Финляндия үкіметі 22 қазанда Posiva компаниясына пайдаланылған ядролық отынды түпкілікті көмуге арналған Онкало (Onkalo) қоймасын пайдалануға лицензия берді. Мұндай рұқсат әлемде алғаш рет беріліп отыр. Эурайоки муниципалитетіндегі Олкилуото аралында орналасқан нысан Финляндияның «Олкилуото» және «Ловииса» АЭС-терінен шыққан пайдаланылған отынның құрамындағы 6 500 тоннаға дейін уранды қабылдай алады.
Қойма гранит жыныстың ішінде 400 метрден астам тереңдікте қазылған. Отын мыс капсулаларға салынады, барлығы шамамен 3 300 капсула қажет болады. Әр капсула жеке ұңғымаға орналастырылып, айналасы бентонит сазымен толтырылады. Жоба қуатына шыққан соң Posiva жылына 60 капсулаға дейін орналастыруды жоспарлап отыр. Көму жұмысы 2120-жылдарға дейін жалғасады, содан кейін туннельдер толтырылып, жабылады.
Лицензия 2070 жылдың соңына дейін жарамды. Үкімет шешімі Радиациялық және ядролық қауіпсіздік басқармасының (STUK) 4 тамыздағы оң қорытындысына негізделген. Рұқсат алынғанымен, қойма бірден іске қосылмайды: Posiva жұмысты STUK нысанды тексеріп, іске қосу сынақтарын мақұлдағаннан кейін ғана бастай алады. Көмудің басталу күні әлі айтылған жоқ. Сондай-ақ компания он жыл ішінде реттеушіге мерзімдік қауіпсіздік бағалауын және қойманың ұзақ мерзімді қауіпсіздігінің жаңартылған негіздемесін ұсынуға тиіс.
Отыннан бөлек, Posiva-ға жалпы көлемі 3 000 текше метрге дейінгі төмен және орташа белсенді қалдықтарды орналастыруға рұқсат етілді. Оның түпкілікті көмуге арналған бөлігі 1 500 текше метрден аспауы керек. Компания қойма жабылғаннан кейін де мемлекет қол жеткізе алатындай етіп, оған қатысты негізгі деректерді сақтауға міндетті.
Финляндияның климат және қоршаған орта министрі Сари Мултала 40 жылдан астам жұмыстың нәтижесінде ел пайдаланылған ядролық отынды түпкілікті көметін әлемдегі алғашқы нысанды іске қосатынын мәлімдеді. Posiva басшысы Илкка Пойколайнен бұл шешімді компания мен ел үшін тарихи күн деп атады.
Posiva TVO және Fortum энергетикалық компанияларына тиесілі, жобаны қаржыландыру да солардың міндеті. Онкалоны салуға рұқсат 2003 жылы берілді, туннель қазу 2004 жылы басталды. Отынды мыс капсулаларда көму әдісін швециялық SKB компаниясы әзірлеген, алайда мұндай жобаны пайдалану лицензиясына дейін алғаш жеткізген Финляндия болды. 2024 жылы қоймада бос капсулалармен сынақ басталды, ал 2026 жылғы тамызда STUK оң баға бергеннен кейін көмуге арналған ұңғымаларды бұрғылау қолға алынды.
