кеңес алған жөн.
Пәтерден тіркеуден шығару — заң талаптары мен рәсімдерді дәл сақтауды талап ететін іс. Бұл процесті дұрыс түсініп, алдын ала дайындалсаңыз, Қазақстанда тұрғын үйден адамдарды тіркеуге қою не тіркеуден шығаруға байланысты мәселелер әлдеқайда оңай әрі тез шешіледі.
